Η σταυρική πνευματικότητα στην καθημερινή ζωή

                     

                                                          Φωτό: Pinterest

Η σταυρική πνευματικότητα δεν αποτελεί μια αφηρημένη θεολογική έννοια ούτε ένα υψηλό ασκητικό ιδανικό που αφορά λίγους, αλλά τον πυρήνα της χριστιανικής ζωής κάθε πιστού. Ο Σταυρός δεν είναι απλώς ιστορικό γεγονός του παρελθόντος, ούτε σύμβολο θρησκευτικής ταυτότητας, αλλά τρόπος υπάρξεως. Όπως λέει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: «Ο άνθρωπος σώζεται όταν παύει να ζει κατά φύσιν εαυτώ και αρχίζει να ζει κατά Θεόν» (Μάξιμος, 2001, σ. 112). Ο Χριστός δεν κάλεσε τους μαθητές Του απλώς να Τον πιστέψουν, αλλά να Τον ακολουθήσουν: «Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καθ’ ἡμέραν καὶ ἀκολουθείτω μοι» (Λκ. 9:23, Καινή Διαθήκη, 2010). Ο Σταυρός δεν παρουσιάζεται ως έκτακτο γεγονός, αλλά ως καθημερινή πορεία ζωής.

Η σταυρική πνευματικότητα δεν ταυτίζεται με τον πόνο για τον πόνο, ούτε με μοιρολατρική αποδοχή της δυσκολίας, αλλά με έναν τρόπο ύπαρξης που μεταμορφώνει τον πόνο σε σχέση, τη δοκιμασία σε προσφορά, την αδυναμία σε κοινωνία με τον Θεό.

Ο Χριστός δεν σώζει τον κόσμο αποφεύγοντας τον πόνο, αλλά εισερχόμενος μέσα σε αυτόν. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος σημειώνει: «Οδός της ζωής εστίν η οδός του σταυρού, και ουδείς εισήλθεν εις τον ουρανόν άνευ σταυρού» (Ισαάκ, 2002, σ. 78). Κάθε αληθινή αγάπη έχει σταυρικό χαρακτήρα, γιατί προϋποθέτει έξοδο από τον εαυτό, άρνηση του εγωισμού και αποδοχή κόστους.

Στην καθημερινή ζωή, η σταυρική πνευματικότητα εκφράζεται σε απλούς, ταπεινούς και συχνά αθέατους τρόπους. Εκφράζεται στον άνθρωπο που επιλέγει να συγχωρήσει αντί να εκδικηθεί, να σιωπήσει αντί να πληγώσει, να υπομείνει αντί να διαλύσει, να αγαπήσει αντί να απορρίψει. Εκφράζεται στον γονέα που θυσιάζει χρόνο, άνεση και προσωπική ελευθερία για το παιδί του. Εκφράζεται στον σύζυγο που παραμένει πιστός μέσα στη δυσκολία, στον εργαζόμενο που αρνείται την αδικία ακόμη κι αν έχει κόστος. Ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος παρατηρεί: «Ουδέν ισχυρότερον της σταυρικής υπομονής· αυτή γαρ οδηγεί τον άνθρωπον εις αληθή ζωήν» (Χρυσόστομος, 2003, σ. 54).

Η σταυρική ζωή δεν είναι εντυπωσιακή· είναι σιωπηλή και βιωματική. Δεν επιβάλλεται· προσφέρεται. Δεν διεκδικεί· θυσιάζεται. Η σταυρική πνευματικότητα είναι μετάβαση από το εγώ στο εμείς, από το θέλω στο αγαπώ, από την αυτάρκεια στη σχέση (Άγιος Μάξιμος, 2001, σ. 115). Στην καθημερινότητα σημαίνει ότι ο άνθρωπος παύει να βλέπει τις δυσκολίες μόνο ως προβλήματα και αρχίζει να τις βλέπει ως τόπους συνάντησης με τον Θεό. Δεν σημαίνει ότι παύει να πονά, αλλά ότι ο πόνος αποκτά νόημα και μεταμορφώνεται.

Η σταυρική πνευματικότητα φαίνεται και στον τρόπο που ο άνθρωπος διαχειρίζεται την αδικία. Ο φυσικός άνθρωπος ανταποδίδει, ο σταυρικός άνθρωπος μεταμορφώνει. Δεν ανταποδίδει το κακό με κακό, αλλά το μετατρέπει σε προσευχή, σε σιωπή, σε υπομονή, σε συγχώρηση. Όχι από αδυναμία, αλλά από ελευθερία. Η συγχώρηση δεν είναι αδυναμία· είναι σταυρική δύναμη, όπως φανερώνει η πράξη του Χριστού πάνω στον Σταυρό: «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι» (Λκ. 23:34, Καινή Διαθήκη, 2010).

Η σταυρική ζωή φαίνεται επίσης στον τρόπο που ο άνθρωπος ζει τη δοκιμασία της ασθένειας, της απώλειας και της αποτυχίας. Όχι με μοιρολατρία, αλλά με εμπιστοσύνη. Όχι με απελπισία, αλλά με παράδοση. Η σταυρική πνευματικότητα δεν αναιρεί το ανθρώπινο δάκρυ, αλλά το αγιάζει (Ισαάκ, 2002, σ. 80). Στη ζωή της Εκκλησίας, η σταυρική πνευματικότητα βιώνεται κυρίως στη Θεία Ευχαριστία. Ο πιστός δεν κοινωνεί απλώς Χριστό αναστημένο, αλλά Χριστό σταυρωμένο και αναστημένο. Η Θεία Ευχαριστία είναι σταυρική κοινωνία. Είναι ένωση με το σώμα που προσφέρθηκε και το αίμα που χύθηκε. Γι’ αυτό και η Θεία Ευχαριστία δεν είναι απλώς λατρευτική πράξη, αλλά πρόσκληση ζωής σταυρικής. Ο άνθρωπος καλείται να γίνει αυτό που κοινωνεί: προσφορά, θυσία, αγάπη.

Η σταυρική πνευματικότητα δεν οδηγεί σε θλίψη, αλλά σε χαρά βαθιά και ήσυχη, όχι σε εξωτερική επιτυχία, αλλά σε εσωτερική πληρότητα. Είναι η χαρά της σχέσης, η χαρά της προσφοράς, η χαρά της κοινωνίας. Τελικά, η σταυρική πνευματικότητα στην καθημερινή ζωή είναι η μεταμόρφωση της ύπαρξης, η μετάβαση από τον άνθρωπο της αυτάρκειας στον άνθρωπο της σχέσης. Από τον άνθρωπο της ιδιοτέλειας στον άνθρωπο της αγάπης. Από τον άνθρωπο της απομόνωσης στον άνθρωπο της κοινωνίας. Ο Σταυρός δεν είναι τέλος, αλλά αρχή. Δεν είναι ήττα, αλλά νίκη. Δεν είναι σκοτάδι, αλλά φως. Δεν είναι θάνατος, αλλά ζωή. Όπου υπάρχει σταυρική ζωή, υπάρχει Ανάσταση. Όπου υπάρχει προσφορά, υπάρχει ζωή. Όπου υπάρχει θυσία, υπάρχει φως. Και εκεί όπου ο άνθρωπος μαθαίνει να ζει σταυρικά, εκεί αρχίζει ήδη  να ζει αναστάσιμα (Άγιος Μάξιμος, 2001, σ. 118; Άγιος Ισαάκ, 2002, σ. 82;Ιερός Χρυσόστομος, 2003, σ. 56).

Ευχόμαστε σε κάθε αναγνώστη η σταυρική πνευματικότητα να γίνει ο δρόμος που θα φέρει ειρήνη, υπομονή και χαρά στην καθημερινότητά του. Ο Θεός να φωτίζει τις καρδιές μας, να ενισχύει τη δύναμη της αγάπης μας, και να μας οδηγεί στην αληθινή κοινωνία μαζί Του και με τους ανθρώπους γύρω μας. Ας ζήσουμε κάθε στιγμή με σταυρική συνειδητότητα, προσφέροντας τη ζωή μας με πίστη, θυσία και αγάπη προς όλους.

Βιβλιογραφία  

 Ισαάκ ο Σύρος. (2002). Ασκητικά. Αθήνα: ΕΠΕ.

Μάξιμος Ομολογητής. (2001). Μυσταγωγία. Αθήνα: ΕΠΕ.

Καινή Διαθήκη. (2010). Αθήνα: Αποστολική Διακονία.

Χρυσόστομος, Ι. (2003). Ομιλίες. Αθήνα: Αποστολική Διακονία.

-Λόγος Θείου Φωτός