Η Επίσκεψη του Γεωργίου Γρίβα-Διγενή στη Βαλύρα Μεσσηνίας,1960

                        

                                                                    

Ο Γεώργιος Γρίβας, γεννημένος στις 6 Ιουνίου 1897 στο Τρίκωμο της Κύπρου, ήταν από νεαρή ηλικία ένα παιδί με όραμα για την Ελλάδα και τον Ελληνισμό. Στη Σχολή Ευελπίδων στην Αθήνα αποφοιτά ως ανθυπολοχαγός το 1916 και ακολουθεί μια μακρά και ηρωική στρατιωτική πορεία: συμμετέχει στη Μικρασιατική Εκστρατεία, στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940 και κατά την Κατοχή ιδρύει την αντικομμουνιστική «Οργάνωση Χ».

Μετά την επιστροφή του στην Κύπρο, το 1955 κηρύσσει τον ένοπλο αγώνα της ΕΟΚΑ κατά της βρετανικής αποικιοκρατίας, με στόχο την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Ως «Διγενής Ακρίτας», εμπνευσμένος από τον θρυλικό βυζαντινό ήρωα, χρησιμοποίησε στρατηγικές αντάρτικου πόλης και βουνού που απασχόλησαν χιλιάδες Βρετανούς στρατιώτες. Το ψευδώνυμό του έγινε σύμβολο αντίστασης, ηθικής δύναμης και εθνικής υπερηφάνειας για τους Έλληνες και τους Κύπριους αγωνιστές.

Μετά την επιτυχημένη δράση του στην Κύπρο, ο Γρίβας επιστρέφει στην Ελλάδα το 1960 και ιδρύει την Κίνηση Εθνικής Αναδημιουργίας (Κ.Ε.Α.), μια προσπάθεια να παρέμβει στην πολιτική ζωή της Ελλάδας. Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιεί μεγάλη περιοδεία στην Πελοπόννησο, επισκεπτόμενος τον Μάιο και τον Ιούνιο την Καλαμάτα και τη Μεσσηνία.

Ήταν εκείνο το καλοκαίρι που η μοίρα έφερε τον Γρίβα στην πλατεία της Βαλύρας.

«Αν πεθάνεις πριν πεθάνεις, δεν θα πεθάνεις όταν πεθάνεις»

                                               

                                                              

Ο κύριος Ανέστης, 78 ετών, έλαβε πριν δύο χρόνια δώρο από την αγαπημένη του ξαδέλφη Ευδοκία, που είναι μοναχή, ένα ημερολόγιο τοίχου.

Ήταν από εκείνα τα παλιά ημερολόγια με τα μικρά χαρτάκια που αφαιρείς κάθε μέρα. Στην μπροστινή όψη ανέφερε τη νηστεία, τους εορτάζοντες Αγίους, τον Απόστολο και το Ευαγγέλιο της ημέρας, την ανατολή και τη δύση του ηλίου, ακόμη και τη φάση της Σελήνης. Στην πίσω πλευρά υπήρχε ένας πατερικός λόγος ή ένα εδάφιο της Αγίας Γραφής για ψυχική ωφέλεια.

Ο κ. Ανέστης ενθουσιάστηκε. Κάθε πρωί αφαιρούσε το χαρτάκι με μια μικρή προσμονή, σαν να άνοιγε ένα καθημερινό μήνυμα προσωπικό.

Την πρώτη χρονιά, στις 5 Φεβρουαρίου, συγκινήθηκε ιδιαίτερα· το χαρτάκι παρέπεμπε στον Ψαλμό 37,4. Χωρίς να το πολυσκεφτεί, τηλεφώνησε στην ξαδέλφη του.

— Ευδοκία μου, να προσεύχεσαι για τις αμαρτίες μου. Να βρω γαλήνη και ανάπαυση στα οστά μου…

Εκείνη τον διαβεβαίωσε πως θα τον μνημονεύει.

Λίγες ημέρες αργότερα, όμως, ήρθε ο προβληματισμός. Στις 18 Φεβρουαρίου διάβασε στο χαρτάκι   που έλεγε:

Υπάρχει Θεός! Πάμε παρακάτω.

                      

                                                            Φωτό: Pinterest

Τη δεκαετία του 1950, όταν ο έρωτας δεν είχε τηλέφωνα και βιασύνες, όποιος ήθελε να φανερώσει την καρδιά του έστυβε λεμόνι. Με μια πένα βουτηγμένη στο άοσμο υγρό έγραφε επάνω σε λευκό, ανθεκτικό χαρτί τα μυστικά του. Ύστερα το άφηνε να στεγνώσει στον ήλιο, σαν να το παρέδιδε πρώτα στον Θεό, και το δίπλωνε προσεκτικά μέσα σε φάκελο. Η φωτιά μόνο μπορούσε να αποκαλύψει την αλήθεια.

Ο αείμνηστος Ξενοφώντας δεν υπήρξε από μικρός άνθρωπος της πίστης. Η ψυχή του δεν μαγνητιζόταν από εικόνες και θυμιάματα, αλλά από τον ήχο του νομίσματος. Δεν φοβόταν τον κόπο· φοβόταν την αποτυχία. Ήθελε βεβαιότητα. Ήθελε εγγύηση ότι ο ιδρώτας του θα εξαργυρωνόταν.

Μέσα του φύλαγε ένα όνειρο σχεδόν παιδικό: να γίνει πλούσιος — βασιλιάς του χρήματος — και να ζητήσει το χέρι της πιο όμορφης κοπέλας του χωριού. Εκείνη ήταν ψηλή, λεπτή, με δέρμα λευκό και μαλλιά ξανθά που έπεφταν σαν κύμα στους ώμους της. Εκείνος, μεσομορφικός, με μια μικρή κοιλίτσα και δέρμα σκουρόχρωμο, κουβαλούσε μια αίσθηση μειονεξίας που την έκρυβε πίσω από μεγαλόπνοα σχέδια.

Προσπάθησε πολλές φορές, μέσω φίλων, να της ζητήσει να τα φτιάξουν. Εκείνη αρνήθηκε — όχι σκληρά, μα καθαρά. Κάθε «όχι» έπεφτε επάνω του σαν πέτρα που δεν έκανε θόρυβο αλλά άφηνε ράγισμα.

Όταν έμαθε πως θα παντρευόταν ένα παλικάρι που προοριζόταν για παπάς, και δεν ήταν

 " όμορφος" όπως εκείνος, ένιωσε το στομάχι του να σφίγγεται. Δεν ήταν μόνο η απόρριψη· ήταν που τον είχε νικήσει ένας άνθρωπος χωρίς περιουσία, με μοναδικό του κεφάλαιο την πίστη.

Άγιος Ισαάκ ο Σύρος: Μη ζητάς δικαιοσύνη, ζήτησε έλεος

                         

Φωτό: Pinterest

Πρόλογος

Ο άνθρωπος καλείται να ζήσει όχι μόνο με γνώση, αλλά με καρδιά ανοιχτή στο έλεος του Θεού. Το άρθρο αυτό  αναδεικνύει την αντίθεση μεταξύ κρίσης και ελέους, όπως την διδάσκει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, και μας προσκαλεί να γίνουμε μετόχοι του ωκεανού της  αγάπης του Θεού. Το ερωτηματολόγιο που ακολουθεί δεν είναι τεστ γνώσεων, αλλά εργαλείο ενδοσκόπησης. Μέσα από τις ερωτήσεις, ο καθένας μπορεί να αναγνωρίσει τις στιγμές που η κρίση ή η συγχώρηση κυριαρχούν στην καρδιά του.

1.  Εισαγωγή

Στην πνευματική παράδοση της Εκκλησίας, λίγες φράσεις έχουν τόσο μεγάλη θεολογική πυκνότητα όσο η προτροπή του Αγίου Ισαάκ του Σύρου: «Μη ζητάς δικαιοσύνη από τον Θεό, ζήτησε έλεος»(Ασκητικός Λόγος ΝΑ΄). Στην καρδιά αυτής της ρήσης κρύβεται μια ριζική ανατροπή της ανθρώπινης λογικής. Ο άνθρωπος, τραυματισμένος από την αδικία του κόσμου, διψά για αποκατάσταση, για ισορροπία, για τιμωρία του κακού,για δικαιοσύνη στα δικαστήρια των ανθρώπων. Ο Θεός, όμως, αποκαλύπτεται όχι ως αυστηρός κριτής που μετρά και αποδίδει, αλλά ως «ωκεανός ελέους», όπως χαρακτηριστικά διδάσκει ο Άγιος.

Σαρακοστή χωρίς λούπινα δεν γίνεται

 

                                                             Deposit Photos

1. Εισαγωγή

Στη Βαλύρα Μεσσηνίας, όπως και σε πολλές γωνιές της ελληνικής υπαίθρου, η Σαρακοστή δεν ήταν απλώς μια θρησκευτική περίοδος νηστείας. Ήταν τρόπος ζωής, ρυθμός, μνήμη και προσμονή. Ήταν η εποχή που τα σπίτια μοσχοβολούσαν καθαριότητα, τα κατώγια γέμιζαν βαρέλια με ελιές και τουρσιά, και οι αυλές αποκτούσαν ξανά ζωή γύρω από μεγάλα ξύλινα τραπέζια. Και μέσα σε όλα αυτά, τα λούπινα είχαν ξεχωριστή θέση. Σαρακοστή χωρίς λούπινα δεν γίνεται.

Δέκα με δεκαπέντε ημέρες πριν από την Καθαρά Δευτέρα, οι γιαγιάδες μας ξεκινούσαν με υπομονή και επιμέλεια τη διαδικασία του ξεπικρίσματος. Ήξεραν καλά πως το μυστικό δεν ήταν μόνο στη συνταγή, αλλά στον χρόνο. Ετοίμαζαν μεγάλες ποσότητες, γιατί τα σπίτια ήταν γεμάτα παιδιά, συγγενείς και γείτονες που μπαινόβγαιναν καθημερινά. Και φυσικά, περίσσευμα έπρεπε να υπάρχει για να φιλέψουν και τους φτωχούς. Η προσφορά ήταν αρετή, και τα λούπινα ήταν το πιο απλό αλλά και το πιο τίμιο κέρασμα.

ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ: Το Ύδωρ του Θείου Λόγου – Καθαρισμός και αναζωογόνηση

 

                                                           Φωτό: Pinterest

1. Εισαγωγή

Στην πνευματική ζωή, η καθαρότητα και η ανανέωση είναι θεμελιώδεις. Το νερό αποτελεί στην Αγία Γραφή καθαριστικό, αναζωογονητικό μέσο, που συνδέει τον πιστό με την αγιότητα και την ζωή μέσα στον Θεό. Στην Εφεσίους 5:26 διαβάζουμε: «Ώστε να τον αγιάσει, καθαρίζοντάς τον με το λουτρό του νερού δια του λόγου». Το νερό συμβολίζει τον λόγο του Θεού που καθαρίζει, αγιάζει και προετοιμάζει τον πιστό για πλήρη πνευματική ζωή.

Το νερό συμπληρώνει τη σειρά των συμβόλων: μετά το γάλα και το ψωμί που θρέφουν και συντηρούν την ψυχή, το νερό φέρνει καθαρισμό, ανανέωση και αναζωογόνηση, απαραίτητα για την πνευματική ανάπτυξη και τη σταθερότητα στη ζωή του πιστού.

2. Το Βιβλικό εδάφιο: Απόδοση-Ανάλυση

Προς Εφεσίους 5:26 :

«Ώστε να τον αγιάσει, καθαρίζοντάς τον με το λουτρό του ύδατος δια του Θείου Λόγου, ώστε να παρουσιάσει τον εαυτό Του ένδοξο, χωρίς κηλίδα ή ρυτίδα».

 Η μεταφορά του νερού τονίζει την καθαριστική και αναζωογονητική δύναμη του λόγου του Θεού. Όπως το νερό καθαρίζει το σώμα από βρωμιές και ακαθαρσίες, έτσι και ο Θείος Λόγος καθαρίζει την ψυχή από την αμαρτία, την πλάνη και την σκληρότητα. Το λουτρό του ύδατος  «δια του λόγου» υπογραμμίζει ότι η καθαρότητα δεν είναι αποτέλεσμα εξωτερικής τελετουργίας μόνο, αλλά της ενεργού εφαρμογής του  Θείου Λόγου στη ζωή.

3. Η θεολογική διάσταση

 Η χρήση του ύδατος συνδέει τον λόγο με τον αγιασμό, όπως οι Πατέρες τονίζουν, και με την πνευματική καθαρότητα που οδηγεί σε παρουσία «ένδοξη, χωρίς κηλίδα ή ρυτίδα». Το νερό προετοιμάζει την ψυχή για τη δοκιμασία και την ωρίμανση, δημιουργώντας κατάλληλο έδαφος για την καρποφορία των επόμενων συμβόλων (μέλι, λυχνία, φωτιά).

Παναγιώτης Μποζινάκης : Καθαρά Δευτέρα 2015

            

                                                           Φωτό: Ε.Η.Κ.

Εισαγωγή

Ο κ. Παναγιώτης Μποζινάκης γεννήθηκε στο Ζευγολατιό Μεσσηνίας τον Απρίλιο του 1948. Ο πατέρας του ήταν Σταθμάρχης στους σιδηροδρόμους της Πελοποννήσου και η ολοκλήρωση των εγκυκλίων σπουδών του Παναγιώτη ολοκληρώθηκαν στην Κυπαρισσία, Κρέστενα, Βαλύρα και Μελιγαλά και στη συνέχεια στο ΙΑ΄Γυμνάσιο Περιστερίου. Κατόπιν Πανελληνίων εξετάσεων περάτωσε τις σπουδές του στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΑΣΟΕΕ) και ακολούθησε λαμπρή καριέρα στον ΟΤΕ. Με τη σύντροφο της ζωής του, κα Αννέτα Γρυπάρη, απέκτησαν τρία παιδιά. Στην περιόδο της συνταξιοδότησης απολαμβάνει τα εγγόνια του καθώς και την επανασύνδεσή του με τους συμμαθητές των εφηβικών του χρόνων.  Το βιβλίο του, με τίτλο "Τα εφηβικά χρόνια ενός νέου τη δεκαετία του 1960 στο Μελιγαλά" σελ. 175, αποτελεί λαογραφικό τεκμήριο αλλά και θωπία σε όσους νοσταλγούν εκείνα τα ανεπανάληπτα χρόνια, όπως οι συμμαθητές του κυρίου Παναγιώτη. Με αφορμή τη δωρεά του βιβλίου του κ. Μποζινάκη από τον βιολόγο και ιστοριοδίφη της Βαλύρας, κ. Ιωάννη Δ. Λύρα στην ομάδα της εφημερίδας της Βαλύρας, επιλεκτικά διαλέξαμε ένα κεφάλαιο, επίκαιρο των ημερών μας, από το συγκεκριμένο βιβλιο, για να το μοιραστούμε με τους αναγνώστες μας, με τίτλο: 23/2/2025 ΚΑΘΑΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ, σελ 14-16.

Η βροχή ασυγκίνητη συνέχιζε τα καπρίτσια της. Η φωτιά δεν έσβησε, ούτε για λίγο.Ρίξαμε λίγα χοντρά ξύλα.Λαμπάδιασε. Όμως δεν θα την βγάζαμε έτσι κλεισμένοι μέσα στο σπίτι. Η βροχή βέβαια ματαίωσε όλες τις εκδηλώσεις.Όμως ήθελα να βγω μία βόλτα έστω και υπό βροχή. Στο τελευταίο μου ταξίδι στο Μελιγαλά, έμαθα ότι στην Αρσινόη είχε επιστρέψει ένας συμμαθητής μου από το Γυμνάσιο και είχε κάνει ένα μαγαζί. Σκέφτηκα ότι μία βόλτα με βροχή στην Αρσινόη δεν θα ήταν άσχημη ιδέα.Βολέξαμε τη φωτιά , την αφήσαμε να καίει και ξεκινήσαμε με την Αννέτα.Η βροχή ήταν κάτι το πρωτόγνωρο. Ασταμάτητη βροχή, χαντάκια γεμάτα νερό.

Μανταρινιά: Η Κόρη του Ηλίου και Συνοδός της Τεσσαρακοστής

                       

                                               Φωτό: κα Μαρία Ντούρου στο FB

Η μανταρινιά δεν είναι απλώς ένα οπωροφόρο δέντρο του χειμώνα. Είναι σύμβολο ευημερίας, αφθονίας και φωτός. Ο καρπός της, μικρός και λαμπερός σαν ήλιος, κουβαλά μια ιστορία άνω των τριών χιλιάδων ετών, ξεκινώντας από την Κίνα και φτάνοντας μέχρι τη Μεσόγειο και την Ελλάδα. Στη διαδρομή έγινε φορέας πολιτισμού, παραδόσεων και θεραπευτικών γνώσεων.

Οι ρίζες στην Κίνα – σύμβολο τύχης και αφθονίας

Η μανταρινιά καλλιεργείται στην Κίνα από την αρχαιότητα. Το μανταρίνι θεωρείται σύμβολο καλής τύχης, καθώς η ονομασία του στην κινεζική γλώσσα ηχεί παρόμοια με τη λέξη «τύχη». Για τον λόγο αυτό προσφέρεται ως δώρο κατά τη διάρκεια της Κινεζικής Πρωτοχρονιάς και αποτελεί βασικό στοιχείο εορταστικού στολισμού στα σπίτια.

Οι κατανυκτικοί Εσπερινοί της Μεγάλης Τεσσαρακοστής: Νόημα και Πατερική Ερμηνεία

                               

Φωτό: Pinterest

 1. Εισαγωγή – Ο Εσπερινός της Συγχωρήσεως (Κυριακή της Τυρινής)

Η λειτουργική έναρξη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής δεν γίνεται αυστηρά με την πρώτη Κυριακή των Νηστειών, αλλά με τον κατανυκτικό Εσπερινό της Συγχωρήσεως, που τελείται το απόγευμα της Κυριακής της Τυρινής. Με την ακολουθία αυτή η Εκκλησία μάς εισάγει ουσιαστικά στο πνευματικό στάδιο της νηστείας. Το λειτουργικό χρώμα αλλάζει, η υμνολογία αποκτά έντονο κατανυκτικό χαρακτήρα και οι πιστοί αλληλοσυγχωρούνται, ζητώντας ο ένας από τον άλλον συγχώρηση.

Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της ημέρας (Ματθ. 6, 14-21) τονίζει ότι η συγχώρηση προς τον αδελφό αποτελεί προϋπόθεση της συγχωρήσεως από τον Θεό. Δεν είναι δυνατόν να εισέλθει κανείς στο στάδιο της νηστείας διατηρώντας έχθρα ή μνησικακία. Ο Χριστός συνδέει άμεσα τη νηστεία με την καθαρότητα της καρδιάς.

Πατερικά, η συγχώρηση θεωρείται η απαρχή της μετανοίας. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι «ουδέν ούτως ποιεί τον άνθρωπον μιμητήν του Θεού, ως το συγχωρείν». Η συγχώρηση δεν είναι ψυχολογική εκτόνωση, αλλά μίμηση της θείας αγάπης.

Στον Ευεργετινό αναφέρεται: «Εάν κρατής μνησικακίαν, μάτην προσεύχη». Η προσευχή που δεν συνοδεύεται από συμφιλίωση μένει ανενεργή. Γι’ αυτό και η Εκκλησία θέτει ως πνευματικό θεμέλιο της Τεσσαρακοστής την έμπρακτη συγχώρηση. Με τον Εσπερινό αυτόν ο πιστός εγκαταλείπει το παρελθόν και εισέρχεται σε νέα αρχή.

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ : «Το Γάλα του Θείου Λόγου»

                           

                                                             Φωτό: Pinterest

1. Εισαγωγή

Στην πορεία της πνευματικής ζωής, ο άνθρωπος δεν μπορεί να ξεκινήσει από τη βαθιά γνώση και ωριμότητα. Όπως το βρέφος χρειάζεται γάλα για να επιβιώσει και να αναπτυχθεί, έτσι και η ψυχή του πιστού χρειάζεται αρχική, απλή αλλά ζωτική τροφή: τον λόγο του Θεού σε μορφή βασική, καθαρή και εύπεπτη. Στην Α΄ Πέτρου 2:2 διαβάζουμε: «Όπως τα νεογέννητα βρέφη διψούν για το καθαρό γάλα, έτσι και εσείς να διψάτε για το άδολο πνευματικό γάλα, ώστε δια της αυτού αναγέννησης να αυξάνετε στη σωτηρία».  Η εικόνα του γάλακτος είναι καθολική: αναφέρεται στη βρεφική φάση της πίστης, όπου η καρδιά του ανθρώπου δεν μπορεί να κατανοήσει βαθιά διδάγματα αλλά χρειάζεται απλές, καθαρές αλήθειες. Η σειρά μας, που περιλαμβάνει δεκατέσσερα βιβλικά σύμβολα, αναπτύσσει τη δυναμική του λόγου του Θεού από την αρχική τροφή (γάλα) έως την τελείωση (χρυσός, καθρέφτης, λυχνία), με πλήρη θεολογική και πατερική τεκμηρίωση.

Η υπόθεση της «Κιβωτού του Κόσμου » και η σκιά της δικαστικής απόφασης

      

Η πρόσφατη δικαστική απόφαση που αφορά τον Πατέρα Αντώνιο  και τη δράση του στην Κιβωτό του Κόσμου έχει προκαλέσει έντονο διχασμό στην ελληνική κοινωνία. Από τη μία πλευρά βρίσκονται όσοι θεωρούν ότι η Δικαιοσύνη επιτέλεσε το έργο της, στηριζόμενη στις καταγγελίες και στα αποδεικτικά στοιχεία που τέθηκαν υπόψη της. Από την άλλη, δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο διεξήχθη και συνεχίζεται να διεξάγεται η διαδικασία, για την αξιολόγηση των μαρτυριών και για τη συνολική μεταχείριση ενός ιερωμένου που για χρόνια ταυτίστηκε με ένα σημαντικό κοινωνικό έργο.

Η υπόθεση δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο. Αγγίζει ζητήματα θεσμών, Εκκλησίας, κράτους, κοινωνικής πρόνοιας και – κυρίως – εμπιστοσύνης προς τη Ελληνική Δικαιοσύνη και την Ελλάδα ως κράτος δικαίου.

Ευγενία η δεσποινίς Σαρακοστή

 

 

                                                                Φωτό: E.H.K.

Εισαγωγή

Το έθιμο της κυρά Σαρακοστής στις διάφορες περιοχές της Ελλάδας είναι ένα από τα παλαιότερα ελληνικά έθιμα που σχετίζονται με τη γιορτή του Πάσχα. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο που βοηθούσε στο παρελθόν να μετρούν τις ημέρες της νηστείας, ελλείψει ημερολογίων.

Στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, η κυρά Σαρακοστή ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά που απεικόνιζε μια γυναίκα με επτά πόδια, ένα για κάθε εβδομάδα της Σαρακοστής, με σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται και με κλειστό στόμα γιατί νηστεύει, δεν κουτσομπολεύει και δεν κατακρίνει. Το ημερολόγιο αυτό συνόδευε μικρούς και μεγάλους στη νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο έκοβαν ένα πόδι κι έτσι ήξεραν πόσες εβδομάδες νηστείας απέμεναν μέχρι το Πάσχα. Το Μεγάλο Σάββατο έκοβαν και το τελευταίο χάρτινο πόδι, το οποίο δίπλωναν και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο. Τοποθετούσαν έπειτα το σύκο αυτό μαζί με άλλα και, σε όποιον το έβρισκε, θεωρούνταν ότι έφερνε γούρι. Σε άλλες περιοχές τοποθετούσαν το πόδι στο ψωμί της Αναστάσεως. Όποιος έβρισκε στο κομμάτι του το πόδι ήταν ο τυχερός.

Η Εικόνα της Παναγίας της Εγκυμονούσης: Θεολογική, Υμνολογική και Εικονογραφική Προσέγγιση

                               

                                                        Φωτό: Γιώργος Γεωργουδάκης στο FB

1. Εισαγωγή

Η εικόνα της Παναγίας της Εγκυμονούσης αποτελεί ένα από τα σπανιότερα και θεολογικώς βαθύτερα θέματα της Ορθοδόξου εικονογραφίας. Αν και η παράσταση της Θεοτόκου με τον Χριστό εντός μεταλλίου απαντά ήδη από τη μεσοβυζαντινή περίοδο (11ος αιώνας), η ρητή εικονογραφική απόδοση της εγκυμοσύνης της Παρθένου ως αυτοτελούς θέματος αναπτύσσεται μεταγενέστερα και αποκτά ιδιαίτερη λατρευτική σημασία στους νεότερους χρόνους (Mount Athos Legacy).

Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί απλώς μία ευλαβική αναφορά στη μητρότητα. Συνιστά εικαστική διατύπωση του δόγματος της Ενσαρκώσεως όπως αυτό διαμορφώθηκε συνοδικά και βιώθηκε λειτουργικά μέσα στη ζωή της Εκκλησίας. Η Θεοτόκος προβάλλεται ως «Χώρα του Αχωρήτου», ως εκείνη που χώρεσε στα σπλάχνα της τον Προαιώνιο Λόγο, εκπληρώνοντας την προφητεία του Ησαΐου: «Ἰδοὺ ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν» (Ησ. 7:14).

Ιεροψάλτης είναι εκείνος που αγιάζει ψάλλοντας ακόμη και τον αέρα στον ιερό ναό

                             

                                                     Φωτό: Ορθόδοξος Συναξαριστής

Αφιερωμένο στους φωτισμένους ιεροψάλτες της Βαλύρας Μεσσηνίας, κ. Παναγιώτη Ζαφειρόπουλο και κ. Γιώργο Περιβολάρη

 1. Εισαγωγή

Η ψαλτική στην Ορθόδοξη Εκκλησία είναι περισσότερο από μουσική τέχνη· είναι προσευχή μελωδούμενη, λειτουργική έκφραση που ενώνει τον λαό με τη Θεία λατρεία και τον οδηγεί στην πνευματική συγκατάθεση και συμμετοχή. Αντιθέτως προς μια κοσμική θεώρηση της μουσικής ως “παράστασης” ή “επίδειξης φωνητικής δεξιοτεχνίας”, η Εκκλησία διδάσκει ότι η ψαλμωδία είναι διακονία προς τον Θεό και προς το λαό· ένα μέσο που βοηθάει στην πνευματική αφύπνιση, στη μετάνοια και στη μετάδοση του μηνύματος της πίστεως με καρδιακή ευλάβεια και σεβασμό. Αυτή η θεολογία της ψαλτικής αντικατοπτρίζεται σε διαχρονικές πατερικές παραδόσεις, με κορυφαία θεογνωστική θέση αυτήν του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου και άλλων Πατέρων που αναδεικνύουν τον ουσιαστικό χαρακτήρα της λατρευτικής συμπεριφοράς των ψαλτών.

Το Τετράμορφο Σεραφείμ των Μετεώρων: Αγιογραφική, Θεολογική και Λειτουργική Ανάλυση

                                

                                                                     Φωτό: Pinterest

1. Εισαγωγή

Η βυζαντινή μνημειακή ζωγραφική συνιστά μια από τις υψηλότερες εκφράσεις της ορθόδοξης θεολογίας σε εικαστική μορφή. Ο ναός, ως «ουρανός επί γης», δεν διακοσμείται απλώς με εικόνες, αλλά συγκροτεί ένα ορατό θεολογικό σύστημα, στο οποίο κάθε παράσταση έχει συγκεκριμένη δογματική, λειτουργική και μυσταγωγική λειτουργία  (Mango, 1996). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η παράσταση του Τετραμόρφου, η οποία αποτελεί μία από τις πλέον σύνθετες και πολυσήμαντες εικονογραφικές συνθέσεις της βυζαντινής παράδοσης.

Η τοιχογραφία που εξετάζουμε, προερχόμενη από τα Μετέωρα και πιθανότατα από το καθολικό της Ιεράς Μονής Βαρλαάμ ή της Ιεράς Μονής Μεγάλου Μετεώρου, απεικονίζει ένα τετράμορφο εξαπτέρυγο σεραφείμ. Στο κέντρο δεσπόζει ανθρώπινο πρόσωπο, ενώ αριστερά εικονίζεται βους, δεξιά λέων και άνωθεν αετός (Chatzidakis, 1985). Οι μορφές συγκροτούν ενιαίο οργανισμό και περιβάλλονται από έξι πτέρυγες βαθυκύανου χρώματος με χρυσοκονδυλιές. Η σύνθεση αυτή δεν αποτελεί απλή παράθεση συμβόλων των Ευαγγελιστών, αλλά βαθιά θεολογική ερμηνεία της ενότητας του Ευαγγελίου, της δοξολογικής κίνησης της κτίσης και της μεταδόσεως της θείας χάριτος προς τον πιστό.

Στο παρόν άρθρο επιχειρείται συστηματική ανάλυση της εικόνας με βάση την εικονογραφία, τη βιβλική της θεμελίωση, τις πατερικές ερμηνείες, τη συμβολική των μορφών και των χρωμάτων, καθώς και τη λειτουργική της σημασία.

Η Φραγκοσυκιά της Αγάπης στη Βαλύρα

 

                                 

                                                                 Φωτό: Ε.Η.Κ.

Στη Βαλύρα Μεσσηνίας, εκεί όπου οι ελαιώνες αγκαλιάζουν τους λόφους και το καλοκαίρι μοσχοβολά θυμάρι και ώριμο σύκο, γεννήθηκε μια ιστορία που δεν μοιάζει με τις άλλες. Δεν είναι ιστορία ηρώων ούτε μεγάλων γεγονότων. Είναι η ιστορία ενός φυτού. Μιας φραγκοσυκιάς χωρίς αγκάθια.

Και μαζί της, η ιστορία ενός ανθρώπου: του αείμνηστου   Γιώργου Δημητρίου Γρίβα.

Από τη δεκαετία του 1950, στον κήπο του, φύτρωσε μια φραγκοσυκιά διαφορετική. Δεν είχε αγκάθια. Τα φύλλα της – οι φλαμούδες – ήταν τελείως λεία. Τα άνθη της άνοιγαν την άνοιξη σε αποχρώσεις ανάμεσα στο κίτρινο και το ανοιχτό πορτοκαλί, σαν μικροί ήλιοι. Και τα φραγκόσυκά της ωρίμαζαν το καλοκαίρι σε βαθύ πορτοκαλοκόκκινο χρώμα, γεμάτα γλύκα. Όπως τότε, έτσι και σήμερα στους κήπους των εγγονιών του, τη μεταφύτεψε  ως ευλογία και ιερή παρακαταθήκη μνήμης.

Τα Όπλα του Θεού: Τρόπαια ταπεινής πίστης και προσφοράς αγάπης προς τον Θεό και τον πλησίον

                                   

                                                                        Φωτό: Pinterest

1. Εισαγωγή

Η πνευματική ζωή της Εκκλησίας περιγράφεται συχνά με εικόνες δυναμικές και παραστατικές. Μία από τις πιο ισχυρές και διαχρονικές είναι η εικόνα της «πανοπλίας του Θεού», όπως την παραδίδει ο Απόστολος Παύλος στην Προς Εφεσίους Επιστολή. Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί απλώς μια ποιητική μεταφορά· είναι θεολογική σύνοψη της πνευματικής πάλης του χριστιανού, πρόσκληση σε εγρήγορση και βεβαίωση ότι ο αγώνας δεν είναι μοναχικός, αλλά εν Χριστώ και εν τη Εκκλησία.

Ο Απόστολος Παύλος, ζώντας σε έναν κόσμο όπου η ρωμαϊκή στρατιωτική παρουσία ήταν καθημερινή πραγματικότητα, χρησιμοποιεί τα στοιχεία της στρατιωτικής εξάρτυσης για να αποδώσει αλήθειες βαθιά πνευματικές. Η πάλη του πιστού δεν είναι «προς αίμα και σάρκα», αλλά «προς τας αρχάς, προς τας εξουσίας, προς τους κοσμοκράτορας του σκότους του αιώνος τούτου». Η πανοπλία δεν είναι ανθρώπινο κατασκεύασμα, αλλά δώρο και εντολή Θεού· δεν φοριέται εξωτερικά, αλλά ενδύεται εσωτερικά, στην καρδιά και στον νου.

Οι τρεις φίλες της πνευματικής ζωής: Απόσταση, Υπομονή και Σιωπή

                       

                                                     Φωτό: Αφροδίτη Δέλλια στο FB

1. Εισαγωγή

Στην πνευματική παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας, οι αρετές δεν παρουσιάζονται ως αφηρημένες ηθικές έννοιες, αλλά ως ζωντανές πραγματικότητες που αγιάζουν τον άνθρωπο και τον ενώνουν με τον Θεό. Οι Πατέρες μιλούν για την άσκηση όχι ως αυτοσκοπό, αλλά ως τρόπο θεραπείας της καρδιάς. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μπορούμε να προσεγγίσουμε τρεις «Αγίες» μορφές – την Απόσταση, την Υπομονή και τη Σιωπή – όχι ως ποιητική μεταφορά, αλλά ως τρεις πυλώνες της εν Χριστώ ζωής.

Όπως διδάσκει ο Όσιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, το ουσιαστικό είναι να φύγουμε από τον τύπο και να πορευθούμε στην ουσία, και ό,τι γίνεται να γίνεται από αγάπη. Οι τρεις αυτές αρετές αποτελούν εκφράσεις αυτής της αγάπης, όταν βιώνονται με διάκριση και ταπείνωση.

Αγία Φιλοθέη: Ασκητική αυταπάρνηση και κοινωνική επανάσταση

                                         

1. Εισαγωγή

Η Αγία Φιλοθέη η Αθηναία (1522–1589), η επονομαζόμενη «Κυρά των Αθηνών», αποτελεί μία από τις λαμπρότερες μορφές της περιόδου της Τουρκοκρατίας. Το πρόσωπό της συνδυάζει την αρχοντική καταγωγή με την ασκητική αυταπάρνηση, τη μυστική προσευχή με την έμπρακτη κοινωνική επανάσταση. Σε μια εποχή κατά την οποία ο ελληνικός λαός βίωνε τη σκληρότητα της οθωμανικής κυριαρχίας, εκείνη ανέδειξε ένα πρότυπο πίστεως, φιλανθρωπίας και εθνικής συνείδησης, που υπερέβαινε τα στενά όρια της προσωπικής ευσέβειας και μεταβαλλόταν σε οργανωμένο έργο αγάπης.

Η εποχή της αφθονίας: Δημιουργοί νοήματος και καταναλωτές αφθονίας

                              

Φωτό: Ε.Η.Κ.

 

1. Εισαγωγή: Από την έλλειψη στην αφθονία

Η προοπτική μιας «εποχής της αφθονίας», όπως την έχει περιγράψει ο Elon Musk, δεν αποτελεί απλώς τεχνολογική υπόσχεση· συνιστά υπαρξιακή πρόκληση. Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, με αιχμή οργανισμούς όπως η OpenAI, διαμορφώνει έναν νέο πολιτισμικό ορίζοντα όπου η παραγωγή αγαθών, υπηρεσιών και ακόμη και γνώσης ενδέχεται να καθίσταται όλο και λιγότερο εξαρτημένη από τον ανθρώπινο κόπο.

Το κεντρικό ερώτημα δεν είναι μόνο οικονομικό ή τεχνολογικό· είναι ανθρωπολογικό: τι γίνεται με την αρετή, το νόημα και την ταυτότητα του ανθρώπου όταν η ανάγκη παύει να αποτελεί κινητήρια δύναμη; Αν η έλλειψη υπήρξε ο παιδαγωγός της ανθρώπινης ιστορίας, τι θα συμβεί όταν αυτή υποχωρήσει; Η αφθονία υπόσχεται ελευθερία από τον μόχθο· ταυτόχρονα, όμως, απειλεί να απογυμνώσει τον άνθρωπο από εκείνη την υπαρξιακή ένταση που γεννά δημιουργία, υπευθυνότητα και υπέρβαση.

Όταν θα γελάσει το ποτάμι

                                

                                                              Φωτό: Pinterest

Οι πλημμύρες και τα έντονα καιρικά φαινόμενα έχουν αφήσει βαθύ αποτύπωμα στις παιδικές ψυχές. Τα μικρά παιδιά γεμίζουν ανασφάλεια με τρεις κυρίως τρόπους: όταν βιώνουν από κοντά τις καταρρακτώδεις βροχές και τις πλημμύρες· όταν παρακολουθούν στην τηλεόραση εικόνες τρόμου· και όταν ακούν τους μεγάλους να αφηγούνται ιστορίες απελπισίας και απώλειας.

Ιδιαίτερα τα παιδιά της επαρχίας, που ζουν πλάι σε ποτάμια και χειμάρρους, αντικρίζουν καθημερινά τα ορμητικά νερά, τα λασπόνερα και τις καταστροφές. Ο φόβος, η αβεβαιότητα και το άγχος φωλιάζουν μέσα τους. Κι αν συχνά φαίνονται σιωπηλά ή απορροφημένα στον μικρό τους κόσμο, αυτό δεν σημαίνει πως δεν καταλαβαίνουν. Τα παιδιά διαθέτουν μια λεπτή, ενορατική ικανότητα· αντιλαμβάνονται αμέσως ό,τι μοιάζει απειλητικό γύρω τους και το κουβαλούν μέσα τους, ακόμη κι αν δεν το εκφράζουν με λόγια.

Σκέφτομαι συχνά μια συνομιλία που είχα με ένα πεντάχρονο κοριτσάκι από αγροτική οικογένεια στη Μεσσηνία. Το σπίτι τους βρίσκεται κοντά σε ρέμα, και  το υπόγειο  είχε  πλημμυρίσει.

Οι οδοί των υδάτων από αρχαιοτάτων χρόνων

                              

                                                                        Φωτό: Ε.Η.Κ.

1. Εισαγωγή

Ο νεοπλατωνικός φιλόσοφος Πρόκλος, στον Ύμνο προς την Αθηνά, ανακαλεί μια κοσμογονική σκηνή: πέτρες που κυλούν από το ρήγμα του Βορείου Αιγαίου, ύδατα που κατακλύζουν την Εύβοια και την Αττική και κατόπιν την υποχώρηση των υδάτων και την παρέμβαση της θεάς που φυτεύει την ελαία, στην Ακρόπολη των Αθηνών, εγκαινιάζοντας μια νέα τάξη πραγμάτων. Η ποιητική αυτή αφήγηση δεν αποτελεί απλώς θρησκευτικό ύμνο, αλλά ένα πολυεπίπεδο κείμενο στο οποίο η γεωλογική μνήμη, η φιλοσοφική δομή του νεοπλατωνισμού και η ενανθρώπιση του Υιού και Λόγου του Θεού  στον Χριστιανισμό συμπλέκονται σε ενιαίο ερμηνευτικό σχήμα. Στην παρούσα μελέτη επιχειρείται μια διευρυμένη ανάγνωση του αποσπάσματος, με έμφαση στη γεωμορφολογική του διάσταση, στη μεταφυσική του δομή και στη δυνατότητα θεολογικής επανερμηνείας της Αθηνάς ως προτυπώσεως του Θείου Λόγου του Τριαδικού Θεού, ενώ παράλληλα εντάσσεται η σύγχρονη εμπειρία των πλημμυρών ως δραματική υπενθύμιση της διατάραξης της κοσμικής ισορροπίας.

Θεωρία σημαίνει Θεού θέαση

                                 

                                                                      Φωτό: Ε.Η.Κ.

1. Εισαγωγή

Θεωρία σημαίνει Θεού θέαση. Η λέξη δεν δηλώνει μια αφηρημένη διανοητική λειτουργία, αλλά εμπειρία κοινωνίας με τον ζώντα Θεό. Στην πατερική παράδοση η θεωρία είναι καρπός καθάρσεως και φωτισμού· είναι η μετοχή του ανθρώπου στις άκτιστες ενέργειες του Θεού, όπως διατύπωσε θεολογικά ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς στο έργο του «Υπέρ των Ιερώς Ησυχαζόντων» (Παλαμάς, 1982). Ο άνθρωπος δεν δημιουργήθηκε για να μείνει κλεισμένος στα όρια της αυτάρκειάς του, αλλά για να κινηθεί προς το άπειρο της θείας αγάπης.

Η αρετή χωρίς Θεία Χάρη είναι ατελής. Η Θεία Χάρη μεταμορφώνει τον άνθρωπο

                      

                                                                   Φωτό: Pinterest

1. Εισαγωγή

Η Ορθόδοξη Θεολογία δεν αντιλαμβάνεται την αρετή ως μια απλή ηθική τελειοποίηση ή ως προϊόν ψυχολογικής καλλιέργειας. Η αρετή είναι κίνηση της ελευθερίας του ανθρώπου προς τον Θεό, αλλά η τελείωσή της συντελείται μόνο μέσα στη ζωοποιό ενέργεια της Θείας Χάριτος. Ο άνθρωπος πλάστηκε «κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν» και φέρει μέσα του τη δυνατότητα της κοινωνίας με τον Δημιουργό του. Ωστόσο, μετά την πτώση, η φύση του είναι τραυματισμένη· οι δυνάμεις του είναι περιορισμένες και συχνά στρέφονται προς τον εγωκεντρισμό.

Η αρετή χωρίς τη Θεία Χάρη μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση προόδου, αλλά παραμένει ατελής, διότι δεν οδηγεί στη θέωση. Μπορεί να παράγει εξωτερική ευπρέπεια, αλλά δεν μεταμορφώνει την καρδιά. Αντίθετα, η Θεία Χάρη δεν προστίθεται απλώς στην ανθρώπινη προσπάθεια· την καθαγιάζει, τη φωτίζει και την ανακαινίζει. Η μεταμόρφωση του ανθρώπου είναι καρπός συνεργίας: ο άνθρωπος προσφέρει την προαίρεση και ο Θεός χαρίζει τη Χάρη Του.

Άλλοι μένουν στις Απόκριες και άλλοι οδεύουν προς την Ανάσταση

                      

 

1. Εισαγωγή

Η φράση «Άλλοι μένουν στις Απόκριες κι άλλοι οδεύουν προς την Ανάσταση» αποτελεί μια βαθιά πνευματική παρατήρηση που αναδεικνύει την αντίθεση ανάμεσα στην κοσμική διασκέδαση και την εξωστρέφεια των Αποκριών και στην εσωτερική πνευματική πορεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Οι Απόκριες, συνδεδεμένες με την προσωρινή χαρά, τα έθιμα και τις κοινωνικές εκδηλώσεις, προσφέρουν στιγμιαία απόλαυση και ψυχαγωγία. Αντίθετα, η Σαρακοστή καλεί τον πιστό σε εσωτερικό στοχασμό, μετάνοια και πνευματική άσκηση, οδηγώντας σταδιακά στην Ανάσταση και στην αιώνια ζωή. Η περίοδος αυτή δεν είναι μια απλή αποχή από τροφές, αλλά μια βαθιά εσωτερική διαδικασία κάθαρσης και αναδιοργάνωσης της ψυχής, όπως υπενθυμίζουν οι Πατέρες της Εκκλησίας (Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, Άγιος Ανδρέας Κρήτης, Ευεργετινός). Ακολουθεί ένα ερωτηματολόγιο αυτοπαρατήσησης και ενδοσκόπησης.

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: Ο άρτος του Θείου Λόγου – Η τροφή της αιώνιας ζωής

                             

Φωτό: Ε.Η.Κ.

Πρόλογος

Σε αυτή τη  θεολογική σειρά που περιλαμβάνει 13 άρθρα,  διερευνούμε συμβολικά και  πνευματικά  τα σύμβολα του Θείου Λόγου, όπως αυτά παρουσιάζονται στην Αγία Γραφή:

Βροχή και Χιόνι (Ησαΐας 55:10-11) Σπόρος (Α΄ Πέτρου 1:23 / Λουκά 8:11)

Άρτος (Δευτερονόμιο 8:3 / Ιωάννης 1:14, 6:51)  Γάλα – Α΄ Πέτρου 2:2

Φωτιά – Ιερεμίας 23:29 Καθρέφτης – Ιακώβου 1:23

Σαπούνι – Μαλαχίας 3:2  Μέλι– Ψαλμοί 19:10

Σφυρί – Ιερεμίας 23:29 Ξίφος– Εφεσίους 6:17 / Εβραίους 4:12

Χρυσός – Ψαλμοί 19:7-10 Νερό – Εφεσίους 5:26

Λυχνία – Ψαλμοί 119:105

 ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: Ο άρτος του Θείου Λόγου – Η τροφή της αιώνιας ζωής: Από την Έρημο της Παλαιάς Διαθήκης στην Ευχαριστιακή Πληρότητα

1. Εισαγωγή

Ο άρτος  αποτελεί βασικό στοιχείο της ανθρώπινης διατροφής και, ταυτόχρονα, μία από τις πιο ισχυρές βιβλικές μεταφορές. Στην Αγία Γραφή ο άρτος  συνδέεται με την επιβίωση, τη συντήρηση, την κοινωνία και τη ζωή. Στο Δευτερονόμιο 8:3 διαβάζουμε: «Δεν ζει ο άνθρωπος μόνο με ψωμί, αλλά με κάθε λόγο που βγαίνει από το στόμα του Κυρίου». Στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο ο Χριστός αποκαλύπτει ακόμη βαθύτερα το μυστήριο: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής… ο άρτος που θα δώσω εγώ είναι η σάρκα μου για τη ζωή του κόσμου» (Ιωάννου  6:51) και «Εν αυτώ ήτο ζωή» (Ιωάννου 1:4).

Το Ευαγγέλιο της Κυριακής της Τυρινής – Ματθ. 6:14–21

                           

                                                           Φωτό: Pinterest

Η ταπείνωση και η μετάνοια στον Χριστό

1. Εισαγωγή

Η Κυριακή της Τυρινής μάς φέρνει στη σκέψη της μετανοίας και της ταπείνωσης. Το Ευαγγέλιο μάς υπενθυμίζει ότι η ζωή μας πρέπει να στραφεί προς τον ουρανό και όχι προς τη γη, και ότι η καρδιά μας καθορίζει τον πνευματικό μας πλούτο. Η προσευχή, η συγχώρηση και η αποφυγή της συσσώρευσης υλικών αγαθών γίνονται δρόμος προς τη Θεία Χάρη.

2. Κατά Ματθαίον 6:14–21 - Απόδοση:

«Εάν συγχωρείτε στους ανθρώπους τα παραπτώματά τους, θα σας συγχωρέσει και ο Πατέρας σας που είναι στους ουρανούς.

Αν όμως δεν συγχωρείτε στους ανθρώπους, ούτε ο Πατέρας σας θα σας συγχωρέσει τα παραπτώματά σας.

Μην συγκεντρώνετε θησαυρούς στη γη, όπου τα σκουλήκια τους τρώνε και η σκουριά τους καταστρέφει, και όπου οι κλέφτες σκάβουν και τους κλέβουν.

Αντ’ αυτού, συγκεντρώστε θησαυρούς στον ουρανό, όπου ούτε σκουλήκια ούτε σκουριά τους καταστρέφουν, και όπου οι κλέφτες δεν μπορούν να κλέψουν.

Γιατί όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας.

Το φως του σώματός σας είναι το μάτι σας. Αν λοιπόν το μάτι σας είναι καθαρό, όλο το σώμα σας θα φωτίζεται. Αν όμως το μάτι σας είναι κακό, όλο το σώμα σας θα σκοτεινιάζει.

Κανείς δεν μπορεί να υπηρετεί δύο κυρίους: είτε θα μισήσει τον ένα και θα αγαπήσει τον άλλο, είτε θα είναι αφοσιωμένος στον ένα και θα περιφρονεί τον άλλο.

Δεν μπορείτε να υπηρετείτε και τον Θεό και τα χρήματα.»

Ο Απόστολος της Κυριακής της Τυρινής – Ρωμ. 13:11–14:4

                         

                                                            Φωτό: Pinterest

Τίς μπορεί να μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;

1. Εισαγωγή

Η Κυριακή της Τυρινής μάς φέρνει στο κατώφλι του Τριωδίου και μας προσκαλεί σε εγρήγορση πνευματική. Ο Απόστολος Παύλος, μέσα από τη συζήτηση για το φως και τη νύχτα, μάς καλεί να ζούμε με συνείδηση και ετοιμότητα. Δεν πρόκειται απλώς για ηθική οδηγία, αλλά για πραγματικότητα καρδιάς: η αγάπη του Χριστού μάς καλεί σε αφύπνιση και ενεργή συμμετοχή στη σωτηρία.

Αποστολικό Ανάγνωσμα -Απόδοση:

Αδελφοί, ξέρετε την ώρα: είναι καιρός να ξυπνήσουμε από τον ύπνο, γιατί η σωτηρία μας πλησιάζει. Ας απορρίψουμε τα έργα του σκότους και ας ντυθούμε με τον Χριστό, τον Κύριο. Ας ζούμε με διάκριση, αγαπώντας ο ένας τον άλλο και αποφεύγοντας ό,τι μας χωρίζει από τον Θεό. Μην αφήνουμε χώρο για αμαρτία· ας γίνουμε λαμπροί στον κόσμο ως παιδιά φωτός.

Η Κυριακή της Τυρινής:Η νηστεία ως μέσον εσωτερικής αναγέννησης

                   

                                                          Φωτό: Pinterest

1. Εισαγωγή

Η Κυριακή της Τυρινής μάς καλεί να συλλογιστούμε τη μετάβαση από την κρεοφαγία στην Τυρινή Εβδομάδα, όπου η Εκκλησία μας προτρέπει σε προσευχή, μετάνοια και αυτοέλεγχο. Είναι ημέρα που η μνήμη των Πατέρων της Εκκλησίας μας θυμίζει ότι η νηστεία και η εγκράτεια δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά μέσα για να ενισχυθεί η πνευματική ζωή και η αγάπη προς τον συνάνθρωπο. Ο λόγος του Κυρίου μάς καλεί σε εσωτερική καθαρότητα και προετοιμασία για την Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Η Τυρινή Κυριακή είναι η τελευταία Κυριακή πριν από την έναρξη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Εκκλησία προβάλλει την αναγκαιότητα της μετάνοιας, της προσευχής και της αγάπης προς τον συνάνθρωπο. Η ημέρα αυτή αποτελεί κορύφωση της Τυρινής Εβδομάδας και υπενθυμίζει ότι η πραγματική νηστεία είναι η καθαρή καρδιά και οι πράξεις αγάπης. Ακολουθεί κι ένα ερωτηματολόγιο για αυτοπαρατηρησία και ενδοσκόπηση.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Ο Σπόρος ο Άφθαρτος – Βιβλική, Θεολογική και Πατερική Θεώρηση του Λόγου ως Σπέρματος Ζωής

                              

                                                           Φωτό: Pinterest

Πρόλογος

Η σειρά των συμβόλων που εξετάζουμε – βροχή και χιόνι, σπόρος, ψωμί, γάλα, μέλι, νερό, λυχνία/φως, σαπούνι, σπαθί, σφυρί, χρυσός και καθρέφτης – αποκαλύπτει πολυδιάστατα τη δύναμη, την αξία και την αποτελεσματικότητα του λόγου του Θεού στη ζωή του πιστού. Κάθε σύμβολο αναδεικνύει μια διαφορετική πτυχή της πνευματικής πορείας: από την καθοδήγηση και την τροφή της ψυχής μέχρι την καθαρότητα, την κρίση, την προστασία και την καρποφορία.

Η βροχή και το χιόνι (Ησαΐας 55:10-11) δείχνουν τη ζωογόνο δύναμη του λόγου που πέφτει και φέρνει καρπό χωρίς να επιστρέψει άκαρπο. Ο σπόρος (1 Πέτρου 1:23, Λουκά 8:11) αντιπροσωπεύει τη σπορά της αλήθειας στις καρδιές των ανθρώπων, ενώ το ψωμί (Δευτερονόμιο 8:3, Ιωάννης 1:4,6:51) δείχνει ότι ο λόγος είναι τροφή για τη ζωή, η οποία διατηρεί και θρέφει πνευματικά τον πιστό.

Η Μεγάλη Ευλογία της Αγλαΐας Μακρή

                             

                                             Φωτογραφίες: lyrasi.blogspot.com

Η Αγλαΐα Μακρή, κόρη της Κωνσταντίνας Τσαγκάρη και του Δημητρίου Μακρή, και αδελφή του Σταύρου Μακρή,  γεννήθηκε στη Βαλύρα Μεσσηνίας το έτος 1958. Το όνομά της το έλαβε από τη γιαγιά της Αγλαΐα, από την πατρική γραμμή,  συνεχίζοντας μια όμορφη οικογενειακή παράδοση.

Η γιαγιά Αγλαΐα ήταν κόρη του μακαριστού ιερέως Δημητρίου Καρύδη. Μαζί με τη  βάπτιση της Αγλαΐας στην ιερά κολυμβήθρα του ιερού ναού του Αγίου Αθανασίου Βαλύρας, το νεοφώτιστο  έλαβε και μια μυστική ευλογία: την ιερά δεξιά χείρα του προπάππου της να τη συνοδεύει στο χρηστό διάβα του βίου της, ως πνευματική παρακαταθήκη και αόρατη προστασία.

Η Αγλαΐα ολοκλήρωσε επιτυχώς τις εγκύκλιες σπουδές της στο Γυμνάσιο Μελιγαλά το 1976 και διορίστηκε στο Παράτημα του Υπουργείου Γεωργίας στην Καλαμάτα, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή της. Στην πορεία της παντρεύτηκε και δημιούργησε μια θεάρεστη οικογένεια, θεμελιωμένη στην αγάπη, την πίστη και τις παραδοσιακές αξίες. Πάντα αγαπημένη με τον αείμνηστο αδελφό της και τα παιδιά της, απολαμβάνει σήμερα τα εγγόνια που της χάρισε ο Θεός, βλέποντας σε αυτά τη συνέχεια και την ευλογία της ζωής της.

Μέρος Πρώτο: «Καθώς κατεβαίνει η βροχή και το χιόνι» – Πνευματική προσέγγιση του λόγου του Προφήτου Ησαΐου

                               

                                                                     Φωτό: Pinterest

 Εισαγωγή

 Η προτεινόμενη σειρά άρθρων που αρχίζει από σήμερα,  θεμελιώνεται σε συγκεκριμένες και θεολογικά ακριβείς βιβλικές αναφορές, οι οποίες αποκαλύπτουν την πολυδιάστατη ενέργεια του λόγου του Θεού μέσα στην ιστορία της σωτηρίας και στην προσωπική πνευματική ζωή του ανθρώπου. Τα βιβλικά σύμβολα στα οποία θα αναφερθούμε είναι: η βροχή και το χιόνι, το νερό, ο σπόρος, το ψωμί, το γάλα, το μέλι,  το σαπούνι, ο καθρέφτης, το σφυρί, το ξίφος, ο χρυσός, η λυχνία και η φωτιά.     Η συνοχή αυτών των  14 συμβόλων και αντίστοιχων χωρίων δεν είναι τυχαία. Όλα μαζί συνθέτουν μία βιβλική θεολογία του λόγου του Θεού, που εκτείνεται από την προφητική παράδοση της Παλαιάς Διαθήκης έως τη χριστολογική πληρότητα της Καινής Διαθήκης.

 Η βροχή κατέρχεται, ο σπόρος σπείρεται, το ψωμί τρέφει, το μέλι γλυκαίνει, το νερό ξεδιψά, το φως καθοδηγεί, το σαπούνι καθαρίζει, το σπαθί διακρίνει, το σφυρί συντρίβει, ο χρυσός δοκιμάζει, ο καθρέφτης αποκαλύπτει.

Η Ιστορία και η Θαυμαστή Παρουσία της Παναγίας Μαλεβής

                         

                                                           Φωτό: Π. Μπρούσαλη

1.  Εισαγωγή

Η ιστορία και η θαυμαστή παρουσία της Παναγίας Μαλεβής αποτελούν ένα από τα πιο συγκινητικά κεφάλαια της σύγχρονης ορθόδοξης εμπειρίας στην Ελλάδα. Στην καρδιά του Πάρνωνα, στην Αρκαδία, υψώνεται η Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Μαλεβής, γνωστή και ως «Άγιο Όρος της Πελοποννήσου». Η φήμη αυτή δεν είναι τυχαία· πηγάζει από τη βαθιά πνευματική της ακτινοβολία, την ιστορική της διαδρομή και, κυρίως, από το συγκλονιστικό φαινόμενο της μυροβλυσίας της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας.

Η μυροβλυσία, που ξεκίνησε το 1964, δεν αποτελεί απλώς ένα τοπικό θρησκευτικό γεγονός. Έχει εξελιχθεί σε πανελλήνιο και διεθνές σημείο αναφοράς, προσελκύοντας χιλιάδες προσκυνητές που αναζητούν παρηγοριά, ίαση και ελπίδα. Το παρόν άρθρο επιχειρεί μια ολοκληρωμένη παρουσίαση της ιστορίας της μονής, των αγιογραφικών χαρακτηριστικών της εικόνας, του χρονικού της μυροβλυσίας, των θαυμάτων, καθώς και της θεολογικής και πνευματικής σημασίας του φαινομένου.

Η Θάλασσα βγήκε στη στεριά

                                     

                                           Παραλία Φλοίσβου Παλαιού Φαλήρου

                                                    Φωτό:Vaggelis Gkogkos

1. Εισαγωγή

Όταν ο Θεός, σύμφωνα με την αρχαία κοσμογονική εικόνα, δημιούργησε τον κόσμο και διαχώρισε τη θάλασσα από την ξηρά, θέλησε να δώσει στα στοιχεία της φύσης μια ισορροπία. Η ξηρά, σταθερή και προσβάσιμη· η θάλασσα, απέραντη και ρευστή. Όμως σήμερα αυτή η ισορροπία μοιάζει να «σπάει»: η θάλασσα σπρώχνει στη στεριά, οι άνεμοι φουσκώνουν, οι ουρανοί γεμίζουν νερό από εκεί που δεν περιμέναμε, και η γη καίγεται από τη ζέστη. Το φαινόμενο δεν είναι απλά ένα λογοτεχνικό αίσθημα· είναι μια πραγματικότητα που παρατηρείται και καταγράφεται ολοένα πιο συχνά σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα που πλήττουν την Ευρώπη, την Ελλάδα και την Μεσόγειο είναι εντονότερα και συχνότερα από αυτά που γνώριζαν οι προηγούμενες γενιές.

Σε αυτό το άρθρο θα εξετάσουμε τα πρόσφατα φαινόμενα, τις αιτίες τους, τι μπορούμε να καταλάβουμε από αυτά καθώς και τι σημαίνουν για τον άνθρωπο και τον τρόπο ζωής του. Θα συζητήσουμε τις επιστημονικές εξηγήσεις, θα αναλογιστούμε πολιτισμικά και ηθικά ζητήματα που προκύπτουν, και θα προτείνουμε τρόπους αντιμετώπισης.

Τα τεχνάσματα των πειρασμών

        

 

1. Εισαγωγή

Η πνευματική ζωή, κατά την ορθόδοξη πατερική παράδοση, δεν αποτελεί μια απλή ηθική προσπάθεια βελτίωσης, αλλά δυναμική πορεία κοινωνίας με τον Θεό μέσα από αγώνα, διάκριση και ταπείνωση. Οι Άγιοι Πατέρες μιλούν για έναν «αόρατο πόλεμο» που διεξάγεται κυρίως στο εσωτερικό της καρδιάς, στον χώρο των λογισμών. Εκεί ο άνθρωπος καλείται να διακρίνει τι προέρχεται από τη χάρη του Θεού και τι από την πλάνη του πειρασμού.

Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης υπογραμμίζει ότι το άγχος αποτελεί ένδειξη ότι ο άνθρωπος δεν κινείται στον χώρο της Θείας Χάριτος. Ο Θεός δεν πιέζει ούτε καταδυναστεύει· ενεργεί με ειρήνη και ελευθερία. Αντίθετα, ο πειρασμός συχνά δεν πηγαίνει κόντρα, αλλά σπρώχνει τον άνθρωπο στην υπερβολή, ώστε να τον εξαντλήσει και τελικά να τον οδηγήσει σε σύγχυση ή απογοήτευση.

Αφιέρωμα: Η νηστεία χωρίς αγάπη είναι άκαρπη

                             

1. Εισαγωγή

Η νηστεία αποτελεί έναν από τους αρχαιότερους και ιερότερους θεσμούς της πνευματικής ζωής της Εκκλησίας. Δεν είναι απλώς μια διατροφική αλλαγή ή μια παραδοσιακή συνήθεια, αλλά ένας βαθύς τρόπος μετανοίας, αυτογνωσίας και επιστροφής στον Θεό. Ωστόσο, όπως μας διδάσκουν οι Άγιοι Πατέρες, η νηστεία χωρίς αγάπη, χωρίς ταπείνωση και χωρίς συγχωρητικότητα, καθίσταται άκαρπη, ακόμη και επιβλαβής γιατί αυξάνει την κενοδοξία.

Η περίοδος που διανύουμε, η εβδομάδα της Τυροφάγου, αποτελεί το κατώφλι της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Είναι ο χρόνος της προετοιμασίας, της συγγνώμης, της εσωτερικής κάθαρσης. Η Εκκλησία μας καλεί όχι απλώς να περιορίσουμε τις τροφές, αλλά να θεραπεύσουμε την καρδιά. Διότι «νηστεία αληθινή εστίν η των κακών αλλοτρίωσις» (Μέγας Βασίλειος, PG 31, 168B).

Μέγας Βασίλειος:Ο χρόνος της ζωής του ανθρώπου είναι δώρο μετανοίας

 

                

                                                 Φωτό: Pinterest

1.Εισαγωγή

Ο άνθρωπος βιώνει τον χρόνο ως φθορά, ως διαδοχή γεγονότων, ως πορεία προς το γήρας και τον θάνατο. Ωστόσο, η πατερική θεολογία δεν αντιλαμβάνεται τον χρόνο ως τραγική αναγκαιότητα αλλά ως θεία οικονομία. Ο χρόνος δεν είναι απλώς το πλαίσιο μέσα στο οποίο εκτυλίσσεται η ζωή· είναι ο ίδιος δώρο της θείας φιλανθρωπίας. Ο Μέγας Βασίλειος, ερμηνεύοντας το μυστήριο της δημιουργίας και της σωτηρίας, υπογραμμίζει ότι ο παρών βίος μάς παραχωρείται ως ευκαιρία επιστροφής προς τον Θεό (Βασίλειος ο Μέγας, 1993).

Η καθυστέρηση της τελικής κρίσεως δεν εκφράζει αδιαφορία του Θεού, αλλά τη μακροθυμία Του. Όπως σημειώνει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, «ὅσο ζῇς, ἔχεις καιρὸν μετανοίας» (Χρυσόστομος, PG 58, 787). Επομένως, ο χρόνος της ζωής δεν είναι αυτονόητο δικαίωμα· είναι ευκαιρία θεραπείας. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να αναδείξει θεολογικά αυτήν την αλήθεια, θεμελιώνοντάς την στον Μέγα Βασίλειο και στην ευρύτερη πατερική παράδοση. Ακολουθεί ένα ερωτηματολόγιο για στοχασμό και ενδοσκόπηση.

Αφιέρωμα στον Γέροντα Στέφανο τον Σέρβο: Ο Άνθρωπος που Άκουγε τον Θεό

                         

                                                              Φωτό: Ε.Η.Κ.

Στα απόκρημνα βράχια του Αγίου Όρους, εκεί όπου η γη μοιάζει να ακουμπά τον ουρανό και η θάλασσα γλιστρά κάτω από κάθε στροφή των βράχων σαν αέναος καθρέφτης, ζούσε ένας μοναχός που είχε επιλέξει έναν δρόμο διαφορετικό από κάθε άλλον. Ο Γέροντας Στέφανος ο Σέρβος δεν αναζητούσε την αναγνώριση, ούτε τη φήμη, ούτε καν τη συντροφιά των άλλων μοναχών. Επέλεξε τη σιωπή, την απόλυτη απομόνωση και την υπέρτατη εγρήγορση της ψυχής, κρεμασμένος κυριολεκτικά πάνω από την άβυσσο.

Η ζωή του Γέροντα Στεφάνου ήταν μια καθημερινή άσκηση στην απλότητα και την πνευματική αφιέρωση. Για δεκαετίες, δεν κατέβηκε στον κόσμο, ούτε στις Καρυές ούτε στα γύρω μοναστήρια. Η σπηλιά του ήταν τόσο μικρή που όταν ξάπλωνε, τα πόδια του έβγαιναν έξω από την είσοδο, πάνω από το κενό, πάνω από την θάλασσα που απλωνόταν σαν γαλάζιο πέπλο χιλιάδες πόδια χαμηλότερα. Σε αυτή τη σπηλιά, ο χρόνος φαινόταν να είχε σταματήσει, και το μόνο που υπήρχε ήταν η φωνή της φύσης, οι άνεμοι, η μυρωδιά του αλμυρού νερού και η απόλυτη ησυχία που μόνο η απόλυτη απομόνωση μπορεί να προσφέρει.