Φωτό: Pinterest
Εισαγωγή
Η έννοια της υγείας υπήρξε καθοριστική για τον άνθρωπο από την αρχαιότητα έως σήμερα, όχι μόνο ως φυσική ισορροπία σώματος , νου και ψυχής, αλλά και ως πνευματική ολοκλήρωση. Στην ελληνική παράδοση, η υ-γί-ει-α συμβολίζεται ως πεντάκτινος αστέρας της κοσμικής αρμονίας, όπου κάθε ακτίνα αντιστοιχεί σε μία από τις θεμελιώδεις δυνάμεις: ύδωρ, γη, πυρ, αήρ και ο αιθέρας, το 5ο στοιχείο που γεννά τα όντα του θείου φωτός (Κλεάνθης, 1928; Galen, 2005). Ο Ασκληπιός δίδαξε ότι η ισορροπία αυτών των στοιχείων οδηγεί σε πλήρη σωματική, ψυχική και πνευματική υγεία. Η Χριστιανική Θεολογία, αν και δίνει έμφαση στη σωτηρία της ψυχής, δεν παραγνωρίζει το γεγονός ότι το ανθρώπινο σώμα είναι ναός του Αγίου Πνεύματος.
1.Η Ιατρική και Φυσική Διάσταση της Υγείας
Στην αρχαία ελληνική ιατρική, η υγεία του ανθρώπου συνδεόταν με την ισορροπία των τεσσάρων χυμών (αίμα, φλέγμα, κίτρινη χολή, μαύρη χολή) και των στοιχείων: ύδωρ (υγρά), γη (στερεά), πυρ (θερμότητα), αήρ (αέρας). Η πλήρης αρμονία δημιουργούσε τον αιθέρα, πηγή ζωής και κοσμικής τάξης (Hippocrates, 1999). Η σύγχρονη ιατρική έρευνα επιβεβαιώνει ότι η ισορροπημένη διατροφή, η άσκηση και η ψυχολογική ευεξία συνδέονται άμεσα με τη μακροζωία και την πνευματική πληρότητα (WHO, 2023).
2. Ψυχολογική και Φιλοσοφική Προσέγγιση
Η ψυχολογική υγεία θεωρείται από την αρχαιότητα ως η ισορροπία της ψυχής. Ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης δίδαξαν ότι η αρετή και η φρόνηση οδηγούν στην ψυχική ισορροπία, ενώ η ψυχή αποτελείται από λογιστικό, θυμοειδές και επιθυμητικό στοιχείο (Plato, 2008; Aristotle, 2000). Η σύγχρονη ψυχολογία αναγνωρίζει ότι η αυτογνωσία, η διαχείριση συναισθημάτων και οι κοινωνικές σχέσεις είναι καθοριστικές για την ψυχική υγεία (Seligman, 2011).
3. Θεολογική Προσέγγιση και Πατερικά Χωρία
Χωρίο 1:
«Η υγίεια του σώματος είναι θησαυρός, αλλά η ψυχική σωτηρία είναι πολύτιμη.»(Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, PG 59, 23)
Χωρίο 2:
«Το σώμα σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος.»(Α΄ Κορινθίους 6:19-20)
4. Παραδείγματα Ποιμαντικά
Ποιμαντική φροντίδα ηλικιωμένων: Η μέριμνα για σωματική και ψυχική υγεία στους ηλικιωμένους ενισχύει τη συλλογική αρμονία και τη θεία πρόνοια.
Εκπαίδευση νέων στην αρετή: Η καλλιέργεια ψυχικής αντοχής, εγκράτειας και φροντίδας σώματος δημιουργεί ολιστική υγεία.
Στήριξη ασθενών στην κοινότητα: Η πνευματική καθοδήγηση και η κοινωνική συμπαράσταση μειώνουν το άγχος και το ψυχολογικό στρες, ενισχύοντας τη σωματική υγεία και ψυχική υγεία.
5. Ο Ισορροπημένος Άνθρωπος που Πλησιάζει την Αγιότητα
Ο ισορροπημένος άνθρωπος, ο οποίος πλησιάζει την αγιότητα, εμφανίζεται ως ένα ζωντανό παράδειγμα θείας αρμονίας και πνευματικής ολοκλήρωσης. Σωματικά, είναι ανθεκτικός, γιατί αντλεί δύναμη από την πίστη του προς τον Θεό και Πατέρα του και την αγάπη προς τον πλησίον. Η Γη μέσα του είναι σταθερή· τα οστά και οι μύες του γεμάτοι ευλογία, το σώμα του ακούει τη θέληση του Δημιουργού του χωρίς καταναγκασμό. Η σωστή διατροφή και νηστεία, η άσκηση και η φροντίδα του σώματος χωρίς υπερβολές, συνυπάρχουν με τη συνειδητή γείωση και εναρμόνηση με τη φύση, προσφέροντάς του ισορροπία και ενεργητικότητα. Δεν κυριαρχείται από υπερβολές ούτε αφήνεται στην αδράνεια, αλλά η ζωή του ρέει με πρακτικότητα και σταθερότητα εν Κυρίω.
Ψυχικά, ο άγιος άνθρωπος φέρει τη γαλήνη του ηγιασμένου ύδατος. Η καρδιά του είναι ανοιχτή, η ψυχή του γεμάτη αγάπη, συγχώρηση και πραότητα. Κατανοεί και συναισθάνεται, χωρίς να χάνει τον αυτοέλεγχο. Τα συναισθήματά του κυλούν όπως τα καθαρά νερά ενός ποταμού: τα αναγνωρίζει, τα αποδέχεται, τα κατευθύνει προς καλό. Δεν αφήνεται στην οργή ή τη λύπη, αλλά χρησιμοποιεί τη συνειδητή εσωτερική πρακτική προσευχής και νηστείας για να καθαρίσει τα εσωτερικά του ύδατα, διατηρώντας την ψυχική του διαύγεια κια ηρεμία. Η συγχώρηση και η αγάπη για τον πλησίον είναι η σταθερή του άγκυρα, και με αυτό τον τρόπο ελευθερώνει τον νου και την καρδιά του από τα δεσμά της αρνητικότητας.
Η φωτιά της θέλησης και του Πυρός κατευθύνεται με σοφία και πνευματική πειθαρχία. Η ενέργεια και ο ενθουσιασμός του δεν γίνονται παρορμητικά πάθη, αλλά εργαλεία για καλές πράξεις, δημιουργία και κοινωνική προσφορά. Ο άγιος άνθρωπος ξέρει να ενεργεί με θάρρος και αποφασιστικότητα, χωρίς υπερβολές και χωρίς να χάνει την ψυχική του γαλήνη. Η εσωτερική φωτιά του κατευθύνεται με προσευχή, Θεία Κοινωνία και διαρκή πνευματική άσκηση, έτσι ώστε η κοινωνική δράση του να εκφράζει την αγάπη και την αρετή.
Ο Αέρας μέσα του, η νοητική και πνευματική του ροή, είναι καθαρός και διαυγής. Ο νους του σκέφτεται με σοφία και καθαρότητα, η διάνοιά του παραμένει ευκίνητη, δημιουργική και συγκεντρωμένη. Δεν κυριαρχείται από αμφιβολίες ή άγχος· οι σκέψεις του είναι οργανωμένες, συνδεδεμένες με την θεία αλήθεια και την πνευματική σοφία. Η προσευχή και η πνευματική μελέτη καθαρίζουν τον νου του, ενώ η αναπνοή και η σιωπή ενδυναμώνουν την ψυχική του σταθερότητα.ο λόγος του ρέει αρμονικά, καθώς περνά μέσα από τα φίλτρα της αγάπης.
Ένας άνθρωπος που έχει επιτύχει αυτή την τετραπλή ισορροπία ζει σε αρμονία με τον Θεό, με τους ανθρώπους και με το σύμπαν.μΠορέι να έχει σώμα ανθρώπου, αλλά είναι μάι αιθέρια ύπαρξη. Είναι πρότυπο υπομονής, αντοχής, ενσυναίσθησης, θάρρους και πνευματικής σοφίας. Κάθε στοιχείο του – Γη, Ύδωρ, Πυρ, Αήρ – λειτουργεί σε αρμονία, δημιουργώντας έναν άνθρωπο ολοκληρωμένο, φωτεινό, ακτινοβόλο και ειρηνικό. Η ζωή του είναι μια συνεχής προσευχή και μια ζωντανή έκφραση της θείας τάξης, όπου η σωματική υγεία, η ψυχική γαλήνη, η νοητική διαύγεια και η πνευματική καθαρότητα ενώνονται σε ένα αρμονικό-αιθέριο σύνολο.
Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι μόνο ισορροπημένος, αλλά και θεραπευτής των άλλων· η παρουσία του φέρνει γαλήνη, ελπίδα και φως. Η αγιότητα του είναι η φυσική συνέπεια της εσωτερικής ισορροπίας και της συνειδητής ζωής, όπου κάθε σκέψη, συναίσθημα, πράξη και πνοή γίνεται συμμετοχή στη θεία αρμονία, αγάπη και ειρήνη.
6. Παρουσίαση της Ανισορροπίας και Αντίστοιχα της Θεραπείας των Τεσσάρων Στοιχείων
Στοιχείο 1: Ύδωρ – Συναισθήματα, Ψυχή, Ευαισθησία
Α. Προβλήματα / Ανισορροπία
Συναισθηματική αστάθεια και υπερευαισθησία.
Αδυναμία διαχείρισης θυμού και φόβου.
Καταθλιπτική διάθεση ή θλίψη.
Αίσθημα μοναξιάς ή απομόνωσης.
Δυσκολία έκφρασης συναισθημάτων.
Αίσθηση ψυχικής κούρασης ή αδυναμίας.
Νοητική διάσπαση λόγω συναισθηματικής φόρτισης.
Ανασφάλεια στις σχέσεις και κοινωνική δυσκολία.
Αποφυγή κοινωνικών επαφών από φόβο ή ανασφάλεια.
Αδυναμία ενσυναίσθησης ή κατανόησης άλλων.
Σωματικά: κατακράτηση υγρών, οίδημα, κυκλοφορικά προβλήματα.
Αποτυχία στην προσαρμογή σε νέες συνθήκες.
Αρνητικά συναισθήματα που μπλοκάρουν τη δημιουργικότητα.
Αίσθημα αβεβαιότητας και αναποφασιστικότητας.
Αποφυγή ευθύνης για προσωπικά ή κοινωνικά θέματα.
Έλλειψη πραότητας και συγχώρησης στις σχέσεις.
Εσωτερική ένταση που εκδηλώνεται σωματικά.
Υπερβολικός συναισθηματισμός που επηρεάζει τη λογική.
Δυσκολία λήψης αποφάσεων λόγω φόβου αποτυχίας.
Αδυναμία να ηρεμήσει το μυαλό ή η ψυχή σε κρίσεις.
Υπερβολική συναισθηματική εξάρτηση από άλλους.
Αίσθημα αδυναμίας να εκφράσει ο άνθρωπος αγάπη ή συγχώρηση.
Ψυχική κούραση λόγω συνεχούς συναισθηματικού φόρτου.
Αποφυγή πνευματικών δραστηριοτήτων λόγω ψυχικής έντασης.
Αδυναμία σύνδεσης με την εσωτερική γαλήνη.
Β. Θεραπεία / Ισορροπία
Πρακτική συγχώρησης και πραότητας στις σχέσεις.
Τακτική προσευχή για ψυχική ηρεμία και καθαρότητα.
Θεία Κοινωνία για ενίσχυση ψυχικής και πνευματικής ισορροπίας.
Νηστεία για εσωτερική καθαρότητα και συγκράτηση παθών.
Συνειδητή διαχείριση συναισθημάτων και φόβου.
Ενίσχυση ενσυναίσθησης και κατανόησης των άλλων.
Αποφυγή αρνητικών κοινωνικών επιρροών.
Καλλιέργεια ψυχικής ευελιξίας και προσαρμοστικότητας.
Τακτική ενδοσκόπηση και αυτογνωσία.
Απελευθέρωση αρνητικών συναισθημάτων μέσω πνευματικής εξομολόγησης.
Σωματική φροντίδα (έλεγχο στην κατανάλωση υγρών) για διατήρηση της ισορροπίας των υγρών.
Ευγνωμοσύνη και αναγνώριση θετικών εμπειριών.
Ασκήσεις χαλάρωσης και συνειδητής αναπνοής.
Σύνδεση με τη φύση και ήρεμες δραστηριότητες.
Διατήρηση ψυχρής και ήρεμης νοητικής στάσης σε κρίσεις.
Συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες με αρμονία.
Καλλιέργεια δημιουργικότητας και ψυχικής ροής.
Ενίσχυση πνευματικών στόχων και προτεραιοτήτων.
Αποφυγή καταπίεσης συναισθημάτων.
Ηγεσία εσωτερικής γαλήνης και πνευματικής σταθερότητας.
Συνειδητή φροντίδα συναισθηματικής και ψυχικής υγείας.
Τακτική ενίσχυση πνευματικής πρακτικής για αρμονία.
Ευαισθησία χωρίς υπερβολική φόρτιση.
Εσωτερική γαλήνη μέσω προσευχής και πνευματικής καθοδήγησης.
Ισορροπημένη ροή συναισθημάτων που ενισχύει ψυχική, σωματική και πνευματική υγεία.
Στοιχείο 2: Γη
Α. Προβλήματα / Ανισορροπία
Αίσθηση αστάθειας και ανασφάλειας.
Σωματική αδυναμία ή κόπωση.
Παχυσαρκία ή μυϊκή ατονία.
Δυσκολία συγκέντρωσης και πρακτικής οργάνωσης.
Φόβος, ανασφάλεια, έλλειψη αυτοπεποίθησης.
Έλλειψη πειθαρχίας στην πνευματική ζωή.
Χρόνιοι πόνοι, αρθρίτιδα, οστεοπόρωση.
Αίσθημα αβεβαιότητας και χάους στην καθημερινότητα.
Αδράνεια και έλλειψη κινήτρου.
Δυσκολία στη λήψη αποφάσεων.
Αποσταθεροποίηση λόγω καθιστικής ζωής ή κακής διατροφής.
Υπερβολική εξάρτηση από τα υλικά αγαθά.
Αίσθηση ανασφάλειας στις κοινωνικές σχέσεις.
Μειωμένη αντοχή σε στρες.
Αδυναμία διατήρησης σταθερών συνηθειών.
Μειωμένη ενεργητικότητα και ζωτικότητα.
Σωματική και ψυχική κόπωση λόγω κακής φροντίδας σώματος.
Μειωμένη κοινωνική υπευθυνότητα και σταθερότητα.
Αίσθημα αβεβαιότητας στις προσωπικές αποφάσεις.
Έλλειψη σύνδεσης με τη φύση και το περιβάλλον.
Απουσία αυτοπεποίθησης και ψυχικής γαλήνης.
Σωματική αδυναμία που επηρεάζει και την ψυχική κατάσταση.
Έλλειψη γείωσης και σταθερότητας στη ζωή.
Μειωμένη αντοχή σε ψυχικές και σωματικές δυσκολίες.
Δυσκολία συντήρησης σωματικής υγείας και ενέργειας.
Β. Θεραπεία / Ισορροπία
Τακτική σωματική άσκηση για ενίσχυση μυών και οστών.
Υγιεινή διατροφή και επαρκής ενυδάτωση.
Σύνδεση με τη φύση και γήινες δραστηριότητες (περπάτημα, κήπος).
Τακτική προσευχή και Θεία Κοινωνία για ψυχική γείωση.
Νηστεία και πνευματική πειθαρχία για ενίσχυση θέλησης.
Διατήρηση σταθερών καθημερινών συνηθειών που προάγουν την υγεία.
Αποφυγή υπερβολικής καθιστικής ζωής.
Μείωση υπερβολικής υλικής προσκόλλησης.
Αυτογνωσία και ψυχική ενδοσκόπηση.
Σταδιακή αύξηση σωματικής και ψυχικής αντοχής.
Οργάνωση καθημερινότητας με πρακτικότητα.
Συνειδητή κια υγιεινή φροντίδα σώματος για σταθερότητα.
Τακτική πνευματική πρακτική για ψυχική σταθερότητα.
Ευγνωμοσύνη και αναγνώριση των σταθερών στοιχείων της ζωής.
Προγραμματισμένη σωματική δραστηριότητα για ενεργητικότητα.
Συμμετοχή σε κοινότητες και κοινωνική υπευθυνότητα.
Ενίσχυση αυτοπεποίθησης μέσω μικρών σταθερών επιτυχιών.
Συνειδητή σωματική και ψυχική φροντίδα για αντοχή σε δυσκολίες.
Χρήση γείωσης και πρακτικών που ισορροπούν το σταθερό μέρος οτυ σώματος.
Υπομονή και σταθερότητα στην πνευματική ζωή.
Συνέπεια στις καθημερινές πνευματικές συνήθειες.
Τακτική αξιολόγηση της σωματικής και ψυχικής υγείας.
Ευελιξία σε συνδυασμό με σταθερότητα για ισορροπία.
Διατήρηση αρμονίας με το περιβάλλον και τους ανθρώπους.
Συνειδητή πνευματική γείωση μέσω προσευχής, Θείας Κοινωνίας και πνευματικών τελετουργιών.
Στοιχείο 3: Πυρ – Θερμότητα, Θέληση, Πάθος
Α. Προβλήματα / Ανισορροπία
Υπερβολικός θυμός και επιθετικότητα.
Παρορμητικές αποφάσεις και απερισκεψία.
Αδυναμία συγκράτησης παθών και επιθυμιών.
Σωματική ένταση, φλεγμονές, υπέρταση.
Ψυχική ένταση και νευρικότητα.
Νοητική διάσπαση και αστάθεια συγκέντρωσης.
Έλλειψη πνευματικής πειθαρχίας και σταθερότητας.
Αίσθημα κόπωσης ή εξάντλησης.
Αδυναμία δημιουργικής έκφρασης.
Έλλειψη αυτοκυριαρχίας-παρορμητισμός.
Καρδιοαγγειακά προβλήματα λόγω υπερβολικής έντασης.
Ψυχική ανισορροπία σε σχέσεις.
Αποτυχία λήψης αποφάσεων με σοφία.
Αποσταθεροποίηση της κοινωνικής ή επαγγελματικής ζωής.
Υπερδραστηριότητα χωρίς πνευματική καθοδήγηση.
Έλλειψη θάρρους ή αντίθετα υπερβολικό θράσος.
Αδυναμία διαχείρισης ενέργειας.
Σωματική υπερφόρτωση που προκαλεί ασθένειες.
Έλλειψη ενεργητικότητας ή δημιουργικότητας.
Αδυναμία πνευματικής εστίασης.
Αίσθημα εσωτερικής έντασης και ανησυχίας.
Δυσκολία στη διαχείριση συγκρούσεων.
Αδυναμία ελέγχου παρορμητικών σκέψεων.
Έλλειψη συνεργασίας και κοινωνικής ευαισθησίας.
Αποσταθεροποίηση σχέσεων λόγω θυμού ή απερισκεψίας.
Β. Θεραπεία / Ισορροπία
Συνειδητή διαχείριση θυμού και παθών.
Τακτική προσευχή και Θεία Κοινωνία.
Νηστεία και πνευματική πειθαρχία για αυτοέλεγχο.
Σωματική άσκηση για αποφόρτιση ενέργειας.
Εκδήλωση αγάπης προς τον Θεό και τον πλησίον.
Αυτοπαρατήρηση για αναγνώριση παρορμητικών αντιδράσεων.
Ενίσχυση αυτοκυριαρχίας μέσω πνευματικής άσκησης.
Διαχείριση συγκρούσεων με ψυχραιμία.
Ενδυνάμωση πνευματικής φωτιάς με προσευχή και μελέτη των γραφών.
Συνειδητή κατεύθυνση πάθους σε καλές πράξεις.
Ενίσχυση αντοχής και θέλησης μέσω πνευματικών πρακτικών.
Ισορροπημένη σωματική δραστηριότητα.
Ενίσχυση αυτοπεποίθησης χωρίς υπερβολές.
Διατήρηση ψυχρής σκέψης σε κρίσιμες στιγμές.
Αποφυγή υπερβολικής έντασης στη ζωή.
Καθοδήγηση ενέργειας με πνευματική φλόγα.
Τακτική αυτοανάλυση και πνευματική ενδοσκόπηση.
Συνειδητή χαλάρωση για αποφόρτιση ενέργειας.
Καλλιέργεια πνευματικής φλόγας σε θετικές πράξεις.
Αποφυγή επιθετικής συμπεριφοράς.
Ενίσχυση δημιουργικότητας με αυτοπειθαρχία.
Θετική κοινωνική δράση με πνευματική καθοδήγηση.
Ισορροπία ενέργειας με σωματική και ψυχική φροντίδα.
Εσωτερικός έλεγχος και πνευματική καθοδήγηση.
Ενίσχυση ζωτικότητας και θάρρους μέσα από πνευματική και σωματική ισορροπία.
Στοιχείο 4: Αήρ – Νοητική και Πνευματική Ροή
Α. Προβλήματα / Ανισορροπία
Διάσπαση προσοχής και αδυναμία συγκέντρωσης.
Νοητική σύγχυση και αβεβαιότητα.
Αίσθημα άγχους και νευρικότητας.
Αναπνευστικά προβλήματα.
Αποσταθεροποίηση ψυχικής γαλήνης.
Δυσκολία στην επικοινωνία με άλλους-προβλήματα λόγου.
Απομάκρυνση από πνευματικές πρακτικές.
Αίσθημα νοητικής κόπωσης ή υπερφόρτωσης.
Αδυναμία οργάνωσης σκέψεων και καθημερινότητας.
Νοητική αστάθεια που επηρεάζει σχέσεις και εργασία.
Σωματικές συνέπειες: αναπνευστικά προβλήματα, αϋπνία, κόπωση.
Δυσκολία στη διαχείριση χρόνου και προτεραιοτήτων.
Αίσθημα αβεβαιότητας στις κρίσιμες αποφάσεις.
Απομάκρυνση από πνευματική καθοδήγηση.
Αίσθημα απομόνωσης λόγω αδυναμίας επικοινωνίας.
Απουσία νοητικής ευελιξίας και δημιουργικότητας.
Ανησυχία για το μέλλον και αδυναμία ηρεμίας.
Υπερβολική σκέψη ή υπερανάλυση.
Δυσκολία να ηρεμήσει ο νους σε κρίσιμες στιγμές.
Αίσθημα ψυχικής έντασης και αδυναμία χαλάρωσης.
Απομάκρυνση από πνευματικά καθήκοντα.
Αδυναμία διαχείρισης νοητικής υπερφόρτωσης.
Αβεβαιότητα σε κοινωνικές και επαγγελματικές σχέσεις.
Δυσκολία σύνδεσης με την εσωτερική γαλήνη.
Έλλειψη νοητικής διαύγειας για πνευματική κατανόηση.
Β. Θεραπεία / Ισορροπία
Προσευχή για νοητική διαύγεια και ψυχική γαλήνη.
Θεία Κοινωνία για ενίσχυση πνευματικής συγκέντρωσης.
Νηστεία για καθαρότητα σκέψης και πνευματική πειθαρχία.
Συνειδητή αναπνοή για ηρεμία νου και σώματος.
Ενδυνάμωση πνευματικής πρακτικής για την καλλιέργεια του λόγου εν Κυρίω.
Οργάνωση σκέψεων και καθημερινότητας με πειθαρχία και πίστη στον Θεό.
Αποφυγή υπερβολικής ανάλυσης και υπερανάλυσης.
Συνειδητή χαλάρωση και ψυχική αποφόρτιση.
Καλλιέργεια πνευματικής καθαρότητας και εσωτερικής ηρεμίας-πραότητας.
Ευθυγράμμιση νοητικής και ψυχικής ροής με πνευματικές πρακτικές.
Ενίσχυση κοινωνικής επικοινωνίας με διαύγεια και λόγο αγάπης.
Τακτική θεολογική μελέτη και πνευματική ανάλυση.
Συνειδητή πνευματική καθοδήγηση.
Απομάκρυνση από νοητικές υπερφορτώσεις και αρνητικές σκέψεις.
Συνειδητή σύνδεση νου και ψυχής με την πνευματική πηγή του Θεού.
Καλλιέργεια νοητικής ευελιξίας και δημιουργικότητας, προς δόξαν Θεού.
Ενίσχυση εσωτερικής γαλήνης μέσω προσευχής και Θείας Κοινωνίας.
Συνειδητή πνευματική πειθαρχία για σταθερότητα σκέψης και εκφορά λόγου.
Αποφυγή διανοητικής διάσπασης και νοητικής υπερφόρτωσης.
Ενίσχυση αυτοκυριαρχίας μέσω πνευματικών πρακτικών.-έλεγχο των παθών.
Εστίαση σε θετικά πνευματικά έργα και σκέψεις.
Τακτική αυτοπαρατήρηση για αναγνώριση αρνητικών μοτίβων σκέψης.
Ισορροπία νου και ψυχής μέσω πνευματικής καθοδήγησης.
Καλλιέργεια πνευματικής διαύγειας και εσωτερικής γαλήνης.
Ισορροπημένη ροή νοητικής και πνευματικής ενέργειας για ψυχική, σωματική και πνευματική υγεία.
Βιβλιογραφία
Aristotle. (2000). Nicomachean Ethics. Cambridge: Cambridge University Press.
Galen. (2005). On the Natural Faculties. Oxford: Clarendon Press.
Hippocrates. (1999). Hippocratic Corpus. London: Penguin Classics.
Plato. (2008). Republic. New York: Dover Publications.
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being. New York: Free Press.
World Health Organization. (2023). Health Topics. Geneva: WHO.
Κλεάνθης, Δ. (1928). Αρχαία Ελληνική Ιατρική και Φιλοσοφία. Αθήνα: Εκδόσεις Ακαδημίας.
- Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. (PG 59, 23). Λόγοι.-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου