Ο Επιτάφιος. Βελτίωση εικόνας: Chatgpt
Εἰσαγωγή
Στη σύγχρονη ἐκκλησιαστικὴ πραγματικότητα παρατηρεῖται, ὄχι σπάνια, μία τάση αὐθαίρετης καὶ ἀπλουστευτικῆς προσέγγισης τῶν ἱερῶν πραγμάτων. Ἡ τάση αὐτή συχνὰ ἐπενδύεται μὲ λόγο εὐσεβοφανῆ, καλλιτεχνικὲς διαθέσεις ἢ συναισθηματικὲς ἐξάρσεις, καὶ συνοδεύεται ἀπὸ τὴν πεποίθηση ὅτι «ὁ Θεὸς εἶναι παντοῦ» καὶ ὅτι, ἐπομένως, οἱ ἐκκλησιαστικοὶ θεσμοὶ καὶ τὰ λειτουργικὰ ὅρια εἶναι δευτερεύοντα.
1. Ἡ ἱερωσύνη ὡς θεσμὸς θείας κλήσεως καὶ ὄχι προσωπικὸ χάρισμα
Βιβλικὴ θεμελίωση
Πρωτότυπο κείμενο
«Καὶ οὐδεὶς λαμβάνει τὴν τιμὴν ταύτην ἑαυτῷ, ἀλλ᾽ ὁ καλούμενος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, καθάπερ καὶ Ἀαρών.»(Πρὸς Ἑβραίους 5,4)
Απόδοση
Κανείς δὲν παίρνει μόνος του αὐτὴν τὴν τιμή, ἀλλὰ ὅποιος καλείται ἀπὸ τὸν Θεό, ὅπως καὶ ὁ Ἀαρών.
Πατερικὴ μαρτυρία
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος γράφει:
«Οὐχ ὁ βουλόμενος, ἀλλ᾽ ὁ χειροτονηθείς ἱερεύς ἐστιν.»(Περὶ Ἱερωσύνης, Γ´)
Η ἱερωσύνη δὲν εἶναι προσωπικὸ χάρισμα, οὔτε ἀποτέλεσμα ζήλου ἢ «χαρισματικῆς» ἐμπειρίας. Εἶναι διακονία ποὺ μεταδίδεται διὰ τῆς χειροτονίας καὶ ἐντάσσει τὸν λειτουργὸ στὴν ἀποστολικὴ διαδοχὴ καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴ κοινωνία.
Συμπέρασμα
Ἡ τέλεση Μυστηρίων ἀπὸ μὴ χειροτονημένα πρόσωπα συνιστᾶ ὄχι ἀπλῶς κανονικὴ παράβαση, ἀλλὰ ἐκκλησιολογικὴ ἀκύρωση. Ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ δὲν ἐνεργεῖ αὐτονομημένα, ἀλλὰ μέσα στὸ Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας.
2. Τὸ Ἀντιμήνσιο καὶ ἡ Ἁγία Τράπεζα ὡς ἐκφράσεις τῆς ἱερωσύνης καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας
Ὅπως ἡ ἱερωσύνη δὲν ἀποτελεῖ προσωπικὸ χάρισμα, ἔτσι καὶ τὰ λειτουργικὰ στοιχεῖα τῆς Θείας Λειτουργίας δὲν λειτουργοῦν αὐτόνομα. Ἡ Ἁγία Τράπεζα καὶ τὸ ἀντιμήνσιο νοοῦνται μόνον ἐντός τοῦ πλαισίου τῆς ἱερωσύνης καὶ τῆς ἐπισκοπικῆς κοινωνίας.
Τὸ ἀντιμήνσιο φέρει τὴν ὑπογραφὴ τοῦ ἐπισκόπου καὶ μαρτυρεῖ ὅτι ἡ Θεία Λειτουργία τελεῖται ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ καὶ ὄχι κατ᾽ ἰδίαν πρωτοβουλίαν.
Ὁ Ἅγιος Γερμανὸς Κωνσταντινουπόλεως σημειώνει:
«Ἡ Ἁγία Τράπεζα τύπος ἐστὶ τοῦ τάφου τοῦ Χριστοῦ καὶ θρόνος Θεοῦ.»
Ἡ αὐθαίρετη μετατροπὴ ἀνθρώπου, βράχου ἢ ὁποιουδήποτε χώρου σε «θυσιαστήριο» δὲν συνιστᾶ πράξη πίστεως, ἀλλὰ ἀποσύνδεση τῆς λατρείας ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ τάξη.
Συμπέρασμα
Ἡ χάρη δὲν ἐνεργοποιεῖται μηχανικά. Ἡ Ἁγία Τράπεζα καὶ τὸ ἀντιμήνσιο δὲν ἀντικαθιστοῦν τὴν ἱερωσύνη, ἀλλὰ τὴν προϋποθέτουν.
3. Κακοχρήσεις ἱερῶν πραγμάτων καὶ μαγικὴ νοοτροπία
Βιβλικὴ προειδοποίηση
«Ὁ Θεὸς οὐ μυκτηρίζεται.»(Γαλάτας 6,7)
Ἡ χρήση ἱερῶν εἰκόνων, ἀντιμηνσίων ἢ ἱερῶν σκευῶν γιὰ μαγικὲς πρακτικὲς ἢ «ἐνεργειακὲς» ἀντιλήψεις συνιστᾶ βλασφημία.
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος προειδοποιεῖ:
«Τὰ θεῖα οὐ παίζεται.»
Συμπέρασμα
Ὅπου ἡ χάρη μετατρέπεται σε τεχνική, παύει νὰ ὑπάρχει Ὀρθόδοξη θεολογία.Η κακοχρησία τῶν ἱερῶν πραγμάτων ἀποκαλύπτει βαθύτερο θεολογικὸ πρόβλημα: τὴν ὑποκατάσταση τῆς πίστεως μὲ μία μαγικὴ ἀντίληψη τοῦ ἱεροῦ. Ὅταν ἡ εἰκόνα, τὸ ἀντιμήνσιο, τὸ ἅγιο λείψανο ἢ ὁ καθαγιασμένος χώρος ἀντιμετωπίζονται ὡς φορεῖς «ἐνέργειας» ἀνεξάρτητης ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωή, τότε τὸ μυστήριο μετατρέπεται σε μηχανισμό χωρίς θεία χάρη.
Η Ὀρθόδοξη Παράδοση ὅμως δὲν γνωρίζει «μαγικὴ» ἱερότητα. Ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ δὲν δεσμεύεται ἀπὸ ἀντικείμενα, οὔτε λειτουργεῖ ἐρήμην τῆς πίστεως, τῆς μετανοίας καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας. Ὅπου ἀπουσιάζει ἡ σχέση, ὅπου ἀπουσιάζει ἡ ταπείνωση, ἐκεῖ τὸ ἱερὸ γίνεται εἴδωλο.
Ἐπιπλέον, τέτοιες πρακτικές δὲν εἶναι θεολογικὰ οὐδέτερες. Ἐπαναφέρουν παγανιστικὲς δομές σκέψης, ὅπου τὸ θείο ἐπιστρατεύεται γιὰ ἰδιωτικοὺς σκοπούς, καὶ ὁ ἄνθρωπος παύει νὰ εἶναι προσκυνητὴς του Χριστού.
Συνεπῶς, ἡ κακοχρησία τῶν ἱερῶν πραγμάτων δὲν ἀποτελεῖ περιφερειακὸ πρόβλημα λαϊκῆς εὐσέβειας, ἀλλὰ σοβαρὴ πνευματικὴ νόσο, ποὺ ἀπαιτεῖ θεολογικὴ διάκριση, ποιμαντικὴ καθοδήγηση καὶ ἐπιστροφή στὴν ἐκκλησιαστικὴ συνείδηση.
4. Ἱεροὶ Κανόνες καὶ κανονικὰ ὅρια τῆς λατρευτικῆς ζωῆς
4.1 Κανὼν 19 Λαοδικείας
«Οὐ δεῖ λαϊκοὺς εἰσιέναι εἰς τὸ θυσιαστήριον.»
4.2 Ἀποστολικὸς Κανὼν 47
«Εἴ τις παρὰ τὴν τάξιν χειροτονήσῃ, καθαιρείσθω.»
4.3 Ἀποστολικὸς Κανὼν 31
«Χωρὶς γνώμης τοῦ ἐπισκόπου ποιήσει σύναξιν, καθαιρείσθω.»
4.4 Κανὼν 73 Πενθέκτης
«Τὰ ἱερὰ σκεύη μὴ εἰς κοινὴν χρῆσιν μεταφέρεσθαι.»
Συζήτηση – Συμπεράσματα ἐνότητας
Οἱ Ἱεροὶ Κανόνες δὲν περιορίζουν τὴν πίστη, ἀλλὰ τὴν διαφυλάσσουν.
Γενικὰ Συμπεράσματα
Ὁ Θεὸς εἶναι πανταχοῦ παρών, ἀλλὰ ἐνεργεῖ σωτηριωδῶς μέσα στὴν Ἐκκλησία, μὲ τάξη, ἱερωσύνη καὶ μυστηριακὴ συνέχεια. Ἡ αὐθαίρετη «δημιουργικότητα» στὰ θεῖα δὲν εἶναι ἐλευθερία, ἀλλὰ πνευματικὴ πλάνη.Οἱ Ἱεροὶ Κανόνες ἀποτελοῦν ἔκφραση τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὄχι ἐξωτερικὸ σύστημα πειθαρχίας. Ἡ κανονικὴ παράδοση διαμορφώθηκε ὡς ἀπάντηση στὴν πείρα τῶν αἱρέσεων, τῶν σχισμάτων καὶ τῶν λειτουργικῶν αὐθαιρεσιῶν, καὶ ἔχει πάντοτε σωτηριολογικὸ χαρακτήρα.
Η παραβίαση τῶν κανονικῶν ὁρίων, ἰδίως στὴν τέλεση τῶν Μυστηρίων, δὲν συνιστᾶ ἁπλὴ διοικητικὴ παράβαση, ἀλλὰ πλήγμα στὴν ἐνότητα καὶ στὴν ἀλήθεια τῆς Ἐκκλησίας. Ἐκκλησία χωρὶς κανόνες μετατρέπεται εὔκολα σε σύνολο ἀτόμων μὲ ἰδιωτικὲς πνευματικότητες, χωρὶς κοινὸ μέτρο καὶ ὁμολογία πίστεως.
Ιδιαίτερη σημασία ἔχει ὅτι οἱ Κανόνες ἐλέγχουν πρωτίστως τοὺς κληρικοὺς. Αὐτὸ φανερώνει ὅτι ἡ Ἐκκλησία δὲν φοβᾶται τὴν τάξη, οὔτε τὴν αὐτοκριτική. Ἡ ἐπισκοπικὴ εὐθύνη, ἡ κανονικὴ ὑπακοὴ καὶ ἡ λειτουργικὴ πειθαρχία εἶναι ὅροι ἀληθινῆς ἐλευθερίας, ὄχι περιορισμοί της.
Ἐπομένως, ἡ ἀπόρριψη τῶν Ἱερῶν Κανόνων στὸ ὄνομα μίας δήθεν «πνευματικῆς ἐλευθερίας» καταλήγει ἀναπόφευκτα στὴν αὐτονομία, στὸ σχίσμα καὶ τελικὰ στὴν ἀπώλεια τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ φρονήματος.
ΘΕΡΜΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑ ΜΑΡΙΑ Φ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΕ ΤΟ ΘΕΜΑ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ.
Βιβλιογραφία
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου