Το Νερό της Βασίλισσας της Ουγγαρίας Ελισάβετ

        

Το πρώτο αλκοολούχο άρωμα της Ευρώπης και το θρυλικό ελιξίριο νεότητας

               Αφιερωμένο στην εξ Ουγγαρίας ορμώμενη και κάτοικο της Βαλύρας,

                                                  κα Szuzanna Takacs

Το «Νερό της Βασίλισσας της Ουγγαρίας» — γνωστό διεθνώς ως Hungary Water ή Eau de la Reine de Hongrie — θεωρείται από πολλούς ιστορικούς της αρωματοποιίας το πρώτο καταγεγραμμένο αλκοολούχο άρωμα στην Ευρώπη. Πρόκειται για ένα βοτανικό ελιξίριο με βάση το δεντρολίβανο, το οποίο συνδύαζε άρωμα, θεραπεία και καλλωπισμό σε μια εποχή όπου η αλχημεία, η βοτανοθεραπεία και η ιατρική συμβάδιζαν στενά.

Η φήμη του εξαπλώθηκε από τα βασιλικά ανάκτορα της Ουγγαρίας μέχρι τις ευρωπαϊκές αυλές της Γαλλίας και της Ιταλίας, ενώ γύρω από αυτό δημιουργήθηκαν μύθοι αναζωογόνησης, θεραπείας και αιώνιας νεότητας. Ακόμη και σήμερα, περισσότερο από έξι αιώνες αργότερα, το θρυλικό αυτό παρασκεύασμα συνεχίζει να εμπνέει φυσιολάτρες, αρωματοποιούς και βοτανοθεραπευτές.

Η ιστορία της Βασίλισσας Ελισάβετ της Ουγγαρίας

Η πιο γνωστή εκδοχή της ιστορίας αναφέρει ότι γύρω στο 1370 ένας μοναχός ή αλχημιστής παρασκεύασε ένα ιδιαίτερο απόσταγμα για τη βασίλισσα Ελισάβετ της Ουγγαρίας, σύζυγο του βασιλιά Καρόλου Ροβέρτου.

Η βασίλισσα ήταν ήδη προχωρημένης ηλικίας και, σύμφωνα με τις παραδόσεις της εποχής, υπέφερε από:

• σοβαρούς ρευματισμούς,
• ποδάγρα,
• πόνους στις αρθρώσεις,
• χρόνια κόπωση.

Το νέο ελιξίριο βασίστηκε κυρίως στο ανθισμένο δεντρολίβανο και σε δυνατό αποσταγμένο κρασί ή αλκοόλη. Μετά από συστηματική χρήση, λέγεται ότι η υγεία και η όψη της βελτιώθηκαν θεαματικά.

Ο θρύλος μάλιστα αναφέρει πως η εμφάνισή της έγινε τόσο νεανική ώστε ο νεότερος βασιλιάς της Πολωνίας της πρότεινε γάμο. Είτε ο μύθος είναι αληθινός είτε όχι, το γεγονός είναι ότι το «Νερό της Ουγγαρίας» απέκτησε σχεδόν μυθική φήμη σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Το πρώτο Ευρωπαϊκό άρωμα με αλκοόλη

Μέχρι εκείνη την εποχή, τα αρώματα στην Ευρώπη παρασκευάζονταν κυρίως με έλαια ή αλοιφές. Το Hungary Water αποτέλεσε επανάσταση, επειδή χρησιμοποίησε αλκοόλη ως βάση εκχύλισης.

Αυτό είχε τεράστια πλεονεκτήματα:

• το άρωμα διατηρούνταν περισσότερο,
• τα βότανα εκχυλίζονταν αποτελεσματικότερα,
• το προϊόν είχε αντισηπτική δράση,
• μπορούσε να χρησιμοποιηθεί τόσο ως άρωμα όσο και ως θεραπευτική λοσιόν.

Πολλοί ιστορικοί θεωρούν πως το Hungary Water άνοιξε τον δρόμο για την ανάπτυξη της μεταγενέστερης κολόνιας (Eau de Cologne).

Το δεντρολίβανο: το βότανο της μνήμης και της νεότητας

Κεντρικό συστατικό του ελιξιρίου ήταν το δεντρολίβανο, ένα βότανο που από την αρχαιότητα θεωρούνταν ιερό.

Στην ελληνική και ρωμαϊκή παράδοση το συνέδεαν με:

• τη μνήμη,
• τη διαύγεια,
• την αναζωογόνηση,
• τη μακροζωία.

Οι μοναχοί του Μεσαίωνα χρησιμοποιούσαν το δεντρολίβανο σε:

• θεραπευτικά βάμματα,
• καθαρτικά νερά,
• αφεψήματα,
• αρωματικά λουτρά.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι το φυτό περιέχει αιθέρια έλαια, αντιοξειδωτικά και αντιμικροβιακές ενώσεις που εξηγούν εν μέρει τη μεγάλη φήμη του.

Η αυθεντική συνταγή του Hungary Water

Η αρχική συνταγή ήταν σχετικά απλή.

Παραδοσιακή μορφή

Υλικά

• φρέσκα ανθισμένα κλαδιά δεντρολίβανου,
• αποσταγμένο κρασί ή δυνατό οινόπνευμα,
• μερικές φορές λεβάντα ή φασκόμηλο.

Παρασκευή

Τα βότανα τοποθετούνταν σε γυάλινα ή πήλινα δοχεία και καλύπτονταν πλήρως με αλκοόλη. Το μείγμα παρέμενε για εβδομάδες σε σκοτεινό μέρος μέχρι να ολοκληρωθεί η εκχύλιση.

Το αποτέλεσμα ήταν ένα έντονα αρωματικό και ισχυρό βοτανικό απόσταγμα.

Σύγχρονη συνταγή για το σπίτι

Σήμερα μπορούμε να δημιουργήσουμε μια πιο ήπια και ασφαλή εκδοχή για καλλυντική χρήση.

Υλικά

• 2 μεγάλες χούφτες φρέσκο δεντρολίβανο,
• 1 κουταλιά λεβάντα,
• λίγα φύλλα μέντας,
• ξύσμα από 1 βιολογικό λεμόνι,
• 300 ml βότκα ή οργανικό μηλόξυδο,
• 150 ml ροδόνερο.

Εκτέλεση

Βήμα 1: Προετοιμασία βοτάνων

Πλένουμε και στεγνώνουμε καλά τα βότανα.

Βήμα 2: Εκχύλιση

Τοποθετούμε όλα τα υλικά σε αποστειρωμένο γυάλινο βάζο και προσθέτουμε τη βότκα ή το μηλόξυδο.

Βήμα 3: Αναμονή

Αφήνουμε το βάζο για 3-4 εβδομάδες σε σκοτεινό μέρος, ανακινώντας ανά λίγες ημέρες.

Βήμα 4: Φιλτράρισμα

Σουρώνουμε με φίλτρο καφέ ή τουλπάνι.

Βήμα 5: Αραίωση

Προσθέτουμε το ροδόνερο και μεταφέρουμε το υγρό σε γυάλινο μπουκάλι.

Πώς χρησιμοποιούσε το ελιξίριο η βασίλισσα

Η βασίλισσα Ελισάβετ δεν γέμιζε ολόκληρη μπανιέρα με το πολύτιμο υγρό. Το Hungary Water ήταν εξαιρετικά συμπυκνωμένο και ακριβό.

Η χρήση του γινόταν κυρίως:

• με εντριβές,
• με μασάζ στις αρθρώσεις,
• με πλύσεις προσώπου,
• ως αρωματική λοσιόν,
• σε υφάσματα και ρούχα.

Οι υπηρέτριες άλειφαν τα γόνατα, τα πόδια και τα χέρια της με πανιά εμποτισμένα στο ελιξίριο.

Βασιλικό λουτρό με δεντρολίβανο

Αν θέλετε να αναβιώσετε τη μεσαιωνική εμπειρία, μπορείτε να φτιάξετε ένα σύγχρονο αρωματικό λουτρό.

Συνταγή μπανιέρας

Υλικά

• 2 λίτρα δυνατό αφέψημα δεντρολίβανου,
• 1 φλιτζάνι Hungary Water,
• 1/2 φλιτζάνι άλατα Epsom,
• φρέσκα κλαδιά δεντρολίβανου.

Τρόπος χρήσης

Ρίχνετε το μείγμα σε ζεστό νερό μπανιέρας και παραμένετε μέσα για 20 λεπτά.

Το λουτρό βοηθά:

• στη χαλάρωση των μυών,
• στην τόνωση της κυκλοφορίας,
• στη μείωση του στρες,
• στην ανακούφιση κουρασμένων ποδιών.

Χρήση για τα μαλλιά

Το δεντρολίβανο θεωρείται από τα πιο γνωστά φυσικά τονωτικά για το τριχωτό της κεφαλής.

Λοσιόν μαλλιών

Υλικά

• 1 φλιτζάνι αφέψημα δεντρολίβανου,
• 2 κουταλιές Hungary Water,
• λίγες σταγόνες ροδόνερο.

Εφαρμογή

Ψεκάζετε στις ρίζες μετά το λούσιμο και κάνετε απαλό μασάζ.

Πιθανά οφέλη:

• τόνωση μικροκυκλοφορίας,
• μείωση λιπαρότητας,
• καταπολέμηση πιτυρίδας,
• ενδυνάμωση της τρίχας.

Χρήση στο πρόσωπο

Το Hungary Water λειτουργούσε ως φυσικό toner.

Τρόπος εφαρμογής

• εφαρμόζεται με βαμβάκι,
• αποφεύγεται η περιοχή των ματιών,
• χρησιμοποιείται κυρίως το βράδυ.

Το δεντρολίβανο και η λεβάντα προσφέρουν:

• αντισηπτική δράση,
• ήπια σύσφιξη,
• καθαρισμό πόρων,
• αίσθηση δροσιάς.

Το ποδόλουτρο των ρευματισμών

Μία από τις πιο διάσημες χρήσεις του ήταν η ανακούφιση από πόνους αρθρώσεων.

Συνταγή ποδόλουτρου

Υλικά

• ζεστό νερό,
• 1 φλιτζάνι Hungary Water,
• άλατα Epsom,
• φρέσκο δεντρολίβανο.

Διάρκεια

15-20 λεπτά.

Το ποδόλουτρο προσφέρει:

• ξεκούραση,
• αποσυμφόρηση,
• χαλάρωση μυών,
• αρωματοθεραπευτική δράση.

Η σύνδεση με την αλχημεία

Στον Μεσαίωνα τα αρώματα θεωρούνταν σχεδόν μαγικά.

Οι αλχημιστές πίστευαν ότι:

• τα βότανα περιείχαν «ζωτική δύναμη»,
• το αλκοόλ μπορούσε να εξάγει την ουσία τους,
• τα αρωματικά νερά θεράπευαν σώμα και πνεύμα.

Το Hungary Water θεωρήθηκε ελιξίριο ζωής και συνδέθηκε με:

• τη νεότητα,
• την αγνότητα,
• τη βασιλική πολυτέλεια.

Από το Hungary Water στην κολόνια

Κατά τον 17ο και 18ο αιώνα εμφανίστηκαν πιο σύνθετες αρωματικές συνθέσεις.

Οι αρωματοποιοί πρόσθεσαν:

• περγαμόντο,
• λεμόνι,
• πορτοκάλι,
• τριαντάφυλλο,
• νερολί.

Έτσι δημιουργήθηκαν τα πρώτα ευρωπαϊκά αρώματα τύπου κολόνιας.

Το Hungary Water θεωρείται ο «παππούς» της σύγχρονης αρωματοποιίας.

Προφυλάξεις και αντενδείξεις

Παρότι πρόκειται για φυσικό προϊόν, απαιτείται προσοχή.

Δεν συνιστάται:

• σε εγκυμοσύνη,
• σε επιληψία,
• σε σοβαρή υπέρταση,
• σε έντονα ευαίσθητο δέρμα.

Προσοχή:

• μην καταπίνετε αιθέριο έλαιο δεντρολίβανου,
• κάντε δοκιμή αλλεργίας πριν τη χρήση,
• αποφύγετε ανοιχτές πληγές και ερεθισμούς.Το τελετουργικό της ευεξίας

Πέρα από τις ιδιότητές του, το Hungary Water αντιπροσωπεύει κάτι βαθύτερο: την ανάγκη του ανθρώπου να συνδέσει την ομορφιά με τη φύση.

Το άρωμα του δεντρολίβανου:

• καθαρίζει την ατμόσφαιρα,
• ηρεμεί το πνεύμα,
• ξυπνά αναμνήσεις,
• δημιουργεί αίσθηση φροντίδας και πολυτέλειας.

Ίσως αυτό να ήταν τελικά το πραγματικό μυστικό της βασίλισσας Ελισάβετ.

Επίλογος

Το «Νερό της Βασίλισσας της Ουγγαρίας» δεν είναι απλώς ένα παλιό άρωμα. Είναι ένα κομμάτι ευρωπαϊκής ιστορίας, ένα μεσαιωνικό βοτανικό μυστικό που επιβίωσε μέσα στους αιώνες.

Από τις βασιλικές αυλές και τα εργαστήρια των αλχημιστών μέχρι τα σύγχρονα φυσικά καλλυντικά, το Hungary Water συνεχίζει να γοητεύει με τον μύθο, το άρωμα και τη συμβολική του δύναμη.

Σε μια εποχή όπου η επιστροφή στη φύση αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, το ιστορικό αυτό ελιξίριο μάς θυμίζει ότι πολλές φορές η απλότητα των βοτάνων κρύβει μέσα της μια αίσθηση διαχρονικής πολυτέλειας και φροντίδας.