Ο Μύθος, το Ποτάμι και η η Ηχώ της Ιστορίας στη Βαλύρα

          

                                                   Φωτό: Στυλιανός Αθαν. Μπόβης

 

Εισαγωγή

Στην καρδιά της Μεσσηνίας, εκεί όπου οι πρόποδες του όρους Ιθώμη συναντούν την πεδιάδα, κυλά η Μαυροζούμενα. Το ποτάμι μας δεν είναι απλώς ένα υδάτινο πέρασμα, αλλά ένας τόπος όπου η ιστορία συναντά τον μύθο.

Σύμφωνα με τον μύθο, ο ξακουστός Θράκας μουσικός Θάμυρις τόλμησε, τυφλωμένος από την αλαζονεία του, να προκαλέσει τις Μούσες σε μουσικό αγώνα. Η ήττα του ήταν οδυνηρή: οι Μούσες τον τύφλωσαν και του στέρησαν τη δυνατότητα να τραγουδά. Συντετριμμένος, ο Θάμυρις πέταξε τη λύρα του στα νερά του ποταμού, όταν κατάλαβε ότι είναι ο Θεός και όχι ο άνθρωπος που κινεί της ζωής μας τα νήματα και μας δίνει τα χαρίσματα.

Από τότε, ο αρχαίος ποταμός περιγράφεται άλλοτε ως οργισμένος, θυμίζοντας την ύβρη του θνητού, και άλλοτε ως γαλήνιος, ψιθυρίζοντας τη χαμένη μελωδία και την επιστροφή στην Ουράνια Βασιλεία· εκεί όπου ο Θεός επιστατεί και ο άνθρωπος προσφέρει για το κοινό καλό.

Η Μαυροζούμενα: Από την Οργή στη Γαλήνη

Μέρος Α΄: Το Ξέσπασμα του Ποταμού

Στης Βαλύρας το χώμα με αίμα βαμμένο,

κυλάει  αρχαίο ποτάμι θεριό αγριεμένο.

Κορμί φιδίσιο στη γη ελίσσεται,

με πάθος αιώνιο στο χάος βυθίζεται.

Κύμα αφρισμένο λυσσασμένο ξεσπά,

ατίθασος λόγος τον τρόμο σκορπά.

Θολό το νερό του, μυστικά κουβαλάει,

καθώς βρυχάται και δυνατά γελάει.

Ορμητικό και ακάθεκτο στην ορμή,

Τιτάνας με πόνου και Χάρου τιμή.

Ξέχειλο ρέμα, αδηφάγο θεριό,

σαρωτικό περνάει με νου σκιερό.

Μέρος Β΄: Η Τιμωρία και η Σιωπή

Ο Θάμυρις, με το ανεξέλεγκτο πνεύμα,

τη λύρα του  έριξε σε σκοτεινό ρεύμα.

Πολυκύμαντο είναι το οργισμένο νερό,

σαν χείμαρρος λήθης με τρικυμίας χορό.

Ας χαμηλώσει ο ήλιος και η οργή ας κοπάσει,

το πολυτάραχο κύμα γλυκά να ησυχάσει.

Η Μαυροζούμενα σιγά, γλυκόφωνα να ρέει,

με τρίχρονα καλάμια τον μύθο της να λέει.

Μέρος Γ΄: Ο Νόστος της Γαλήνης

Ω! διάφανο νερό, κρυστάλλινο αντάμα,

γαλήνιο ρέμα με βρέφους κλάμα.

Στη γέφυρά μας, στη μικρή Βαλύρα,

ας κελαρύζει του Φωτός η λύρα.

Καθάριος ήλιος με βλέμμα θείο,

η λύρα η χαμένη, σε γνώσης τοπίο,

σε ήρεμης ψυχής αγκαλιά,

με φύση ειρήνης και θεία λαλιά.

Ποτάμι αργόσυρτο, στη γη σαν διαβαίνεις,

την πίκρα του Θάμυρι στη λήθη υφαίνεις.

Αγίασμα ακύμαντο, Θεού σοφία,

την αθανασία μας δίδαξες με χέρια θεία.

Επίλογος

Σήμερα, το κελάρυσμα της Μαυροζούμενας κάτω από τη γέφυρα της Βαλύρας συνεχίζει να διηγείται την ίδια ιστορία. Το ποτάμι, άλλοτε ορμητικό και άλλοτε γαλήνιο, παραμένει ο αιώνιος φύλακας της λύρας του Θάμυρι.

Μέσα από την εναλλαγή της αγριάδας και της ηρεμίας των νερών του, μας υπενθυμίζει τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο πάθος, την ύβρη, την τέχνη, τη φύση και τη θεία αποκάλυψη.

Καθώς το νερό χάνεται στον ορίζοντα της μεσσηνιακής γης, η ηχώ της χαμένης μουσικής μένει ζωντανή στη βαθύσκιωτη μνήμη, καλώντας την ψυχή να αφουγκραστεί τον ήχο του μύθου και να αναζητήσει τον Πλάστη της.

Θερμές ευχαριστίες στον κ. Στυλιανό Αθαν. Μπόβη, ελαιοπαραγωγό βιολογικής καλλιέργειας στη Βαλύρα, για την εντυπωσιακή-πρόσφατη φωτογραφία.

Ε.Η.Κ.