Το βιτρό

                   

                                                                      Φωτό: Pinterest

 Η Μάγδα ήταν μια καθωσπρέπει κυρία, από εκείνες που δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για σχόλια. Η εμφάνισή της ήταν πάντοτε άψογη, μετρημένη, σχεδόν μελετημένη μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Τα μαλλιά της ποτέ δεν ξέφευγαν από τη θέση τους, τα ρούχα της ήταν ραμμένα πάνω σε ένα αυστηρό πρότυπο κομψότητας, και το χαμόγελό της –εκείνο το λεπτό, ελεγχόμενο χαμόγελο– λειτουργούσε σαν κοινωνική υπογραφή: «όλα είναι εντάξει».

Κανείς δεν μπορούσε να πει ότι της έλειπε κάτι. Ούτε υλικά αγαθά, ούτε κοινωνική θέση, ούτε μια ζωή που, εξωτερικά τουλάχιστον, έμοιαζε πλήρης. Εκείνη το ήξερε και το πίστευε. Είχε χτίσει την ταυτότητά της πάνω στην ιδέα της τελειότητας. Και αυτή η τελειότητα δεν επιτρεπόταν να ραγίσει.

Η πίστη της στον Σταυρό του Χριστού υπήρχε, αλλά με έναν τρόπο θεωρητικό, αποστασιοποιημένο. Ήταν σαν να έβλεπε τον Σταυρό ζωγραφισμένο σε ένα βιτρό απείρου κάλλους, μέσα σε έναν ναό σιωπής και χρωμάτων. Ροζ και κόκκινα τριαντάφυλλα στη βάση του, γαλάζιες ανταύγειες γύρω από το ξύλο, χρυσές ακτίνες να τον περιβάλλουν σαν θεϊκή διακόσμηση. Όμορφο, συγκινητικό, αλλά μακρινό. Δεν τον άγγιζε. Τον θαύμαζε όπως θαύμαζε κανείς ένα έργο τέχνης πίσω από γυαλί.

Της άρεσε το χρώμα, η αρμονία, η συμμετρία. Και μόνο όταν αντίκριζε ένα τέλειο άνθος, ένα λουλούδι που έμοιαζε να έχει ξεπεράσει τη φύση του και να αγγίζει την ιδέα της τελειότητας, ένιωθε κάτι να σπάει μέσα της. Ένας βαθύς αναστεναγμός έβγαινε σχεδόν ακούσια από το στήθος της, σαν να της υπενθύμιζε ότι υπάρχει κάτι που δεν ελέγχεται, κάτι που δεν αγοράζεται ούτε διαμορφώνεται.

Στο σπίτι, φορούσε πάντα το ταγέρ της. Ακόμη και όταν παρακολουθούσε την κόρη της να παίζει. Η μικρή έτρεχε, γελούσε, έπεφτε στο γρασίδι, σηκωνόταν γεμάτη ζωή, ενώ εκείνη στεκόταν λίγο πιο πέρα, ακίνητη σχεδόν, σαν να φοβόταν πως η παραμικρή της κίνηση θα χαλούσε την εικόνα. Η μητρότητα της ήταν στοργική, αλλά πειθαρχημένη. Ένα ακόμη πεδίο όπου η τάξη έπρεπε να επικρατεί.

Τίποτα δεν της έλειπε σε υλικές απολαύσεις. Αντίθετα, είχε μάθει να πιστεύει ότι η αφθονία της ζωής της την καταξίωνε. Ένα όμορφο σπίτι, ταξίδια, κοινωνικές συναναστροφές, εκδηλώσεις όπου πάντα έδινε το παρών ως η «σωστή παρουσία». Κάθε τι ήταν τοποθετημένο στη θέση του. Και μέσα σε αυτό το καλοστημένο σκηνικό, ακόμη και ο σύζυγός της έμοιαζε με μια φιγούρα που δεν ταίριαζε απόλυτα στο κάδρο.

Ήταν για εκείνη ένα μόνιμο άγχος. Όχι γιατί δεν τον αγαπούσε, αλλά γιατί δεν μπορούσε να συμβαδίσει με τις δικές της προδιαγραφές. Εκείνος ήταν πιο απλός, πιο ακατέργαστος, πιο ανθρώπινος. Και αυτό την αποσταθεροποιούσε. Της θύμιζε ότι η ζωή δεν υπακούει πάντα σε κανόνες αισθητικής και ελέγχου.

Κι όμως, το πραγματικό ράγισμα δεν είχε έρθει ακόμη.

Συνέβη το τραγικότερο γεγονός της ζωής της. Η κόρη της, μόλις είκοσι τεσσάρων ετών, διαγνώστηκε με την επάρατη νόσο. Ο χρόνος, που μέχρι τότε κυλούσε με τάξη και προβλεψιμότητα, άρχισε να διαλύεται σαν γυαλί που πέφτει στο πάτωμα. Και εκείνη βρέθηκε για πρώτη φορά αντιμέτωπη με κάτι που δεν μπορούσε να ελέγξει, να διορθώσει ή να καμουφλάρει.

Ο πόνος ήταν αβάσταχτος. Κι όμως, δεν τον ένιωθε όπως θα περίμενε κανείς. Σαν να είχε παγώσει μέσα της κάτι βαθύτερο. Σαν να είχε εκπαιδεύσει τον εαυτό της να μην εκφράζει, να μην διαρρηγνύει την εικόνα. Στην κηδεία της κόρης της δεν έκλαψε. Δεν έκανε ούτε έναν μορφασμό. Στεκόταν εκεί, άψογη, με το πρόσωπο σταθερό, το μακιγιάζ ανέπαφο, γιατί δεν ήθελε –ούτε μπορούσε– να αφήσει τον κόσμο να τη δει ραγισμένη. Δεν ήθελε να τη φωτογραφίσουν αξιοθρήνητη.

Μέχρι που, δύο ημέρες μετά, συνέβη κάτι σαν ρήξη. Κάτι που δεν το είχε επιλέξει. Κάτι που δεν μπορούσε να ελέγξει. Ένα ακατάσχετο κλάμα την κατέλαβε, με σπασμούς, με λυγμούς που έβγαιναν από ένα βάθος που δεν ήξερε ότι υπήρχε. Ένα σώμα που λύγισε όταν το πρόσωπο δεν μπορούσε πια να κρατήσει τη μάσκα.

Την μετέφεραν στα επείγοντα. Και από εκεί σε ψυχιατρική μονάδα.

Από τότε, κανείς δεν μπόρεσε να της αφαιρέσει από το μυαλό τη σκέψη ότι ήταν «ασθενής», μια ψυχικά πάσχουσα γυναίκα. Κι όμως, αυτό ήταν η αρχή της απελευθέρωσής της.

Μαυροντύθηκε. Κάλυψε το πρόσωπό της με ένα μαύρο φουλάρι. Άφησε πίσω της την παλιά της εικόνα, σαν να την αποχωριζόταν επιτέλους, χωρίς διαπραγμάτευση. Και πήγε να εξομολογηθεί.

Η εκκλησία την υποδέχτηκε με τη σιωπή της. Τα κεριά έτρεμαν, οι εικόνες έμοιαζαν να την κοιτούν χωρίς κριτική, χωρίς απαίτηση. Για πρώτη φορά δεν ένιωθε ότι έπρεπε να σταθεί σωστά, να χαμογελάσει σωστά, να υπάρξει σωστά.

Ο χρόνος πέρασε. Και μέσα σε αυτόν τον χρόνο, κάτι μετακινούνταν αργά μέσα της. Δεν ήταν άμεσο, ούτε εντυπωσιακό. Ήταν σαν ρωγμή που απλώνεται σε γυαλί.

Μια μέρα, καθισμένη σε ένα παγκάκι της εκκλησίας, ένιωσε μια σκέψη να τη διαπερνά: ότι ίσως η κόρη της δεν της αφαιρέθηκε, αλλά προσφέρθηκε. Ότι ίσως εκείνη η απώλεια δεν ήταν μόνο καταστροφή, αλλά και αποκάλυψη. Μια θυσία που άνοιξε έναν δρόμο που δεν θα έβρισκε ποτέ αλλιώς.

Η καρδιά της άρχισε να γεμίζει με ένα κενό που δεν ήταν απλώς πόνος. Ήταν μια βαθιά, ανεξήγητη έλλειψη που δεν μπορούσε πια να καλυφθεί με εικόνες, ρούχα ή κοινωνική αποδοχή.

Μια Κυριακή, μια μοναχή τη συνάντησε στον ναό και της έδωσε έναν μικρό ξύλινο σταυρό. Ήταν απλός, ταπεινός, χωρίς διακόσμηση. Δεν έλαμπε όπως το βιτρό που είχε μέσα της. Ήταν όμως αληθινός. Βαρύς στο χέρι, ζεστός σαν κάτι που έχει ιστορία.

Τον κράτησε σφιχτά.

Και τότε συνέβη η εσωτερική ανατροπή. Για πρώτη φορά είδε καθαρά: όλη της η ζωή ήταν ένα βιτρό. Όμορφο, περίτεχνο, γεμάτο χρώματα, αλλά εύθραυστο. Φτιαγμένο για να θαυμάζεται, όχι για να αντέχει. Ένα κατασκεύασμα φωτός που έσπαγε με την πρώτη αλήθεια.

Κι εκείνη είχε ζήσει μέσα του, χωρίς ποτέ να αγγίξει τον πυρήνα.

Τώρα όμως, δεν ήθελε πια το βιτρό.

Το άφησε νοερά να ραγίσει. Και μέσα από τις ρωγμές του δεν έβλεπε πια εικόνες, αλλά φως καθαρό.

Ένιωσε ότι δεν ήταν υποχρεωμένη να είναι τέλεια. Ότι δεν ήταν εικόνα. Ότι ήταν άνθρωπος.

Και τότε, μέσα σε μια σιωπή που δεν ήταν πια κενή αλλά γεμάτη ταπείνωση και πνευματική πτωχεία, παρέδωσε το βιτρό.

Και έλαβε τον Κύριο.