Σαν της αμυγδαλιάς την πίστη

 

                                                               Φωτό: Pinterest

 

 

Εισαγωγή

Μέσα στο καταχείμωνο, όταν η φύση μοιάζει να κοιμάται και η παγωνιά να κυριαρχεί, η αμυγδαλιά ανθίζει. Στη Βαλύρα Μεσσηνίας, όπως και σε κάθε τόπο της όμορφης πατρίδας μας, όπου το δέντρο αυτό υψώνει τα λεπτεπίλεπτα άνθη του, αποκαλύπτεται ένα θαύμα σιωπηλό, αλλά εκκωφαντικό στη θεολογική του σημασία. Η αμυγδαλιά δεν περιμένει την άνοιξη· την προαναγγέλλει. Ντύνεται το «αέρινο νυφικό» της και αψηφά τους βοριάδες, τους παγετούς και τη σκληρότητα του χειμώνα.

Η εικόνα αυτή λειτουργεί ως θεολογικό σύμβολο της πίστης: μιας πίστης όχι θεωρητικής, αλλά βιωματικής, τολμηρής και εμπιστευτικής. Όπως το δέντρο παραδίδεται στον Δημιουργό του, έτσι και η ανθρώπινη ψυχή καλείται να παραδοθεί στον Θεό. Η πίστη δεν είναι άμυνα, αλλά άνοιγμα. Δεν είναι φόβος, αλλά εμπιστοσύνη. Δεν είναι ασφάλεια ανθρώπινη, αλλά θεία παράδοση.

Πατερικά χωρία

1. Μέγας Βασίλειος

Ο Μέγας Βασίλειος παρουσιάζει την πίστη όχι ως απλή αποδοχή ιδεών ή δογμάτων, αλλά ως ολοκληρωτική υπαρξιακή πράξη.

«Ἡ πίστις οὐκ ἐστὶ λόγων μόνον συγκατάθεσις, ἀλλὰ ψυχῆς ὅλης παράδοσις εἰς Θεόν.» (PG 31, 465)

 Η πίστη αφορά όλη την ύπαρξη του ανθρώπου: σκέψη, καρδιά, θέληση, ζωή. Δεν είναι θεωρητική στάση, αλλά τρόπος ύπαρξης. Ο άνθρωπος δεν «πιστεύει κάτι», αλλά «παραδίδεται σε Κάποιον». Η πίστη γίνεται σχέση εμπιστοσύνης και όχι λογική σύλληψη.

2. Ιωάννης Χρυσόστομος

Ο Ιερός Χρυσόστομος τονίζει ότι η αληθινή πίστη γεννά εσωτερική σταθερότητα. Ο άνθρωπος που έχει Θεό στη ζωή του δεν εξαρτά την ύπαρξή του από τα πρόσκαιρα και τα φθαρτά.

«Ὁ πιστεύων ἐν Θεῷ, ἐπ᾿ οὐδενὶ τῶν ἐπιγείων σαλεύεται.» (PG 49, 58)

 Οι εξωτερικές δυσκολίες δεν διαλύουν τον εσωτερικό του κόσμο. Η πίστη λειτουργεί ως πνευματικό θεμέλιο. Όπως το γερό ρίζωμα κρατά το δέντρο στον άνεμο, έτσι και η πίστη κρατά τον άνθρωπο όρθιο στις θύελλες της ζωής.

3. Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής

Ο Άγιος Μάξιμος συνδέει την πίστη με την πνευματική ωρίμανση. Η πίστη δεν είναι στατική κατάσταση, αλλά δυναμική πορεία.

«Ἡ πίστις γεννᾷ τὴν ὑπομονήν, καὶ ἡ ὑπομονὴ τὴν τελείωσιν τῆς ψυχῆς.» (PG 90, 964)

 Από αυτήν γεννιέται η υπομονή, και από την υπομονή η πνευματική τελείωση. Ο άνθρωπος δεν τελειοποιείται χωρίς δοκιμασίες. Η πίστη μετατρέπει τις δυσκολίες σε παιδεία και πνευματική άσκηση. Η ψυχή σμιλεύεται, όπως η πέτρα στο εργαστήρι του γλύπτη.

4. Ισαάκ ο Σύρος

Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος συνδέει άμεσα την πίστη με την ελευθερία από τον φόβο. Δεν εννοεί την απουσία κινδύνων, αλλά την απουσία υπαρξιακού τρόμου. 

«Ὅπου ἐστὶ πίστις, ἐκεῖ οὐκ ἔστι φόβος.»

 Ο άνθρωπος που εμπιστεύεται τον Θεό δεν παραλύει από το άγνωστο. Η πίστη λειτουργεί ως εσωτερική ασφάλεια. Ο φόβος αντικαθίσταται από ειρήνη, εμπιστοσύνη και ελπίδα. Η ψυχή αναπαύεται μέσα στην παρουσία του Θεού.

Παραδείγματα

  1. Ο άρρωστος άνθρωπος

Ο πιστός άνθρωπος που ασθενεί σοβαρά δεν βλέπει την ασθένεια μόνο ως βιολογικό πρόβλημα, αλλά ως πνευματική παιδεία. Δεν παραιτείται από τη θεραπεία, αλλά ταυτόχρονα δεν στηρίζει όλη την ελπίδα του στην ιατρική. Προσεύχεται, εμπιστεύεται, υπομένει. Δεν αγανακτεί, αλλά μεταμορφώνει τον πόνο σε σχέση με τον Θεό. Μαθαίνει την ταπείνωση, την υπομονή, την εσωτερική ειρήνη. Η ασθένεια γίνεται σμίλη που λαξεύει την ψυχή. Όπως ο παγετός δοκιμάζει την αμυγδαλιά, έτσι και η ασθένεια δοκιμάζει την πίστη. Και όπως το άνθος μένει, έτσι και η ελπίδα δεν σβήνει.

2.  Ο άνθρωπος της απώλειας

Η απώλεια αγαπημένου προσώπου συχνά διαλύει τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου. Ο πιστός όμως δεν ζει την απώλεια ως τελειωμό, αλλά ως μετάβαση. Πονά, θρηνεί, δακρύζει, αλλά δεν απελπίζεται. Η πίστη του λειτουργεί ως εσωτερική άγκυρα. Αντί να σκληρύνει, μαλακώνει. Αντί να θυμώσει με τον Θεό, Τον πλησιάζει. Η απώλεια γίνεται προσευχή. Η οδύνη γίνεται ελπίδα αναστάσεως. Η ψυχή του δεν παγώνει, αλλά θερμαίνεται από την αγάπη του Θεού. Όπως το άνθος μέσα στον χειμώνα, έτσι και η ελπίδα μέσα στο πένθος.

Επίλογος

Η αμυγδαλιά δεν είναι απλώς δέντρο· είναι θεολογικό σύμβολο. Είναι η εικόνα της πίστης που ανθίζει μέσα στο κρύο της ζωής. Είναι η σιωπηλή ομολογία ότι ο Θεός εργάζεται ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν νεκρά.

Ο άνθρωπος που πιστεύει δεν είναι αυτός που δεν πέφτει, αλλά αυτός που δεν μένει κάτω. Δεν είναι αυτός που δεν πονά, αλλά αυτός που μεταμορφώνει τον πόνο. Δεν είναι αυτός που δεν φοβάται, αλλά αυτός που εμπιστεύεται τον εαυτόν του στον Θεό και Πατέρα του.

Όπως η αμυγδαλιά παραδίδεται στον Δημιουργό της, έτσι και ο άνθρωπος που πραγματικά πιστεύει παραδίνεται στον Θεό. Και τότε η ζωή του γίνεται ανθός μέσα στον χειμώνα, φως μέσα στο σκοτάδι, άνοιξη μέσα στον κόσμο.

Ευχές

Εύχομαι η πίστη μας να είναι πάντοτε σαν την αμυγδαλιά:

να ανθίζει μέσα στις δυσκολίες,

να φωτίζει μέσα στο σκοτάδι,

να ελπίζει μέσα στην παγωνιά,

και να εμπιστεύεται απόλυτα τον Δημιουργό της ζωής.

Ο Θεός να μας χαρίζει ειρήνη, δύναμη, φωτισμό και πνευματική καρποφορία.

Βιβλιογραφία  

Βασίλειος ο Μέγας. (χ.χ.). Ομιλίες εις την Εξαήμερον. PG 29–31.

Γρηγόριος ο Θεολόγος. (χ.χ.). Λόγοι. PG 35–36.

Γιανναράς, Χ. (2004). Η ελευθερία του ήθους. Εκδ. Δόμος.

Ισαάκ ο Σύρος. (1990). Λόγοι ασκητικοί. Ι. Μ. Παρακλήτου.

Μάξιμος ο Ομολογητής. (χ.χ.). Κεφάλαια περί αγάπης. PG 90.

Στανιλοάε, Δ. (2001). Ορθόδοξη δογματική θεολογία (Τόμ. Α΄). Εκδ. Π. Πουρναράς.

Χρυσόστομος, Ι. (χ.χ.). Ομιλίες. PG 47–64.

-Λόγος Θείου Φωτός