Οι «ευσεβείς ιεροκατήγοροι»: Όταν η πίστη γίνεται όπλο κατάκρισης

 

Εισαγωγή 

Στην ιστορία της Εκκλησίας, υπήρξαν και συνεχίζουν να υπάρχουν άτομα που, με πρόσχημα την υπεράσπιση της πίστης και της παράδοσης, κατακρίνουν ιερείς και πιστούς με υπερβολική αυστηρότητα, γιατί διακατέχονται από πνευματική υπεροψία. Στη λαϊκή εκκλησιαστική γλώσσα, αυτοί οι άνθρωποι χαρακτηρίζονται σκωπτικά ως «ευσεβείς ιεροκατήγοροι». Παρά το γεγονός ότι δεν κατέχουν επίσημο αξίωμα, η συμπεριφορά τους μπορεί να διασπάσει κοινότητες και να προκαλέσει πνευματικές εντάσεις.

 1. Χαρακτηριστικά των ευσεβών ιεροκατήγορων

• Κατακριτική διάθεση: Αναζητούν ελλείψεις στη ζωή των ιερέων και των πιστών, συχνά υπερβάλλοντας.

• Προσποίηση ευσέβειας: Παρουσιάζονται ως μοναδικοί εκφραστές της «γνήσιας πίστης».

• Πνευματική έπαρση: Θεωρούν ότι έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα να κρίνουν και να επιβάλλουν τις απόψεις τους.

2. Παραδείγματα από την ιστορία και την καθημερινότητα της Εκκλησίας

1. Κατακριτική στάση σε ιερείς για προσωπικές αδυναμίες
   Ορισμένοι πιστοί επικρίνουν ιερείς επειδή δεν τηρούν απόλυτα ένα ιεροκανονικό τυπικό, αγνοώντας το συνολικό πνευματικό έργο τους.

2. Σκληρή κριτική σε νέους πιστούς Άτομα που θεωρούν τον εαυτό τους «προστάτη της πίστης» μπορεί να απορρίψουν νέους πιστούς που κάνουν ερωτήσεις ή έχουν αμφιβολίες, αντί να τους καθοδηγήσουν.

3. Απομόνωση και στιγματισμός διαφορετικών απόψεων
   Οι ευσεβείς ιεροκατήγοροι συχνά δημιουργούν κλίκες ή αποκλεισμούς εντός της κοινότητας, θεωρώντας ότι μόνο η δική τους οπτική είναι σωστή.

4. Υπερβολική αντίδραση σε κοινωνικά θέματα
   Παράδειγμα αποτελεί η έντονη δημόσια καταδίκη κοινωνικών συμπεριφορών χωρίς διάκριση ή έλεος, χρησιμοποιώντας την πίστη ως όπλο ελέγχου.

5. Χρήση θεολογικών όρων για προσωπικό κύρος
   Κάποιοι επικαλούνται λόγους Αγίων Πατέρων ή Γραφής για να επιβάλουν την προσωπική τους άποψη, χωρίς πνευματική καθοδήγηση.

3. Αναφορές σε Αγία Γραφή και Πατέρες

1. Γένεση 7:14 – «Κάθε είδος των ζώων, ημέρων και αγρίων, μπήκε στην κιβωτό»

    Απόδοση: «Κάθε είδος ζώου, ήμερο ή άγριο, μπήκε μέσα στην κιβωτό.»

   Παράδειγμα: Όπως τα ζώα μπήκαν στην κιβωτό χωρίς διάκριση, έτσι και οι πιστοί πρέπει να αντιμετωπίζονται με αγάπη και όχι με αποκλεισμό.

2. Ματθαίος 7:1 – «Μη κρίνετε, για να μην κριθείτε»

    Απόδοση: «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε κι εσείς.»

   Σημείωση Πατέρων: Ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος σχολιάζει ότι η υπερβολική καταδίκη φανερώνει έλλειψη ταπεινοφροσύνης.

3. Αγ. Γρηγόριος Νύσσης, Περί της ψυχής ἀρετής: Τονίζει ότι η πνευματική υπεροψία είναι εμπόδιο για την αληθινή πνευματική ζωή.

4. Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, Ομιλίες εις την προς Ρωμαίους επιστολήν: Προτρέπει τους πιστούς να καθοδηγούν με αγάπη, όχι με καταδίκη.

Συμπέρασμα

Οι «ευσεβείς ιεροκατήγοροι» αποτελούν φαινόμενο που συναντάται σε κάθε εκκλησιαστική κοινότητα. Παρά τη φαινομενική τους αφοσίωση, η συμπεριφορά τους συχνά διασπά την ενότητα και δημιουργεί ψυχικές και πνευματικές εντάσεις. Η πραγματική πίστη προϋποθέτει ταπεινοφροσύνη, αγάπη και κατανόηση, και όχι υπερβολική κριτική ή πνευματική έπαρση.

Θερμές ευχαριστίες στην κα Μαρία Φ. Ηλιοπούλου. που πρότεινε το τόσο σημαντικό θέμα των "ιεροκατήγορων"  για μελέτη και ανάπτυξη.

Βιβλιογραφία  

• Αγία Γραφή. (2001). Εκκλησία της Ελλάδος, Αγία Γραφή: Μετάφραση στην Νέα Ελληνική. Αθήνα: Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος.

• Ιωάννης Χρυσόστομος. (2010). Ομιλίες εις την προς Ρωμαίους επιστολήν. Αθήνα: Εκδόσεις Πατερικών Κειμένων.

• Γρηγόριος Νύσσης. (2005). Περί της ψυχής ἀρετής. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Ορθόδοξος Κληρονομιά.

• Ταμπάκης, Δ. (2018). Οι «ευσεβείς» ιεροκατήγοροι. Orthodoxia Online. 

   -Λόγος Θείου Φωτός