Φωτό: Orthodox Times
Τι συμβαίνει όταν ο ζήλος για το Θεό δεν συνοδεύεται από θεία διάκριση;
Ο Άγιος Νεκτάριος μας προειδοποιεί για τον μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτή, τον άνθρωπο που, παρά τις καλές του προθέσεις, μπορεί να προκαλέσει ζημιά στον εαυτό του και τους γύρω του. Σε αυτό το δοκίμιο αναλύουμε κάθε φράση του Αγίου, με νεοελληνική απόδοση, πατερικά παραθέματα και πνευματικά σχόλια, ώστε να κατανοήσουμε πώς ο σωστός ζήλος συνδέεται πάντα με σταυρική αγάπη, πνευματική σοφία και θεία διάκριση, διότι μόνο έτσι ο ζηλωτής κατανοεί το θέλημα οτυ Θεού.Εντοπίσαμε τον λόγο του Αγίου Νεκταρίου στην ενδιαφέρουσα σελίδα Γιώργος Γεωργουδάκης στο FB.
Ο Άγιος Νεκτάριος (1915), ο θαυματουργός επίσκοπος Πενταπόλεως, παρουσιάζει τον τύπο του μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτού, που διαθέτει ζήλο αλλά στερείται πνευματικής διάκρισης. Οι ενέργειές του, αντί να οικοδομούν, οδηγούν συχνά σε ζημία και καταστροφή.
Το παρόν δοκίμιο αναλύει κάθε πρόταση του Αγίου Νεκταρίου ως ξεχωριστή ενότητα, με θεολογικά σχόλια, πατερικά παραθέματα και πνευματική εφαρμογή.
1.Ο λόγος του Αγίου Νεκταρίου
" Ο μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτής κέκτηται μεν ζήλον αλλ' ου κατ' επίγνωσιν, πλανάται εν ταις σκέψεσι και ενεργείας αυτού και εργαζόμενος δήθεν υπέρ της δόξης του Θεού παραβαίνει τον νόμον της προς τον πλησίον αγάπης.
Ο μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτής εν τη ζέσει του ζήλου αυτού πράττει τα ενάντια, προς τάς διατάξεις του Θείου νόμου και προς το Θείον θέλημα.
Ο μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτής διαπράττει το κακόν, όπως επέλθη το υπ' αυτού νοούμενον αγαθόν. Ο ζήλος του μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτού είναι πυρ διαφθείρον, πυρ καταναλίσκον· η καταστροφή προπορεύεται αυτού και η ερήμωσις έπεται αυτώ.
Ο μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτής εύχεται τω Θεώ να ρίψη πυρ εξ ουρανού και να κατακαύση πάντας τους μη δεχόμενους τας αρχάς και πεποιθήσεις αυτού.
Τον μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτήν χαρακτηρίζει μίσος προς τους ετεροθρήσκους ή ετεροδόξους, ο φθόνος και ο επίμονος θυμός, η εμπαθής αντίσταση προς το αληθές πνεύμα του θείου νόμου, η παράλογος επίμονη εν τη υπερασπίσει των ιδίων φρονημάτων, ο παράφορος ζήλος προς κατίσχυσιν εν πασίν, η φιλοδοξία, η φιλονικία, η έρις, και το φιλοτάραχον.
Ο μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτής είναι, άνθρωπος ολέθριος.
+ Άγιος Νεκτάριος (1915). Ο Θαυματουργός Επίσκοπος Πενταπόλεως.Αθήνα.
2. Ορισμός του μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτού
Ο Άγιος Νεκτάριος περιγράφει τον μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτή ως άτομο που έχει ζήλο για το Θεό, αλλά χωρίς επίγνωση και σοφία. Δηλαδή, θέλει να πράξει καλό, αλλά:
Δεν κατανοεί το πραγματικό θέλημα του Θεού.
Πλανιέται στις σκέψεις και τις ενέργειές του.
Παραβαίνει τον νόμο της αγάπης προς τον πλησίον.
Στην ουσία, έχει καλές προθέσεις, αλλά το αποτέλεσμα των πράξεών του είναι καταστροφικό.
3. Η φύση των πράξεων του
Ο μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτής:
Πράττει ενάντια στις διατάξεις του Θείου Νόμου.
Διαπράττει κακό με σκοπό το υποτιθέμενο αγαθό.
Ο ζήλος του είναι σαν πυρ που καταστρέφει: η ζημία προηγείται της ωφέλειας και αφήνει πίσω της ερήμωση.
Στην εικόνα αυτή, ο ζήλος χωρίς επίγνωση είναι σαν φωτιά που δεν μπορεί να ελεγχθεί – αντί να φωτίσει, καίει.
4. Η στάση προς τους άλλους
Ο μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτής:
Εύχεται την καταστροφή των άλλων που δεν συμμερίζονται τις πεποιθήσεις του.
Χαρακτηρίζεται από: μίσος, φθόνο, θυμό, παράλογη επιμονή, φιλοδοξία, φιλονικία, έριδα, φιλοτάραχο πνεύμα.
Με άλλα λόγια, η αγάπη προς τον πλησίον εκλείπει, και η καλή πρόθεση μετατρέπεται σε καταστροφή.
5. Ανάλυση του Λόγου του Αγίου Νεκταρίου:
Πρόταση 1
«Ο μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτής κέκτηται μεν ζήλον αλλ' ου κατ' επίγνωσιν…»
Aπόδοση: Ο μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτής διαθέτει ζήλο, αλλά δεν έχει επίγνωση και σοφία για το πώς να τον εφαρμόσει.
Σχόλιο: Η πρόθεση να υπηρετήσει το Θεό δεν αρκεί. Ο ζήλος χωρίς επίγνωση μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες και επικίνδυνες ενέργειες.
Πατερικό παράλληλο: Ιωάννης Χρυσόστομος: «Ο ζήλος πρέπει να συνοδεύεται από διάκριση, αλλιώς γίνεται βλάβη» (Χρυσόστομος, 2000, PG 49, 132).
Συμπέρασμα: Ο ζήλος απαιτεί πνευματική διάκριση και γνώση (Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, 1915).
Πρόταση 2
«…πλανάται εν ταις σκέψεσι και ενεργείας αυτού και εργαζόμενος δήθεν υπέρ της δόξης του Θεού παραβαίνει τον νόμον της προς τον πλησίον αγάπης.»
Απόδοση: Πλανιέται στις σκέψεις και πράξεις του και, ενώ επιθυμεί να τιμήσει το Θεό, παραβιάζει την εντολή της αγάπης προς τον πλησίον.
Σχόλιο: Η θρησκευτική δράση χωρίς αγάπη μπορεί να βλάψει τον άλλον και να αποπροσανατολίσει τον ίδιο τον ζηλωτή.
Πατερικό παράλληλο: Ματθ. 22:37-39: «Αγαπήσεις τον Θεόν… και τον πλησίον σου ως σεαυτόν» (Καινή Διαθήκη, 2001).
Συμπέρασμα: Η αγάπη προς τον πλησίον είναι θεμέλιο του σωστού ζήλου (Άγιος Νεκτάριος, 1915).
Πρόταση 3
«Ο μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτής εν τη ζέσει του ζήλου αυτού πράττει τα ενάντια, προς τάς διατάξεις του Θείου νόμου και προς το Θείον θέλημα.»
Απόδοση: Στην ένταση του ζήλου του, ενεργεί αντίθετα στο Θείο Νόμο και θέλημα.
Σχόλιο: Ο ζήλος χωρίς διάκριση οδηγεί σε παραβίαση των εντολών του Θεού. Η πνευματική καθοδήγηση και η μελέτη των Γραφών είναι απαραίτητες.
Πατερικό παράλληλο: Γρηγόριος ο Θεολόγος: «Η γνώση του Νόμου και η διάκριση είναι η πηγή του αληθινού ζήλου» (Γρηγόριος ο Θεολόγος, 2005, PG 36, 223).
Συμπέρασμα: Ο ζήλος πρέπει να συνοδεύεται από γνώση του Θείου νόμου (Άγιος Νεκτάριος, 1915).
Πρόταση 4
«Ο μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτής διαπράττει το κακόν, όπως επέλθη το υπ' αυτού νοούμενον αγαθόν.»
Απόδοση: Προσπαθεί για το καλό, αλλά το αποτέλεσμα είναι κακό.
Σχόλιο: Η κακή εφαρμογή καλών προθέσεων μπορεί να βλάψει και τον ίδιο και τους άλλους. Ο ζήλος πρέπει να καθοδηγείται από διάκριση και σοφία.
Πατερικό παράλληλο: Ιακώβου 3:16: «Διότι όπου υπάρχει ζήλος και φιλονικία, υπάρχει αναταραχή και κάθε πονηρό έργο» (Καινή Διαθήκη, 2001).
Συμπέρασμα: Η αγνότητα της πρόθεσης δεν αρκεί χωρίς θεία διάκριση και πνευματική σοφία (Άγιος Νεκτάριος, 1915).
Πρόταση 5
«Ο ζήλος του μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτού είναι πυρ διαφθείρον, πυρ καταναλίσκον· η καταστροφή προπορεύεται αυτού και η ερήμωσις έπεται αυτώ.»
Απόδοση: Ο ζήλος του είναι σαν ανεξέλεγκτη φωτιά που καταστρέφει, προηγείται η ζημία και έπεται η ερήμωση.
Σχόλιο: Ο ζήλος χωρίς επίγνωση λειτουργεί ως καταστροφική δύναμη.
Πατερικό παράλληλο: Ησαΐας 33:11: «Η φωτιά που δεν ελέγχεται κατακαίει και δεν φωτίζει» (Καινή Διαθήκη, 2001).
Συμπέρασμα: Ο ζήλος χρειάζεται όρια και καθοδήγηση (Άγιος Νεκτάριος, 1915).
Πρόταση 6
«Ο μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτής εύχεται τω Θεώ να ρίψη πυρ εξ ουρανού και να κατακαύση πάντας τους μη δεχόμενους τας αρχάς και πεποιθήσεις αυτού.»
Απόδοση: Εύχεται καταστροφή για όσους δεν συμμερίζονται τις πεποιθήσεις του.
Σχόλιο: Ο ζήλος γίνεται μίσος και μετατρέπεται σε πνευματική ασθένεια.
Πατερικό παράλληλο: Λουκ. 6:27-28: «Αγαπάτε τους εχθρούς σας…» (Καινή Διαθήκη, 2001).
Συμπέρασμα: Ο ζήλος πρέπει να συνοδεύεται από αγάπη και ταπείνωση (Άγιος Νεκτάριος, 1915).
Πρόταση 7
«Τον μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτήν χαρακτηρίζει μίσος προς τους ετεροθρήσκους ή ετεροδόξους, ο φθόνος και ο επίμονος θυμός…»
Απόδοση: Διακατέχεται από μίσος, φθόνο, φιλονικία, φιλοδοξία και επίμονο θυμό.
Σχόλιο: Ο ζήλος χωρίς πνευματική καθοδήγηση οδηγεί σε εσωτερική διαφθορά.
Πατερικό παράλληλο: Ιωάννης Χρυσόστομος: «Ο θυμός και η φιλονικία φθείρουν την ψυχή περισσότερο από κάθε άλλο» (Χρυσόστομος, 2000, PG 50, 420).
Συμπέρασμα: Η εσωτερική καθαρότητα και πνευματική καθοδήγηση είναι προϋποθέσεις για σωστό ζήλο (Άγιος Νεκτάριος, 1915).
Πρόταση 8
«Ο μη κατ' επίγνωσιν ζηλωτής είναι, άνθρωπος ολέθριος.»
Απόδοση: Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι επικίνδυνος για τον εαυτό του και τους άλλους.
Σχόλιο: Ο ζήλος χωρίς θεία γνώση, αγάπη και διάκριση καταλήγει σε καταστροφή.
Πατερικό παράλληλο: Ρωμ. 16:19: «Αλλά σας προτρέπω να είστε σοφοί για το καλό, αφελείς για το κακό» (Καινή Διαθήκη, 2001).
Συμπέρασμα: Η πνευματική σοφία, η θεία διάκριση και η σταυρική αγάπη του Χριστού είναι απαραίτητες για κάθε ζήλο (Άγιος Νεκτάριος, 1915).
Το κείμενο είναι μια προειδοποίηση: Ο ζήλος χωρίς επίγνωση και θεία διάκριση είναι επικίνδυνος.Η αγάπη και η πνευματική σοφία είναι απαραίτητες για να γίνει η πράξη του καλού πραγματικά ωφέλιμη.Το πνεύμα του νόμου δεν αρκεί μόνο ως θεωρία· πρέπει να εφαρμόζεται με σοφία, αγάπη και μέτρο.
Επίλογος
Ο λόγος του Αγίου Νεκταρίου υπογραμμίζει ότι ο ζήλος είναι αρετή μόνο όταν συνοδεύεται από θεία διάκριση, πνευματική σοφία και σταυρική αγάπη. Ο μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτής, παρά τις καλές του προθέσεις, οδηγείται σε ολέθρια αποτελέσματα. Η πνευματική σοφία, η θεία διάκριση και η σταυρική αγάπη προς τον πλησίον είναι θεμέλια για μια ορθή πνευματική ζωή.
Ευχές
Ευχόμαστε στον αναγνώστη να καλλιεργήσει ζήλο με διάκριση, αγάπη και ταπείνωση, ώστε οι πράξεις του να οικοδομούν και να φέρνουν ωφέλεια στον πλησίον και δόξα στον Θεό.
Βιβλιογραφία
Άγιος Νεκτάριος. (1915). Ό θαυματουργός επίσκοπος Πενταπόλεως. Αθήνα: Εκδοτικός Οίκος.
Γρηγόριος ο Θεολόγος. (2005). Λόγοι (PG 36, 223). Αθήνα: Πατερική Βιβλιοθήκη.
Καινή Διαθήκη. (2001). Αθήνα: Εκκλησιαστική Μετάφραση.
Χρυσόστομος, Ι. (2000). Προς τον λαόν (PG 49, 132). Αθήνα: Πατερική Βιβλιοθήκη.
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου