«Η ταυτότητά σου γράφεται με τον τρόπο που ζεις.»

                                       

Ένα καλοκαιρινό απόγευμα, στην ησυχία της Ιεράς Μονής Βουλκάνου, ο αέρας κατέβαινε από την κορυφή της Ιθώμης σαν ανάσα παλιάς προσευχής. Οι ευκάλυπτοι έριχναν μακριές σκιές πάνω στο χώμα, και το φως έσβηνε αργά, σαν να μην ήθελε να ταράξει την ησυχία του αγίου τόπου.

Εκεί, λίγα χρόνια πριν την κοίμησή του, ο μακαριστός γέροντας Νικόδημος καθόταν όπως συνήθιζε: σιωπηλός, γαλήνιος, με εκείνη τη βαθιά ηρεμία που δεν προέρχεται από απουσία σκέψης, αλλά από την παρουσία του Θεού. Γύρω του είχαν συγκεντρωθεί μαθητές λυκείου, παιδιά του κόσμου που είχαν ανέβει στο μοναστήρι με απορίες, με ανησυχίες, με εκείνη την αδιόρατη δίψα που δεν ξέρει ακόμη το όνομά της.

Ένας από αυτούς, πιο θαρραλέος, κρατούσε στο χέρι του ένα μικρό χαρτί, σαν να ήταν κάτι επίσημο.

— «Παππούλη… έχεις ταυτότητα;»

Ο γέροντας τον κοίταξε για λίγο. Δεν βιάστηκε να απαντήσει. Χαμογέλασε μόνο, σαν να άκουσε μια ερώτηση πολύ παλιά, που επανέρχεται σε κάθε γενιά με άλλο πρόσωπο.

— «Ταυτότητα έχω…» είπε τελικά. «Αλλά αυτά που γράφει είναι λίγο δύσκολο να   κατανοηθούν. Εκτός κι αν έχετε χρόνο και υπομονή… να καθίσουμε κάτω από τους ευκάλυπτους και, με την ευλογία της Παναγίας μας της Βουλκανιώτισσας, να σας εξηγήσω.»

Τα παιδιά αντάλλαξαν βλέμματα. Δεν περίμεναν τέτοια απάντηση. Περίμεναν κάτι απλό, ίσως ένα αστείο, ίσως μια άρνηση. Αντί γι’ αυτό, τους προσφέρθηκε χρόνος.

Και κάθισαν.

Ο γέροντας έβγαλε από το ράσο του ένα μικρό, παλιό χαρτί. Δεν έμοιαζε με σύγχρονη ταυτότητα. Ήταν περισσότερο σαν συμβολικό έγγραφο, σαν να είχε γραφτεί όχι από ανθρώπινο χέρι, αλλά από εμπειρία ζωής.

— «Ακούστε λοιπόν», είπε.

«Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΜΟΥ»

Η φωνή του ήταν χαμηλή, αλλά καθαρή.

— «Επώνυμον: Χριστιανός. Όνομα: Ορθόδοξος.»

Τα παιδιά χαμογέλασαν ελαφρά. Κάποιοι νόμιζαν ότι πρόκειται για ποιητική υπερβολή. Όμως ο γέροντας συνέχισε χωρίς να σταματήσει το βλέμμα του στον ορίζοντα.

— «Γεννηθείς: Μετά Χριστόν. Εις: Εις Κολυμβήθραν.»

Σιωπή.

Η λέξη «κολυμβήθρα» έφερε μια ανεπαίσθητη βαρύτητα. Δεν ήταν πια απλώς βιογραφικά στοιχεία. Ήταν μνήμη ύπαρξης.

— «Κατοικία: Γη του Θεού.»

Ένα από τα παιδιά γύρισε και κοίταξε το χώμα κάτω από τα πόδια του, σαν να το έβλεπε για πρώτη φορά.

— «Ανάστημα: Ζακχαίου.»

Εδώ κάποιος δεν άντεξε και ρώτησε χαμηλόφωνα:

— «Δηλαδή… μικρός;»

Ο γέροντας χαμογέλασε.

— «Μικρός μπροστά στον Θεό… αλλά μεγάλος όταν ανεβαίνεις στο δέντρο της μετανοίας.»

Και δεν εξήγησε άλλο.

— «Σχήμα προσώπου: Αντίγραφον ουρανού.»

Τα παιδιά σώπασαν ξανά. Κάτι σε αυτή τη φράση δεν άφηνε χώρο για ειρωνεία. Ήταν σαν να τους έλεγε ότι το ανθρώπινο πρόσωπο δεν είναι απλώς βιολογικό γεγονός, αλλά μνήμη ουρανού ξεχασμένη μέσα στη σάρκα.

— «Χρώμα οφθαλμών: Φωτεινόν.»

Ο γέροντας έστρεψε το βλέμμα του προς τα παιδιά.

— «Όχι πάντα φωτεινό», είπε ήρεμα. «Αλλά αυτό είναι το ζητούμενο. Να γίνει.»

— «Όνομα πατρός: Τριαδικόν. Όνομα μητρός: Εκκλησία.»

Εκεί η σιωπή έγινε πιο βαριά. Δεν ήταν πια συμβολισμός. Ήταν ταυτότητα σχέσης. Όχι ατομικής ύπαρξης, αλλά υιοθεσίας.

— «Το γένος: Αδάμ. Επάγγελμα: Εργάτης Αμπελώνος.»

Ένα από τα παιδιά ψιθύρισε:

— «Δηλαδή δουλεύουμε για τον Θεό;»

Ο γέροντας έγνεψε.

— «Και για την ψυχή σας. Και για τον κόσμο. Και για να μην μείνει ο πνευματικός αμπελώνας άκαρπος.»

— «Υπηκοότης: Πολίτης Ουρανών.»

Εκεί η φράση δεν σήκωνε άλλη ερώτηση.

— «Μητρώον: Μνήμη Θεού.»

Ο γέροντας σταμάτησε λίγο περισσότερο εδώ.

— «Αυτό είναι το πιο δύσκολο», είπε. «Γιατί δεν είναι να θυμάσαι τον Θεό… αλλά να ζεις σαν να σε θυμάται Εκείνος.»

Τα παιδιά δεν μιλούσαν πια.

— «Εξεδόθη: Προ καταβολής κόσμου.»

Ο άνεμος πέρασε ανάμεσα στους ευκάλυπτους. Σαν να κουνήθηκε κάτι παλιό, αρχαίο.

— «Υπογραφή…» είπε ο γέροντας και χαμογέλασε ελαφρά. «Δεν είναι δική μου.»

Και έκανε μια μικρή παύση.

— «IC XC NI KA.»

Η σιωπή μετά το κείμενο

Κανείς δεν μίλησε για αρκετή ώρα. Δεν ήταν απλώς μια «εξήγηση». Ήταν σαν να είχε μετακινηθεί κάτι μέσα τους χωρίς να το καταλάβουν.

Ένα από τα παιδιά τόλμησε τελικά:

— «Γέροντα… αυτό είναι πραγματική ταυτότητα;»

Ο γέροντας γύρισε και τον κοίταξε με καλοσύνη.

— «Όχι όπως τη φτιάχνει ο κόσμος. Αυτή είναι η ταυτότητα που ξεχνάς για να ζήσεις εδώ… και θυμάσαι για να μην χαθείς εκεί.»

Η ιστορία πίσω από τη «ταυτότητα»

Και τότε, χωρίς να το επιδιώκει, άρχισε να αφηγείται.

— «Ξέρετε… κάποτε ήμουν κι εγώ σαν εσάς. Ρωτούσα τι είμαι, πού πάω, γιατί υπάρχω. Ο κόσμος μού έδινε απαντήσεις με αριθμούς, χαρτιά, τίτλους. Αλλά η ψυχή δεν ησυχάζει με χαρτιά.»

Έκανε μια παύση.

— «Ώσπου κατάλαβα κάτι απλό: ότι ο άνθρωπος δεν χτίζεται από αυτά που έχει, αλλά από Αυτόν στον οποίο ανήκει.»

Τα παιδιά άκουγαν πλέον χωρίς διάσπαση.

— «Ο Ζακχαίος», συνέχισε, «ήταν μικρός στο ανάστημα. Αλλά όταν ανέβηκε στη συκιά της μετανοίας, είδε τον Χριστό. Και τότε άλλαξε η ζωή του. Αυτό είναι το πραγματικό ανάστημα του ανθρώπου: όχι το ύψος, αλλά η κίνηση προς τον Θεό.»

Ένα παιδί ρώτησε:

— «Και η Εκκλησία; γιατί λέει μητέρα;»

Ο γέροντας χαμογέλασε.

— «Γιατί εκεί γεννιέσαι ξανά. Όχι με αίμα, αλλά με Θεία Χάρη. Και όπως η μάνα δεν σε αφήνει όταν είσαι μικρός, έτσι και η Εκκλησία δεν σε αφήνει όταν είσαι πνευματικά αδύναμος.»

Το τέλος της συνάντησης

Ο ήλιος  είχε ξαπλώσει με φως ιλαρόν στο διάσελο της Ιθώμης.

Ο γέροντας σηκώθηκε αργά.

— «Τώρα πηγαίνετε», είπε. «Και μη χάσετε την ταυτότητά σας μέσα σε άλλες ταυτότητες.»

Ένα από τα παιδιά, πριν φύγει, τον ρώτησε:

— «Και εσείς, γέροντα; ποιος είστε τελικά;»

Ο γέροντας δεν απάντησε αμέσως. Κοίταξε προς τον εσωτερικό του ουρανό που είχε γεμίσει άστρα.

— «Ένας που προσπαθεί να θυμάται»,είπε ήρεμα.

Και χαμογέλασε.

Όχι σαν άνθρωπος που ξέρει. Αλλά σαν άνθρωπος που ελπίζει στον Θεό.

Επίλογος

Χρόνια μετά, κάποιοι από εκείνους τους μαθητές  θυμούνταν εκείνη τη μέρα όχι σαν μάθημα, αλλά σαν αποκάλυψη.

 Δεν ξέχασαν από τότε ότι η πραγματική τους ταυτότητα δεν είναι ένα χαρτί στο πορτοφόλι.

Είναι μνήμη ψυχής.

Και ίσως, κάπου ανάμεσα στους ευκάλυπτους του Βουλκάνου, η φωνή του γέροντα να συνεχίζει ακόμη να λέει το ίδιο:

«Η ταυτότητά σου γράφεται με τον τρόπο που ζεις.»