Φωτό: Pinterest
Εισαγωγή
Η έκτρωση αποτελεί ένα από τα πλέον σύνθετα βιοηθικά, κοινωνικά και θεολογικά ζητήματα της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας. Αγγίζει ταυτόχρονα την ιατρική επιστήμη, την ψυχολογία, την κοινωνιολογία, το δίκαιο και την ορθόδοξη θεολογία. Στο παρόν άρθρο επιχειρείται μία διεπιστημονική προσέγγιση, η οποία ξεκινά από τα επιστημονικά δεδομένα και καταλήγει στη θεολογική και ποιμαντική θεώρηση της ανθρώπινης ζωής, όπως αυτή νοείται στην Ορθόδοξη Παράδοση.
Ιατρική διάσταση της έκτρωσης
Από ιατρικής πλευράς, η ανθρώπινη ζωή θεωρείται βιολογικά υπαρκτή από τη στιγμή της σύλληψης, καθώς δημιουργείται ένα μοναδικό γενετικό σύνολο (DNA) διαφορετικό από αυτό της μητέρας και του πατέρα. Η εμβρυολογία αναγνωρίζει ότι η εμβρυϊκή ανάπτυξη είναι συνεχής, αδιάσπαστη και προοδευτική διαδικασία, χωρίς ποιοτικά άλματα που να επιτρέπουν ασφαλή διάκριση «πριν» και «μετά» στην ανθρώπινη ζωή (Moore, Persaud & Torchia, 2020).
Η έκτρωση, ως ιατρική πράξη, συνδέεται με κινδύνους σωματικής υγείας: αιμορραγίες, λοιμώξεις, υπογονιμότητα, τραυματισμούς μήτρας και επιπλοκές σε μελλοντικές κυήσεις (WHO, 2022). Παράλληλα, η ιατρική δεοντολογία θέτει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη σύγκρουση μεταξύ της προστασίας της ζωής και της αυτονομίας της γυναίκας.
Ψυχολογική διάσταση
Ψυχολογικές μελέτες καταδεικνύουν ότι πολλές γυναίκες βιώνουν μετά την έκτρωση συναισθήματα ενοχής, θλίψης, άγχους, μετατραυματικού στρες και υπαρξιακής κρίσης (Coleman, 2011). Το φαινόμενο του «μετα-εκτρωτικού συνδρόμου» δεν είναι πάντοτε κλινικά ομοιογενές, αλλά αναγνωρίζεται ως υπαρκτή ψυχοσυναισθηματική εμπειρία.
Η απώλεια του κυοφορούμενου παιδιού δεν λειτουργεί απλώς ως ιατρικό γεγονός, αλλά ως υπαρξιακό τραύμα, το οποίο επηρεάζει την αυτοεικόνα, τη μητρική ταυτότητα και τη σχέση με το σώμα και τη ζωή.
Κοινωνιολογική διάσταση
Σε κοινωνιολογικό επίπεδο, η έκτρωση συνδέεται με φτώχεια, κοινωνικές ανισότητες, έλλειψη υποστηρικτικών δομών, πολιτισμικά πρότυπα και κρίση θεσμών (οικογένεια, κοινότητα, Εκκλησία). Στην Ελλάδα, η δημογραφική συρρίκνωση, η υπογεννητικότητα και η γήρανση του πληθυσμού συνδέονται άμεσα με την αποδυνάμωση της αξίας της ζωής και της μητρότητας (ΕΛΣΤΑΤ, 2023).
Η κοινωνία μετατρέπεται σταδιακά από «κοινότητα ζωής» σε «κοινότητα επιλογών», όπου η χρησιμοθηρική λογική υπερισχύει της ιερότητας του ανθρώπινου προσώπου.
Θεολογική προσέγγιση της ζωής
Η Ορθόδοξη θεολογία θεμελιώνει την αξία της ζωής στο γεγονός ότι ο άνθρωπος είναι "κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού" (Γεν. 1,26). Η ζωή δεν αποτελεί βιολογικό δεδομένο, αλλά θείο δώρο.
Η Εκκλησία δεν αντιλαμβάνεται το έμβρυο ως «δυνητικό άνθρωπο», αλλά ως πλήρες ανθρώπινο πρόσωπο εν εξελίξει.
Πατερικά χωρία
Μέγας Βασίλειος
«Ἡ φθείρουσα τὸ ἔμβρυον φόνον ὑπομένει καὶ ἐν ἀπολογίᾳ φόνου κρίνεται.» (Επιστολή 188)
Απόδοση: Η γυναίκα που καταστρέφει το έμβρυο θεωρείται φόνισσα και λογοδοτεί ως φονιάς.
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος
«Τί καὶ ἔτι φόνου χείρον; τὸ γὰρ τὸ γεννώμενον φθείρειν.»
Απόδοση: Τι μπορεί να είναι χειρότερο από τον φόνο; Το να καταστρέφεις αυτό που πρόκειται να γεννηθεί.
Ποιμαντική προσέγγιση
Η Εκκλησία δεν στέκεται τιμωρητικά, αλλά θεραπευτικά. Γυναίκες που έχουν βιώσει την έκτρωση χρειάζονται όχι καταδίκη, αλλά πνευματική αποκατάσταση, στήριξη, συγχώρηση και επανένταξη. Η ποιμαντική προσέγγιση περιλαμβάνει εξομολόγηση, ψυχοπνευματική στήριξη, κοινοτική αποδοχή και θεραπεία τραύματος.
Ο λόγος του π. Παναγιώτη Τσιώλη (orthodoxia.gr)
«Oἱ ἐκτρώσεις εἶναι ὁ λόγος ποὺ ἡ Ἑλλάδα εἶναι ἀκόμη σκλαβωμένη…»
Ἅχ μωρὲ καὶ ἐλάχιστα νὰ γνωρίζαμε τὶς καθημερινὲς εὐεργεσίες καὶ τὰ θαύματα τῆς Παναγιᾶς μας θὰ πετούσαμε τὴ σκούφια μας ἀπὸ τὴν χαρά μας.
«Παπὰ εἶσαι ἐγκληματίας. Γρήγορα νὰ βάλουμε τὴν παπαδιὰ στὸ χειρουργεῖο γιατί τὸ παιδὶ ποὺ κυοφορεῖ θὰ γεννηθεῖ ἄρρωστο. Οἱ ἐξετάσεις ἔδειξαν πὼς τόσο ἐσύ, ὅσο καὶ ἡ παπαδιά σου ἔχετε στίγμα μεσογειακῆς ἀναιμίας. Πῶς πάτε νὰ κάνετε παπά μου οἰκογένεια χωρὶς νὰ κάνετε κἄν μία ἐξέταση; Γρήγορα νὰ βάλουμε τὴν παπαδιὰ στὸ χειρουργεῖο νὰ σταματήσουμε τὴν κύηση»! Αὐτὰ εἶπε ὁ γιατρὸς στὸν ἔκπληκτο παππούλη καὶ τὴν πρεσβυτέρα του, τὴν κυρὰ Σταυρούλα, ὅταν πῆρε τὶς ἐξετάσεις τους στὰ χέρια του. Ὅπως μᾶς ἐξιστόρησε ὁ ἴδιος, ἡ παπαδιὰ ἦταν τότε ἔγκυος στὸ πρῶτο τους παιδί, τὴν Εὐτυχία.
Καθὼς ἦταν καὶ οἱ δύο νέοι στὴν ἡλικία καὶ ἄπειροι ἔκριναν ἀπαραίτητο νὰ ἐπισκεφθοῦν ἕναν γυναικολόγο στὸ νοσοκομεῖο τῆς Καρδίτσας γιὰ νὰ τὸν συμβουλευτοῦν. Ὅταν ἄκουσε ὁ π. Παναγιώτης τὸ γιατρὸ νὰ προτείνει τὴν ἔκτρωση ἀντέδρασε ἀμέσως λέγοντας: «Πᾶμε παπαδιά μου νὰ φύγουμε. Οἱ γιατροὶ τρελάθηκαν δὲν ἔχουν πίστη στὸ Θεό»!
Ἐπέστρεψαν στὸ Βαλάρι καὶ ὁ παππούλης πλέον ἀνέλαβε καὶ χρέη μαίας, ὅπως χαριτολογώντας ἔλεγε. «Ξεγέννησα ἐννέα παιδιά. Στὸ δέκατο τὸν Γιαννάκη μου δὲν μπόρεσα νὰ παραβρεθῶ γιατί ἤμουν σὲ κηδεία. Ἴσα –ἴσα ποὺ πρόλαβα καὶ τοῦ ἔκανα ἀεροβάπτισμα. Ὅλα μου τὰ ἄλλα παιδιὰ εἶναι ὑγιέστατα. Δόξα τῷ Θεῶ. Καὶ οἰκογένειες ἔκαναν. Καὶ ἐγγόνια καὶ δισέγγονα ἀπέκτησα».
Καὶ τὸ πιὸ τραγικὸ εἶναι ὅτι ὅταν κάποιος κυριευμένος ἀπὸ τὸ δαιμόνιο φονεύσει, ἔρχεται ἡ δικαιοσύνη καὶ τὸν κλείνει στὴ φυλακὴ γιὰ πολλὰ χρόνια γιὰ νὰ συνετισθεῖ. Ἀντιθέτως οἱ γιατροὶ ποὺ σκοτώνουν κάθε ἡμέρα τὰ δύστυχα αὐτὰ παιδάκια καὶ πληρώνονται ἁδρὰ γιὰ τοὺς φόνους ποὺ πραγματοποιοῦν καὶ πολλοὶ ἀπὸ δαύτους καυχῶνται γιὰ τὰ ἐγκλήματά τους καὶ κυκλοφοροῦν ἐλεύθεροι. Κι ἐμεῖς τοὺς ἐκλαμβάνουμε ὡς εὐυπόληπτους πολίτες καὶ τρανοὺς ἐπιστήμονες… γραμματιζούμενους, ὅπως ἔλεγε ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς. Ἀγνοοῦν οἱ καημένοι ὅτι ὑπάρχουν οἱ πνευματικοὶ νόμοι. Αὐτοὺς (τοὺς νόμους) ὅταν τοὺς παραβιάσεις τότε ἡ τιμωρία εἶναι ἀμείλικτη. Ἂχ καὶ νὰ ξέραμε τὶς συνέπειες τῆς παραβίασης αὐτῶν τῶν νόμων δὲν θὰ τολμούσαμε ὄχι νὰ κάνουμε έκτρωση οὔτε κἄν νὰ σκεφτοῦμε νὰ τοὺς παραβιάσουμε.
Θεολογική και ποιμαντική ανάλυση του διαλόγου
Ο διάλογος του π. Παναγιώτη Τσιώλη με τον θεολόγο κ. Γιάννη δεν αποτελεί απλώς προσωπική μαρτυρία, αλλά προφητικό και εκκλησιολογικό λόγο. Η άρνησή του να αποδεχθεί την έκτρωση ως "ιατρική λύση" φανερώνει τη σύγκρουση δύο κοσμοθεωριών: της τεχνοκρατικής βιοϊατρικής λογικής και της θεολογικής αντίληψης της ζωής ως δωρεάς Θεού.
Η εμπιστοσύνη στη θεία πρόνοια εκφράζει πατερική θεολογία και όχι συναισθηματισμό. Ο λόγος του περί "πνευματικών νόμων" εντάσσεται στην ορθόδοξη κατανόηση της ηθικής αιτιότητας (πνευματική νομοτέλεια) και όχι σε νομικισμό. Η αναφορά στα "αγέννητα παιδιά" ως κατήγορους στο απολογητικό βήμα ενσωματώνει εσχατολογική θεώρηση της ζωής.
Ο διάλογος λειτουργεί ως θεολογικό κείμενο μαρτυρίας (testimonium fidei) και όχι απλώς ως αφήγηση. Αποκαλύπτει ότι η έκτρωση δεν βιώνεται εντός της Εκκλησίας ως ατομικό δικαίωμα, αλλά ως ρήξη σχέσης: με τον Θεό, με τον άνθρωπο και με την ίδια την κοινωνία. Η μαρτυρία αυτή συγκροτεί ποιμαντικό υπόδειγμα αντιστάσεως στον πολιτισμό της χρησιμοθηρίας και αναδεικνύει την Εκκλησία ως χώρο ζωής και όχι διαχείρισης ζωής.
Επίλογος
Η έκτρωση δεν αποτελεί μόνο ιατρικό ή κοινωνικό ζήτημα, αλλά βαθύτατα θεολογικό και ανθρωπολογικό πρόβλημα. Αποκαλύπτει την κρίση νοήματος της σύγχρονης κοινωνίας και την απομάκρυνση από την ιερότητα της ζωής. Η Ορθόδοξη Εκκλησία καλείται όχι μόνο να διδάσκει, αλλά να θεραπεύει, να αγκαλιάζει, να στηρίζει και να μεταμορφώνει.
Βιβλιογραφία
Moore et al., 2020 · WHO, 2022 · Coleman, 2011 · ΕΛΣΤΑΤ, 202Τελική Βιβλιογραφία (APA 7 – αλφαβητικά)
Coleman, P. K. (2011). Abortion and mental health: Quantitative synthesis and analysis of research published 1995–2009. British Journal of Psychiatry, 199(3), 180–186.
ΕΛΣΤΑΤ. (2023). Δημογραφικά δεδομένα Ελλάδας. Αθήνα.
Moore, K. L., Persaud, T. V. N., & Torchia, M. G. (2020). The developing human: Clinically oriented embryology (11th ed.). Elsevier.
World Health Organization. (2022). Abortion care guideline. WHO.
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου