Ο Σεβ. Μητρ. Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων, κ. Χρυσόστομος
Εισαγωγή
Η πρόσφατη επισήμανση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων, κ. Χρυσοστόμου, ότι «δυστυχώς θάβουμε τα σκουπίδια και καίμε τους ανθρώπους» συνοψίζει με έντονο και προφητικό λόγο μια βαθιά θεολογική κρίση της σύγχρονης κοινωνίας μας. Η καύση των νεκρών δεν αποτελεί απλώς μια πρακτική επιλογή υγειονομικού ή οικονομικού χαρακτήρα, αλλά εγείρει σοβαρά ανθρωπολογικά και θεολογικά ζητήματα, ιδίως στο πλαίσιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία διαχρονικά συνδέει άρρηκτα την ταφή του σώματος με την πίστη στην Ανάσταση των νεκρών (Κορ. Α΄ 15, 42–44).
1. Το ανθρώπινο σώμα ως θεολογική πραγματικότητα
Η Ορθόδοξη ανθρωπολογία δεν αντιμετωπίζει το σώμα ως απλό «περίβλημα» της ψυχής, αλλά ως αναπόσπαστο στοιχείο του ανθρώπινου προσώπου. Ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματική ενότητα, κτισμένος «κατ’ εἰκόνα Θεοῦ» (Γεν. 1, 26).
Άγιος Γρηγόριος Νύσσης
«Οὐ γὰρ ἄνθρωπος ἡ ψυχὴ μόνη, οὐδὲ τὸ σῶμα χωρὶς ψυχῆς, ἀλλ’ ἡ ἐκ τούτων σύστασις.»
(Περὶ κατασκευῆς ἀνθρώπου, PG 44, 136)
Απόδοση:
Δεν είναι άνθρωπος μόνο η ψυχή, ούτε το σώμα χωρίς την ψυχή, αλλά ο άνθρωπος είναι η ενότητα και των δύο.
Η ταφή του σώματος, επομένως, αποτελεί σεβασμό προς ολόκληρο το ανθρώπινο πρόσωπο και όχι απλώς προς ένα βιολογικό υπόλειμμα (Γρηγόριος Νύσσης, χ.χ./1997).
2. Η ταφή ως πράξη πίστεως στην Ανάσταση
Η Εκκλησία κατανοεί την ταφή ως πράξη ελπίδας και αναμονής της κοινής Αναστάσεως. Το σώμα «σπείρεται» στη γη, όπως ο σπόρος, για να αναστηθεί αφθαρτό.
Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος
«Οὐχ ἵνα μείνῃ ἐν τῇ γῇ τὸ σῶμα τίθεται, ἀλλ’ ἵνα πάλιν ἀναστηθῇ.» (Εἰς Α΄ Κορινθίους, PG 61, 357)
Απόδοση:
Το σώμα δεν τοποθετείται στη γη για να μείνει εκεί, αλλά για να αναστηθεί ξανά.
Η καύση, αντίθετα, αλλοιώνει συμβολικά αυτή τη θεολογία, καθώς αποσυνδέει το σώμα από τη γη και από τη βιβλική εικόνα της «σποράς» και της αναγέννησης .
3. Η πρακτική της ταφής στην εκκλησιαστική παράδοση
Από την εποχή των πρώτων χριστιανών, η ταφή των νεκρών αποτελούσε ιερό καθήκον. Οι κατακόμβες της Ρώμης μαρτυρούν όχι μόνο διωγμούς, αλλά και βαθιά θεολογική συνείδηση για το σώμα.
Τερτυλλιανός
«Caro salutis est cardo.» (De Resurrectione Carnis, 8)
Απόδοση:
Η σάρκα είναι ο άξονας της σωτηρίας.
Η σωτηρία δεν αφορά μόνο την ψυχή, αλλά και το σώμα, το οποίο μετέχει στα Μυστήρια, αγιάζεται και προσδοκά τη μεταμόρφωσή του (Tertullian, χ.χ./1956).
4. Σύγχρονες προκλήσεις και ποιμαντική ευθύνη
Η σύγχρονη προώθηση της καύσης των νεκρών συχνά βασίζεται σε πρακτικά ή οικονομικά επιχειρήματα. Ωστόσο, η Εκκλησία καλείται να διαφυλάξει όχι απλώς μια παράδοση, αλλά μια θεολογία του ανθρώπου και της ελπίδας. Η φράση του Μητροπολίτου Χαλκίδος αναδεικνύει ακριβώς αυτή την αντιστροφή αξιών: ο άνθρωπος υποβιβάζεται, ενώ τα αντικείμενα αποκτούν «σεβασμό» που δεν τους αναλογεί.
Επίλογος
Η ταφή των νεκρών δεν είναι ένα τυπικό έθιμο του παρελθόντος, αλλά μια ζωντανή ομολογία πίστεως στην Ανάσταση και στη θεολογική αξία του ανθρώπινου σώματος. Η Ορθόδοξη Εκκλησία, μέσα από τη Γραφή και τους Αγίους Πατέρες, καλεί τον σύγχρονο άνθρωπο να αντισταθεί στην αποϊεροποίηση του θανάτου και να διαφυλάξει την εσχατολογική ελπίδα που απορρέει από τον κενό Τάφο του Χριστού.
Θερμές ευχαριστίες στην κα Βάσω Φ. Ηλιοπούλου, που πρότεινε την ανάπτυξη αυτού του τόσο σοβαρού θέματος.
Βιβλιογραφία
Γρηγόριος Νύσσης. (1997). Περὶ κατασκευῆς ἀνθρώπου (Μετ. Ι. Θεοδωρακόπουλος). Πατερικές Εκδόσεις Γρηγόριος Παλαμάς. (Πρωτότυπο έργο δημοσιευμένο τον 4ο αι.)
Ιωάννης Χρυσόστομος. (2004). Ομιλίες εις την Α΄ Προς Κορινθίους. Εκδόσεις Αποστολικής Διακονίας. (Πρωτότυπο έργο δημοσιευμένο τον 4ο αι.)
Τερτυλλιανός. (1956). De Resurrectione Carnis. Loeb Classical Library. (Πρωτότυπο έργο δημοσιευμένο περ. 210 μ.Χ.)
Αγία Γραφή. (1997). Καινή Διαθήκη. Ελληνική Βιβλική Εταιρεία.
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου