Εισαγωγή
Η παραβολή του Τελώνη και του Φαρισαίου ανοίγει την πύλη του Τριωδίου και μας εισάγει στο πνεύμα της αληθινής μετανοίας. Ο Χριστός δεν συγκρίνει απλώς δύο ανθρώπους, αλλά δύο τρόπους υπάρξεως. Η παραβολή αυτή δεν απευθύνεται μόνο στους «άλλους», αλλά σε κάθε καρδιά που στέκεται ενώπιον του Θεού.
Το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα (Λουκά 18, 10–14)
Δύο άνθρωποι ανέβηκαν στο ναό για να προσευχηθούν.
Ο Φαρισαίος ευχαριστούσε τον Θεό γιατί έπραττε τα δεόντα κατά τον νόμο των Εβραίων και καυχόταν ότι δεν ήταν όπως οι άλλοι άνθρωποι αμαρτωλός.
Ο Tελώνης, όμως, στεκόταν μακριά και έλεγε:
«Θεέ μου, ελέησέ με τον αμαρτωλό».
Ανάλυση
«Η προσευχή χωρίς ταπείνωση γίνεται αυτοδικαίωση»
Ο Φαρισαίος μιλά στον Θεό, αλλά το βλέμμα του είναι στραμμένο στον εαυτό του. Η προσευχή του δεν είναι εξομολόγηση, αλλά αυτοέπαινος.
Η αρετή του, αντί να τον ενώσει με τον Θεό, γίνεται τείχος υπερηφανείας. Η σύγκριση με τους άλλους γεννά πνευματική τύφλωση.
Ο άγιος Θεοφάνης ο Έγκλειστος επισημαίνει ότι η προσευχή χωρίς συντριβή καρδιάς δεν ανεβαίνει στον ουρανό.
Έτσι ο Φαρισαίος, αν και βρίσκεται στο ιερό, μένει μακριά από τη θεία χάρη. Η προσευχή του δεν τον θεραπεύει, αλλά τον εγκλωβίζει στο «εγώ».
«Η μετάνοια είναι η πιο σύντομη και δυνατή προσευχή.»
Ο τελώνης δεν επιχειρηματολογεί ούτε δικαιολογείται. Η καρδιά του μιλά πριν από τα χείλη του.
Η συντομία της προσευχής του φανερώνει το βάθος της μετανοίας του. Η αλήθεια του εαυτού του γίνεται γέφυρα προς τον Θεό.
Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης διδάσκει ότι η μετάνοια ανοίγει τον ουρανό ταχύτερα από κάθε άλλο έργο.
Ο Θεός δεν ζητά λόγια περίτεχνα, αλλά καρδιά που αναγνωρίζει την ανάγκη της σωτηρίας. Εκεί γεννιέται η δικαίωση.
«Ο αληθινά ταπεινός δικαιώνεται, όχι ο φαινομενικά ενάρετος»
Η κρίση του Χριστού ανατρέπει τα ανθρώπινα μέτρα. Δεν δικαιώνεται εκείνος που φαίνεται άμεμπτος, αλλά εκείνος που στέκεται με αλήθεια.
Η ταπείνωση δεν είναι απαξίωση του εαυτού, αλλά αληθινή αυτογνωσία.
Ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος τονίζει ότι όπου υπάρχει ταπείνωση, εκεί αναπαύεται η χάρη του Θεού.
Ο τελώνης επιστρέφει στο σπίτι του ελεύθερος, γιατί άφησε τον Θεό να ενεργήσει μέσα του.
Συμπεράσματα
Το Ευαγγέλιο αυτό μας καλεί να επανεξετάσουμε τον τρόπο της προσευχής μας. Ο Θεός δεν ζητά σύγκριση, αλλά συντριβή καρδιάς. Όποιος ταπεινώνεται, ανοίγει χώρο για τη θεία χάρη. Εκεί αρχίζει η αληθινή πνευματική ζωή.
Ευχή
Κύριε,
δίδαξέ μας να στεκόμαστε ενώπιόν Σου με καρδιά ταπεινή.
Φύλαξέ μας από την υπερηφάνεια
και χάρισέ μας τη μετάνοια που σώζει.
Δίδαξέ μας να λέμε την αλήθεια:
«Ἐλέησόν μας, Κύριε»,
και κάνε την προσευχή μας δρόμο ζωής και σωτηρίας.
Ἀμήν.
Βιβλιογραφία
Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. (χ.χ.). Λόγοι Μετανοίας.
Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος. (χ.χ.). Κατηχήσεις.
Θεοφάνης ὁ Ἔγκλειστος. (χ.χ.). Περὶ Προσευχῆς.
- Nestle-Aland. (2012). Novum Testamentum Graece (28η έκδ.).-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου