Στα χωριά της Μεσσηνίας και της Αρκαδίας, ιδιαίτερα στις παλιότερες γενιές, κυκλοφορούσε για πολλά χρόνια μια φιγούρα που έμοιαζε να έχει ξεφύγει από τον χρόνο. Ένας άντρας ρακένδυτος, ξυπόλητος, με ένα ταγάρι στον ώμο και ένα βλέμμα που συνδύαζε απλότητα και κάτι ανεξήγητα βαθύ. Τον έλεγαν Χαράλαμπο, και για άλλους ήταν απλώς «ο κολιτσίδας», για άλλους ένας ιδιόρρυθμος περιπλανώμενος, και για κάποιους ένας άνθρωπος με αγιότητα.
Γεννημένος γύρω στο 1896 στο Δυράχι Αρκαδίας, ο Χαράλαμπος μεγάλωσε μέσα σε έναν κόσμο αυστηρό, αγροτικό, όπου η ζωή μετρούσε με τον κόπο της ημέρας και τις ανάγκες της γης. Στα πρώτα του χρόνια υπήρξε βοσκός. Τα βουνά και τα κοπάδια ήταν το πρώτο του σχολείο, και η σιωπή των πλαγιών η πρώτη του διδασκαλία. Όσοι τον γνώρισαν αργότερα έλεγαν ότι από μικρός είχε μια παράξενη σοβαρότητα, σαν να κουβαλούσε μέσα του κάτι μεγαλύτερο από την ηλικία του.
Υπάρχουν αναφορές πως σπούδασε Θεολογία και ότι είχε γνώση ξένων γλωσσών. Όμως αυτό που φαίνεται μέσα από τις αφηγήσεις είναι ότι ο Χαράλαμπος δεν ήταν ένας συνηθισμένος άνθρωπος. Είχε έναν τρόπο ύπαρξης που τον έκανε να ξεχωρίζει, ακόμη κι όταν επέλεξε να αποσυρθεί από την κοινωνική ζωή.
Σε ένα χωριό της Αρκαδίας γνώρισε τη Βασιλική, μια γνωριμία που σημάδεψε βαθιά τη ζωή του. Ο έρωτάς τους δεν ολοκληρώθηκε ποτέ· οι γονείς της την πάντρεψαν με άλλον άντρα, όπως συνέβαινε συχνά τότε. Για τον Χαράλαμπο αυτό δεν ήταν απλώς απογοήτευση, αλλά ρήγμα. Κάτι μέσα του έκλεισε προς τα έξω και άνοιξε προς τα μέσα.
Από τότε αρχίζει να αλλάζει η πορεία του. Δίνει τα υπάρχοντά του, μοιράζει τα γιδοπρόβατά του στους φτωχούς και εγκαταλείπει κάθε σταθερότητα. Δεν παντρεύεται ποτέ. Δεν γυρίζει πίσω.
Κι έτσι αρχίζει να σχηματίζεται ο μύθος του περιπλανώμενου Χαράλαμπου.
Τον έβλεπαν να περπατά από χωριό σε χωριό, κυρίως στη Μεσσηνία αλλά και σε όλη την Πελοπόννησο. Πάντα με τα πόδια. Πάντα μόνος. Πάντα ήσυχος. Δεν ζητούσε χρήματα. Κι αν του πρόσφεραν ρούχα, συχνά τα έδινε σε άλλους, σαν να μην θεωρούσε τίποτα δικό του.
Η εικόνα του έμενε σε όσους τον συναντούσαν σαν κάτι δύσκολο να περιγραφεί. Ήταν ψηλός, αλλά όχι επιβλητικός. Βασανισμένος από τις ατελείωτες πορείες. Το πρόσωπό του ήταν μακρόστενο, με έντονες γραμμές, σαν να είχε σμιλευτεί από τον άνεμο και τη σιωπή των βουνών. Το δέρμα του σκούρο από τον ήλιο, τραχύ από τις εποχές.
Τα μαλλιά του ήταν λευκά, μακριά και ατίθασα, ανέμιζαν χωρίς τάξη, σαν να αρνούνταν κι αυτά να υποταχθούν σε οποιαδήποτε μορφή ελέγχου. Το ίδιο και τα γένια του· πυκνά, λευκά, φυσικά, χωρίς ματαιοδοξία, σαν προέκταση της ζωής που είχε επιλέξει.
Τα μάτια του ήταν μεγάλα, βαθιά, σχεδόν υγρά από μια μόνιμη εσωτερική ένταση. Δεν κοιτούσαν ποτέ για πολύ ευθεία τον άνθρωπο απέναντί του. Πάντα έμοιαζαν ελαφρώς στραμμένα προς τα πάνω, σαν να αναζητούσαν κάτι πέρα από το ορατό, πέρα από τα σπίτια και τα χωριά.
Το βλέμμα του ήταν ίσως το πιο χαρακτηριστικό του στοιχείο. Δεν ζητούσε τίποτα από τον κόσμο, ούτε τον απέρριπτε. Ήταν σαν να ζούσε με μια σιωπηλή συνομιλία με κάτι ανώτερο, κάτι που δεν χρειαζόταν λέξεις. Γι’ αυτό και ακόμη όταν περπατούσε, έδινε την εντύπωση πως είχε πάντα το κεφάλι λίγο στραμμένο προς τον ουρανό, όχι θεατρικά, αλλά φυσικά, σαν συνήθεια της ψυχής.
Τα ρούχα του ήταν απλά, φθαρμένα, γήινα, σχεδόν ένα με τη σκόνη των δρόμων. Ξυπόλητος τις περισσότερες φορές, με πέλματα σκληρυμένα από πέτρα και χώμα. Στον ώμο του ένα παλιό ταγάρι, σχεδόν άδειο από υλικά πράγματα, σαν να κουβαλούσε μόνο τα απολύτως αναγκαία για να συνεχίσει να υπάρχει στον δρόμο.
Κάποιες φορές τον έβλεπαν κοντά σε ξωκλήσια να ανάβει τα καντήλια. Άλλες φορές να φροντίζει σιωπηλά μικρούς ιερούς τόπους, σαν να είχε αναλάβει άτυπα μια αποστολή φροντίδας του ιερού, που δεν ανήκε σε καμία εκκλησιαστική τάξη.
Κάποιες φορές κρατούσε έναν ξύλινο σταυρό, γύρω από τον οποίο ήταν πλεγμένο στεφάνι από χλόη και αγριολούλουδα. Δεν έμοιαζε με σύμβολο εξουσίας ή δόγματος, αλλά με κάτι εύθραυστο, σχεδόν ζωντανό — μια προσευχή που είχε πάρει μορφή χεριών.
Παιδιά φωτογραφίζονταν μαζί του, ζωγράφοι τον αποτύπωσαν, εφημερίδες έγραψαν γι’ αυτόν. Άλλοι τον έβλεπαν ως γραφικό, άλλοι ως πληγωμένο άνθρωπο, άλλοι ως κάτι σχεδόν ιερό.
Η αλήθεια του, όμως, ίσως βρισκόταν ακριβώς σε αυτή τη ρευστότητα: ότι δεν ανήκε ποτέ ολοκληρωτικά σε μία ερμηνεία.
Πέθανε το 1974 και ετάφη στο κοιμητήριο του μοναστηριού των Παλαιοημερολογιτών στην Παναγουλάκη. Αλλά ο θρύλος του δεν τελείωσε εκεί. Συνέχισε να ταξιδεύει από στόμα σε στόμα, όπως και εκείνος ταξίδευε όσο ζούσε.
Γιατί ο Χαράλαμπος δεν ήταν απλώς ένας άνθρωπος που πέρασε από τα χωριά της Πελοποννήσου. Ήταν μια παρουσία που έμεινε ανάμεσα στο πραγματικό και στο συμβολικό. Ένας περιπλανώμενος που, χωρίς να το επιδιώκει, έγινε μνήμη. Και η μνήμη, όταν ριζώνει σε έναν τόπο, γίνεται πάντα κάτι περισσότερο από ιστορία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου