Το μυστικό μίας βεντάλιας

                 

Στη μικρή κωμόπολη, που ήταν σκαρφαλωμένη  στην πλαγιά του βουνού και τα σπίτια  μύριζαν βασιλικό, ψωμί ζυμωτό και ξύλο από τα παλιά τζάκια, οι άνθρωποι της απελευθερωμένης Ελλάδας γνώριζαν ο ένας τη ζωή του άλλου χωρίς να χρειάζονται πολλές κουβέντες.

Μια ματιά από το παράθυρο, έναν αναστεναγμό στην αυλή, ένα σταμάτημα στο πηγάδι, αρκούσαν για να γεννηθούν ιστορίες. Οι παλιοί έλεγαν πως ο άνθρωπος μιλάει όχι μόνο με το στόμα, αλλά και με τα χέρια, τα μάτια και τη σιωπή .

Κι ανάμεσα σε όλα αυτά τα σιωπηλά σημάδια υπήρχε μια παλιά βεντάλια, μίας νεαρής κυράς καλοαναθρεμμένης, θεοσεβούς , κόρης μεγάλης  αρχόντισσας.

Δεν ήταν από εκείνες τις γνωστές βεντάλιες των αρχοντικών σαλονιών, που οι κυρίες του 19ου αιώνα τις κουνούσαν στα χοροστάσια και έστελναν μηνύματα κρυφά στους αγαπημένους τους. Δεν ήταν μια βεντάλια που κάποιος θα μπορούσε εύκολα να αποκωδικοποιήσει.

Ήταν μια  παλιά, μεταξωτή βεντάλια, φυλαγμένη χρόνια στο συρτάρι της Βασιλικής. Είχε πάνω της μικρά ζωγραφισμένα λουλούδια και η λαβή της είχε φαγωθεί από τα χρόνια. Μα για τη Βασιλική δεν ήταν αντικείμενο. Ήταν η φωνή της αείμνηστης γιαγιάς της, όταν η δική της φωνή δεν μπορούσε από το στόμα της να βγει.

Σοφία Μπεκρῆ: «Ἡ ποθοῦσα τὸν Κύριον»

                 

Ἡ Ἁγία Κυριακή, ποὺ τιμᾶ ἡ Ἐκκλησία μας, στὶς 7 Ἰουλίου, ἔζησε τὴν ἐποχὴ ποὺ βασίλευε «τὸ σκότος τῆς εἰδωλομανίας». Ἐκείνη, ὅμως, «ἤθλησε ἄριστα», ἀναδείχθηκε ἀνδρεία στὸ φρόνημα καὶ σταθερὴ στὴν πίστη καὶ κατήρδευσε «ὡς βρύσις πολύκρουνος» τὸ δένδρο τῆς πίστεως, μὲ τὰ παρθενικά της αἵματα. 

Βρισκόμαστε πρὸς τὸ τέλος τῶν παλαιῶν ἀλλὰ καὶ πιὸ σκληρῶν διωγμῶν σὲ βάρος τῶν Χριστιανῶν, τὴν ἐποχὴ τοῦ Διοκλητιανοῦ (3ος αἰ.), αὐτοκράτορα τῆς Ἀνατολῆς. Οἱ εὐλαβεῖς γονεῖς τῆς Ἁγίας, Δωρόθεος καὶ Εὐσεβία, ζοῦσαν στὴν Νικομήδεια τῆς Βιθυνίας καὶ ἀνέθρεψαν τὸ βλαστάρι τους, καρπὸ θερμῶν προσευχῶν ὕστερα ἀπὸ χρόνους ἀτεκνίας, «ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου». Οἱ ἴδιοι, ἐξ ἄλλου, καὶ μετὰ ἀπὸ τὴν ἀπόκτηση τοῦ εὐλογημένου των τέκνου, δὲν ἔπαψαν νὰ εὐγνωμονοῦν τὸν Κύριο, μὲ τὴν συνέχιση τῶν προσευχῶν των, μὲ τὸν ἠθικό των βίο ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ ἀγαθὰ καὶ φιλάδελφα ἔργα των. Ἔτσι ἡ Κυριακή, μιμούμενη τὸ παράδειγμα τῶν καλῶν της γονέων, προώδευε καὶ ἐκείνη σὲ ἀρετὴ καὶ σὲ ἔργα πίστεως καὶ ἀγάπης.

Οι Μύθοι του Αισώπου με το Φως της Ορθόδοξης Παράδοσης (2) : Η αλεπού και τα σταφύλια

         

Η ταπείνωση μάς ελευθερώνει από τις δικαιολογίες

Ο άνθρωπος, από τη φύση του, επιθυμεί να πετυχαίνει. Όταν όμως οι επιθυμίες του δεν πραγματοποιούνται, βρίσκεται μπροστά σε ένα σταυροδρόμι: είτε θα αποδεχθεί με ταπείνωση τα όριά του και θα προσπαθήσει ξανά, είτε θα αναζητήσει δικαιολογίες, θα παραποιήσει την πραγματικότητα γιατί απειλείται η υπόληψή του και  ζητεί ασυνείδητα   να προστατεύσει τον εγωισμό του.

Ο Αίσωπος, με τον περίφημο μύθο της αλεπούς και των σταφυλιών, περιγράφει με μοναδική απλότητα μια αδυναμία που συνοδεύει τον άνθρωπο σε κάθε εποχή: την αυτοδικαίωση.

Η Πατερική θεώρηση της χηρείας: Η ενορία ως κοινότητα θεραπείας και ελπίδας

                                     

6.  Η απώλεια ως δρόμος πνευματικής ωρίμανσης και εκκλησιαστικής διακονίας

6.1 Οι Πατέρες της Εκκλησίας απέναντι στη χηρεία

Η πατερική γραμματεία αντιμετωπίζει τη χηρεία ως μια ιδιαίτερη κατάσταση ζωής, η οποία δεν εξαντλείται στην εμπειρία της απώλειας ούτε περιορίζεται σε κοινωνικές ή οικονομικές διαστάσεις. Οι Πατέρες αναγνωρίζουν πλήρως τον ανθρώπινο πόνο που προκαλεί ο θάνατος του ή της συζύγου, απορρίπτοντας κάθε μορφή στωικής απάθειας. Παράλληλα, όμως, προτείνουν μια ερμηνεία του πένθους υπό το φως της Αναστάσεως του Χριστού, όπου η θλίψη μεταμορφώνεται σε ελπίδα και η μοναξιά σε ευκαιρία βαθύτερης κοινωνίας με τον Θεό και την Εκκλησία.

Η Πατερική προσέγγιση χαρακτηρίζεται από έντονο ποιμαντικό ρεαλισμό. Δεν απαιτεί από τον πενθούντα να αρνηθεί τα συναισθήματά του ούτε να επιταχύνει τεχνητά τη διαδικασία του πένθους. Αντίθετα, αναγνωρίζει ότι η θεραπεία της ψυχής είναι πορεία, η οποία πραγματοποιείται μέσα στον χρόνο, με τη συνεργία της Θείας Χάριτος και της ανθρώπινης ελευθερίας.

Η αντίληψη αυτή παρουσιάζει αξιοσημείωτη συνάφεια με τις σύγχρονες θεωρίες του Worden (2018) και των Stroebe και Schut (2010), οι οποίες αντιμετωπίζουν το πένθος ως ενεργητική διαδικασία προσαρμογής και όχι ως παθητική ψυχική κατάσταση.

Η κοινωνιολογία της γήρανσης και της χηρείας: Πορεία μέσα από την απώλεια

                                    

3.  Από την κοινωνική απώλεια στην ενεργό συμμετοχή

3.1 Η δημογραφική γήρανση ως κοινωνική πρόκληση

Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές μεταβολές του 21ου αιώνα. Η συνεχής αύξηση του προσδόκιμου ζωής, η μείωση της γεννητικότητας και η πρόοδος της ιατρικής επιστήμης έχουν μεταβάλει ριζικά τη δημογραφική δομή των περισσότερων Ευρωπαϊκών χωρών. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον γηρασμένων κοινωνιών της Ευρώπης, γεγονός που δημιουργεί νέες κοινωνικές, οικονομικές και ποιμαντικές προκλήσεις.

Η αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων συνεπάγεται και αντίστοιχη αύξηση των ανθρώπων που βιώνουν τη χηρεία. Ιδιαίτερα στις γυναίκες, λόγω του μεγαλύτερου προσδόκιμου ζωής, η χηρεία αποτελεί συχνό βίωμα κατά τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής. Η πραγματικότητα αυτή καθιστά αναγκαία την ανάπτυξη πολιτικών και ποιμαντικών πρακτικών που θα υπερβαίνουν τη λογική της απλής φροντίδας και θα ενισχύουν την ενεργό συμμετοχή των ηλικιωμένων στην κοινωνική ζωή (World Health Organization [WHO], 2002).

Η κοινωνιολογία της γήρανσης έχει αναδείξει ότι η ποιότητα ζωής στην τρίτη ηλικία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη σωματική υγεία ή την οικονομική κατάσταση, αλλά και από τη δυνατότητα του ανθρώπου να διατηρεί ουσιαστικούς κοινωνικούς δεσμούς, να συμμετέχει δημιουργικά στις συλλογικές δραστηριότητες και να αισθάνεται ότι εξακολουθεί να αποτελεί χρήσιμο μέλος της κοινότητας (Rowe & Kahn, 1997).

Η διαπίστωση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τους χήρους και τις χήρες, οι οποίοι συχνά κινδυνεύουν να βιώσουν διπλή απώλεια: όχι μόνο την απώλεια του συζύγου, αλλά και τη σταδιακή απομάκρυνσή τους από το κοινωνικό περιβάλλον.

Η χηρεία στην τρίτη ηλικία ως περίοδος εσωτερικής ανασκόπησης, κοινωνικής προσφοράς και πνευματικής καρποφορίας

 

Αφιερωμένη μελέτη, από καρδιάς, σε όλους και όλες που βιώνουν τη χηρεία

Περίληψη

Η χηρεία στην τρίτη ηλικία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μεταβατικές εμπειρίες του ανθρώπινου βίου, καθώς επηρεάζει ταυτόχρονα την ψυχολογική ισορροπία, την κοινωνική λειτουργικότητα και την πνευματική ζωή του ατόμου. Αν και παραδοσιακά αντιμετωπίζεται κυρίως ως περίοδος απώλειας, μοναξιάς και αποδιοργάνωσης, η σύγχρονη διεπιστημονική έρευνα αναδεικνύει ότι μπορεί να εξελιχθεί σε περίοδο προσωπικής ανασυγκρότησης, εσωτερικής ωρίμανσης και δημιουργικής συμμετοχής στην κοινωνική και εκκλησιαστική ζωή. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να προσεγγίσει τη χηρεία μέσα από τη συνάντηση της κοινωνιολογίας της γήρανσης, της ψυχολογίας του πένθους και της Ορθόδοξης ποιμαντικής θεολογίας.

Αρχικά παρουσιάζονται οι σημαντικότερες ψυχολογικές θεωρίες για το πένθος και οι κοινωνιολογικές προσεγγίσεις της ενεργού γήρανσης, αναδεικνύοντας τους παράγοντες που διευκολύνουν ή δυσχεραίνουν την προσαρμογή μετά την απώλεια του συζύγου. Στη συνέχεια εξετάζεται η βιβλική και πατερική θεώρηση της χηρείας, μέσα από την ανάλυση χαρακτηριστικών αγιογραφικών χωρίων και πατερικών κειμένων, με ιδιαίτερη έμφαση στον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, τον Μέγα Βασίλειο και τον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο. Παράλληλα διερευνάται ο ρόλος της ενορίας ως θεραπευτικής κοινότητας και η συμβολή της ποιμαντικής διακονίας στη διαχείριση του πένθους.

Η μελέτη καταλήγει ότι η χηρεία, μολονότι αποτελεί μία βαθιά υπαρξιακή δοκιμασία, δύναται να αποτελέσει ευκαιρία εσωτερικής ανασκόπησης, πνευματικής αναγέννησης και κοινωνικής προσφοράς. Η διατήρηση ενεργών κοινωνικών σχέσεων, η συμμετοχή στην εκκλησιαστική ζωή, η καλλιέργεια της πίστης και η ανάληψη νέων μορφών διακονίας συμβάλλουν αποφασιστικά στη μετατροπή της εμπειρίας της απώλειας σε πορεία προσωπικής ολοκλήρωσης. Η διεπιστημονική συνεργασία θεολογίας, ψυχολογίας και κοινωνικών επιστημών αναδεικνύεται ως απαραίτητη προϋπόθεση για την ολιστική υποστήριξη των ηλικιωμένων που βιώνουν τη χηρεία.

Τα μεσημέρια της κυρίας Ελένης

         

 

 Μέρος Α΄

Η κυρία Ελένη δεν θυμόταν να είχε υπάρξει ποτέ πραγματικά νέα. Από το σπίτι του πατέρα της βρέθηκε σχεδόν παιδί ακόμη στο σπίτι του άντρα της, σαν να την είχε προσπεράσει η νιότη βιαστικά, αφήνοντάς της μόνο τη γλύκα των ονείρων που δεν πρόλαβαν να ανθίσουν.

Ήταν το σωτήριον έτος 1957 όταν παντρεύτηκε τον Χρήστο, έναν άνθρωπο τίμιο, εργατικό και σχεδόν είκοσι χρόνια μεγαλύτερό της. Εκείνος ήταν μαρμαράς. Από τα χαράματα ως το μεσημέρι πάλευε με την πέτρα, σμιλεύοντας μάρμαρα για εκκλησιές, μνήματα και σπίτια. Η άσπρη σκόνη κόλλαγε στα μαλλιά, στα φρύδια και στις παλάμες του, σαν να κουβαλούσε πάντοτε επάνω του λίγη από την ασπράδα των βουνών.

Δεν ήταν άνθρωπος των πολλών λόγων. Όταν γύριζε στο σπίτι, άφηνε ήσυχα το τραγιασμένο του καπέλο στο καρφί δίπλα στην πόρτα, έπλενε προσεκτικά τα χέρια του και καθόταν στο τραπέζι.

—Κουράστηκες, Ελένη; τη ρωτούσε καμιά φορά.

Εκείνη χαμογελούσε.

—Όχι... καλά είμαι.

Το έλεγε τόσο αυθόρμητα, που στο τέλος το πίστευε και η ίδια.

Μόνο όταν έμενε μόνη αναρωτιόταν:

«Πότε ήταν, άραγε, η τελευταία φορά που είπα πως κουράστηκα;»

Οι Μύθοι του Αισώπου με το φως της Ορθόδοξης Παράδοσης (1) : Ο λύκος και το αρνί

              

Όταν η δύναμη προσπαθεί να ντύσει την αδικία με ψεύτικα επιχειρήματα

Ελάχιστα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας είναι τόσο σύντομα και ταυτόχρονα τόσο διαχρονικά όσο οι μύθοι του Αισώπου. Με απλά πρόσωπα –ζώα, δέντρα ή φυσικά στοιχεία– ο μεγάλος μυθοποιός φανερώνει τις βαθύτερες αλήθειες της ανθρώπινης ψυχής.

Ο πρώτος μύθος της σειράς δεν είναι τυχαίος. Ο «Λύκος και το Αρνί» είναι ένας ύμνος στη δικαιοσύνη και, ταυτόχρονα, μια καταδίκη της αυθαιρεσίας του ισχυρού. Αν και γράφτηκε πριν από περίπου δυόμισι χιλιάδες χρόνια, μοιάζει σαν να περιγράφει τη σημερινή κοινωνία.

Σοφία Μπεκρῆ: Ἕνας ἀληθινὸς ποιμένας

                  

Τὴν 4η Ἰουλίου τιμάει ἡ Ἐκκλησία μας ἕνα σεβαστό της τέκνο καὶ μεγάλο ποιμένα, τὸν Μιχαὴλ Χωνιάτη, Μητροπολίτη Ἀθηνῶν, ὁ δὲ ὑμνογράφος γεραίρει τῆς «Ἀτθίδος τὸ καύχημα», «Ἀθηναίων ἀρωγόν» καὶ «φρουρὸν θεόπνουν». 

Ἀληθινὰ μεγάλος ὑπῆρξε αὐτὸς ὁ ποιμήν, ὁ ὁποῖος γεννήθηκε τὸ 1140 στὶς Χώνες ἤ Κολοσσὲς τῆς Μ. Ἀσίας, γνωστὲς ἀπὸ τὸ θαῦμα, τὸ ἐν Χώναις, τοῦ Ἀρχαγγέλου Μιχαήλ. Ἀπὸ τὴν μικρή του πατρίδα ὁ Ἅγιος μετέβη, ὅπως καὶ ὁ ἀδελφός του Νικήτας, στὴν Βασιλεύουσα Πόλη γιὰ εὐρύτερες σπουδές. 

Ο ουρανός δρόσισε τη διψασμένη γη του Ιουλίου στην καρπερή Βαλύρα

      

Υπάρχουν κάποιες καλοκαιρινές βροχές που δεν είναι απλώς ένα φυσικό φαινόμενο. Είναι ευλογία. Είναι ανάσα ζωής. Είναι η σιωπηλή απάντηση του ουρανού στις αγωνίες των ανθρώπων της γης. Μία τέτοια ευλογημένη στιγμή χάρισε ο Θεός στη Βαλύρα την Κυριακή, 5 Ιουλίου 2026, όταν κατά τις απογευματινές ώρες πυκνά σύννεφα σκέπασαν τον ουρανό και μια δυνατή, ευεργετική βροχή δρόσισε τη διψασμένη Μεσσηνιακή γη.

Ο Ιούλιος στη Μεσσηνία είναι μήνας απαιτητικός. Ο ήλιος  καίει τα χωράφια, τις αυλές και τις πέτρες των παλιών σπιτιών. Η γη διψά, τα φυτά περιμένουν υπομονετικά λίγες σταγόνες νερού και οι αγρότες κοιτούν καθημερινά τον ουρανό, ελπίζοντας σε μια βροχή που θα ανακουφίσει τους κόπους τους.

Έτσι και φέτος. Τα κηπευτικά στους μπαξέδες είχαν αρχίσει να λυγίζουν από τη ζέστη. Οι ντομάτες, οι πιπεριές, τα κολοκύθια και οι μελιτζάνες περίμεναν λίγη δροσιά για να συνεχίσουν τον κύκλο της καρποφορίας τους. Τα βασιλικά στις αυλές των σπιτιών, σύμβολο ευλογίας και φιλοξενίας της Ελληνικής οικογένειας, είχαν γείρει τα φύλλα τους από την κάψα του Καλοκαιριού.

Ακόμη και τα νεαρά καρποφόρα δέντρα, τα «παιδιά της νέας χρονιάς», όπως τα αποκαλούν με αγάπη οι γεωργοί, ζητούσαν υπομονετικά το πολύτιμο νερό του ουρανού. Αυτά τα μικρά δέντρα, που φυτεύτηκαν με ελπίδα για τις επόμενες γενιές, δέχθηκαν τη βροχή σαν πολύτιμο δώρο που θα τα βοηθήσει να ριζώσουν βαθύτερα στη γη των προγόνων τους.

Όταν άρχισαν να πέφτουν οι πρώτες σταγόνες, η φύση έμοιαζε να ανασαίνει. Η γη άνοιξε τους πόρους της και υποδέχθηκε ευλαβικά το ουράνιο δώρο. Η χαρακτηριστική ευωδιά του βρεγμένου χώματος απλώθηκε στον κάμπο της Βαλύρας, θυμίζοντας σε όλους εκείνη τη μοναδική μυρωδιά που μόνο η Ελληνική ύπαιθρος μπορεί να χαρίσει.

Ο Χριστός Ελευθερωτής: Η νίκη επί του σκότους και η αποκατάσταση του ανθρώπου

                     

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα Κυριακής Ε΄ Ματθαίου (Ματθ. 8,28–9,1)

Κυριακή 5 Ιουλίου 2026 – Μνήμη Οσίου Αθανασίου του Αθωνίτου

 Εισαγωγή

Η Ευαγγελική περικοπή της Κυριακής Ε΄ Ματθαίου (Ματθ. 8,28–9,1) αποτελεί μία από τις πιο δραματικές και θεολογικά πυκνές σκηνές της Καινής Διαθήκης. Ο Χριστός συναντά δύο δαιμονιζόμενους στη χώρα των Γεργεσηνών και, με έναν λόγο εξουσίας, τους ελευθερώνει από τη φοβερή κατάστασή τους. Το θαύμα αυτό δεν είναι απλώς μια πράξη φιλανθρωπίας ή θεραπείας· είναι φανέρωση της απόλυτης κυριαρχίας του Χριστού επί των πνευματικών δυνάμεων του σκότους.

Η Εκκλησία προβάλλει το γεγονός αυτό σε μια εποχή κατά την οποία ο άνθρωπος συχνά βιώνει εσωτερική διάσπαση, ψυχική πίεση, πνευματική σύγχυση και υπαρξιακή αποξένωση. Η Ευαγγελική διήγηση δεν περιορίζεται στο ιστορικό της πλαίσιο· λειτουργεί ως καθρέφτης της ανθρώπινης κατάστασης κάθε εποχής.

Η συνεορτή του Οσίου Αθανασίου του Αθωνίτου προσθέτει μια ακόμη διάσταση: ο Άγιος ως άνθρωπος ελευθερωμένος από τα πάθη, γίνεται ζωντανή εικόνα της ελευθερίας που χαρίζει ο Χριστός. Όπως ο Χριστός ελευθερώνει τους δαιμονιζόμενους, έτσι και η ασκητική παράδοση δείχνει τον δρόμο της εσωτερικής απελευθέρωσης από την τυραννία των παθών.

Ο καρπός του Αγίου Πνεύματος: Η μεταμόρφωση του ανθρώπου κατά τον Απόστολο Παύλο»

                                  

Αποστολικό Ανάγνωσμα Κυριακής Ε΄ Ματθαίου (Γαλ. 5:22–6:2)

Κυριακή 5 Ιουλίου 2026 – Μνήμη του Οσίου Αθανασίου του εν Άθω

Εισαγωγή

Η Κυριακή Ε΄ Ματθαίου του έτους 2026 συμπίπτει με τη μνήμη του Οσίου Αθανασίου του Αθωνίτου, του μεγάλου αναμορφωτή του αγιορειτικού μοναχισμού και ιδρυτή της Μεγίστης Λαύρας. Η Εκκλησία, με σοφή λειτουργική διάταξη, προβάλλει την αποστολική περικοπή από την προς Γαλάτας επιστολή (5:22–6:2), όπου ο Απόστολος Παύλος παρουσιάζει το ωραιότερο ίσως «πορτρέτο» του ανθρώπου που ζει μέσα στη χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Η περικοπή αυτή δεν αποτελεί έναν κατάλογο ηθικών αρετών ούτε μια φιλοσοφική διδασκαλία περί χαρακτήρα. Πρόκειται για την περιγραφή μιας νέας υπάρξεως, η οποία γεννιέται όταν ο άνθρωπος παραδίδεται στην ενέργεια του Θεού. Ο Απόστολος Παύλος δεν χρησιμοποιεί τυχαία τη λέξη «καρπός» στον ενικό αριθμό. Δεν μιλά για πολλούς ανεξάρτητους καρπούς αλλά για έναν ενιαίο καρπό, ο οποίος εμφανίζεται με πολλές εκφάνσεις: αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότητα, αγαθωσύνη, πίστη, πραότητα και εγκράτεια.

Ο άθλος της κολοκυθιάς

                  

Η Μεσσηνία έχει έναν παράξενο τρόπο να φυλάει τις αναμνήσεις. Άλλοτε τις κρατά μέσα στις ρίζες των αιωνόβιων ελιών, άλλοτε στα πέτρινα σπίτια που αντιστέκονται στον χρόνο και άλλοτε στα ταπεινά περιβόλια, εκεί όπου οι άνθρωποι αφήνουν τον ιδρώτα, την αγάπη και την ελπίδα τους. Οι παλιοί έλεγαν πως η γη θυμάται. Κι όταν θυμάται, ανταποδίδει με τον δικό της τρόπο.

Σε ένα παλιό πέτρινο αγροτόσπιτο, λίγο έξω από ένα χωριό της Μεσσηνίας, ζούσε ο κύριος Ανέστης. Ήταν άνθρωπος λιγομίλητος, καλοσυνάτος και εργατικός. Είχε περάσει ολόκληρη τη ζωή του πλάι στην αγαπημένη του σύζυγο, την κυρά Νίκη. Μαζί είχαν μεγαλώσει πέντε παιδιά, τα οποία, καθώς μεγάλωσαν, πήραν τον δρόμο της ξενιτιάς. Σκόρπισαν σε διάφορες Ευρωπαϊκές χώρες αναζητώντας καλύτερη τύχη, όπως τόσοι και τόσοι Έλληνες εκείνα τα χρόνια.

Όταν έφτασε η δεκαετία του 1980, ο κύριος Ανέστης είχε ήδη συμπληρώσει τα εβδομήντα πέντε του χρόνια. Όμως η μεγαλύτερη δοκιμασία της ζωής του δεν ήταν τα γεράματα.

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΝΔΡΕΑ ΚΡΗΤΗΣ.Μέρος Γ΄:Ανθολογία από τον Μέγα Κανόνα-Επίλογος

 

Κεφάλαιο  Ζ΄

 Δέκα θεολογικοί σταθμοί για την πορεία της μετανοίας

Ο Μέγας Κανών του Αγίου Ανδρέου Κρήτης δεν είναι απλώς ένα αριστούργημα της εκκλησιαστικής ποίησης· είναι ένα πνευματικό προσκύνημα. Κάθε τροπάριο αποτελεί μία βαθμίδα προς την αυτογνωσία και την κοινωνία με τον Θεό. Οι ακόλουθοι δέκα χαρακτηριστικοί σταθμοί δεν αποσκοπούν στην πλήρη παρουσίαση του έργου, αλλά στην ανάδειξη των βασικών θεολογικών του αξόνων.

1. Η αρχή της μετανοίας

«Πόθεν ἄρξωμαι…»

Με αυτή τη συγκλονιστική αρχή ανοίγει ολόκληρος ο Μέγας Κανών. Ο άνθρωπος δεν ξεκινά από δικαιολογίες ούτε από κατηγορίες προς τους άλλους. Στέκεται ενώπιον του Θεού με ειλικρίνεια και αναζητεί την αφετηρία της επιστροφής του. Η μετάνοια αρχίζει από την αυτογνωσία.

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΝΔΡΕΑ ΚΡΗΤΗΣ. Μέρος Β΄: Η θεολογία του Αγίου Ανδρέου Κρήτης

               

Κεφάλαιο Δ΄

Χριστολογία, Ανθρωπολογία, Εκκλησιολογία και Θεομητορική διδασκαλία

Η υμνογραφία της Ορθόδοξης Εκκλησίας δεν αποτελεί απλώς ποιητική έκφραση της πίστεως. Είναι δογματική θεολογία σε ποιητικό λόγο. Στους ύμνους της συμπυκνώνονται οι αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων, η εμπειρία των Πατέρων και η λειτουργική συνείδηση της Εκκλησίας. Ο Άγιος Ανδρέας Κρήτης ανήκει στους μεγάλους εκείνους υμνογράφους που κατόρθωσαν να μεταπλάσουν το δόγμα σε προσευχή και την προσευχή σε θεολογία. Γι’ αυτό και το έργο του δεν μπορεί να διαβαστεί μόνο ως λογοτεχνία· πρέπει να προσεγγισθεί ως έκφραση της ζώσας πίστεως της Εκκλησίας (Meyendorff, 1974).

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΝΔΡΕΑ ΚΡΗΤΗΣ. Μέρος Α΄:Ο υμνωδός της μετανοίας και ο θεολόγος της ελπίδας

 

«Ἐλέησόν με, ὁ Θεός, ἐλέησόν με.»

Πρόλογος

Η Εκκλησία του Χριστού αναδεικνύει μέσα στους αιώνες μορφές που δεν περιορίζονται στη δική τους ιστορική εποχή, αλλά μεταμορφώνονται σε διαχρονικούς διδασκάλους της πίστεως. Ανάμεσα στις σπουδαιότερες προσωπικότητες της Πατερικής περιόδου ξεχωρίζει ο Άγιος Ανδρέας Κρήτης, Αρχιεπίσκοπος Γορτύνης, υμνογράφος, θεολόγος, ποιμένας και Άγιος της Εκκλησίας.

Η προσωπικότητά του συνδυάζει τη βαθιά θεολογική σκέψη, την ποιητική ευαισθησία, τη λειτουργική εμπειρία και την ποιμαντική αγάπη. Δεν υπήρξε μόνο ένας σπουδαίος συγγραφέας, αλλά ένας άνθρωπος που βίωσε το μυστήριο της μετανοίας και το μετέδωσε μέσα από την υμνογραφία του.

Το αριστούργημά του, ο Μέγας Κανών, αποτελεί μέχρι σήμερα το κορυφαίο λειτουργικό κείμενο της περιόδου της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Πρόκειται για μία θεολογική σύνθεση μοναδικής πνευματικής δύναμης, στην οποία ο άνθρωπος καλείται να σταθεί ενώπιον του Θεού χωρίς προσωπείο, χωρίς δικαιολογίες και χωρίς αυτάρκεια, αναγνωρίζοντας την ανάγκη της Θείας Χάριτος (Ware, 1993).

Η θεολογία του Αγίου Ανδρέου δεν είναι απαισιόδοξη ούτε ηθικιστική. Αντιθέτως, αποτελεί ύμνο στην ελευθερία του ανθρώπου, στη δύναμη της μετάνοιας και στο άπειρο έλεος του Θεού. Ο άνθρωπος δεν καταδικάζεται για τις πτώσεις του· ανακαινίζεται μέσω της Θείας Χάριτος, όταν επιστρέφει με ταπείνωση στον Δημιουργό του (Daley, 2006).

Το παρόν αφιέρωμα επιχειρεί να παρουσιάσει συνολικά τη ζωή, το έργο και τη θεολογία του Αγίου Ανδρέου Κρήτης, συνδυάζοντας ιστορική έρευνα, Πατερική θεολογία, λειτουργική παράδοση και σύγχρονο πνευματικό προβληματισμό.

Κάτω από τις ανθισμένες κρεβατίνες της Βαλύρας

      

Υπάρχουν εικόνες που μένουν ανεξίτηλες στη μνήμη. Μία από αυτές είναι οι αυλές της Βαλύρας, όπου το καλοκαίρι ο χρόνος μοιάζει να κυλά πιο αργά κάτω από τη φυσική σκιά  στις ανθισμένες κρεβατίνες. Εκεί όπου το φως του Μεσσηνιακού ηλίου  φιλτράρεται ανάμεσα στα φύλλα της κληματαριάς, τα λευκά άνθη του ρυγχόσπερμου σκορπούν το άρωμά τους, οι βουκαμβίλιες ξεχειλίζουν από χρώματα , οι γλυτσίνες κλέβουν την παράσταση και το γιασεμί γεμίζει τα δειλινά με τη γλυκιά ευωδιά του.

Η κρεβατίνα, ή αλλιώς πέργκολα, δεν αποτελεί απλώς ένα αρχιτεκτονικό στοιχείο της αυλής. Είναι κομμάτι της Ελληνικής παράδοσης, της φιλοξενίας και της καθημερινής ζωής. Κάτω από αυτήν μεγάλωσαν γενιές ανθρώπων, στρώθηκαν Κυριακάτικα τραπέζια, ειπώθηκαν ιστορίες, γιορτάστηκαν χαρές και μοιράστηκαν λύπες.

Ιχθύς εν κεφαλή όζει: Η Μάνια, ο ροζ καρχαρίας

 

Υπάρχουν άνθρωποι που γεννιούνται με τη δίψα να αγαπήσουν. Υπάρχουν άλλοι που γεννιούνται με τη δίψα να κυριαρχήσουν. Η Μάνια ανήκε στη δεύτερη κατηγορία.

Από πολύ μικρή ξεχώριζε για την οξύνοιά της, την ακατάπαυστη ενεργητικότητά της και την ακατανίκητη ανάγκη να βρίσκεται πάντοτε ένα βήμα μπροστά από όλους. Δεν ανεχόταν τη μετριότητα ούτε στον εαυτό της ούτε στους άλλους. Ήθελε να είναι η καλύτερη μαθήτρια, η πιο εύστροφη, η πιο ικανή, η πιο γρήγορη στις απαντήσεις. Δεν την ικανοποιούσε απλώς η επιτυχία· έπρεπε να είναι ασύγκριτη.

Το μεγαλύτερό της άγχος δεν ήταν μήπως αποτύχει. Ήταν μήπως εμφανιστεί κάποιος εξυπνότερός της. Κι αν ακόμη διαισθανόταν πως κάποιος μπορούσε να την επισκιάσει, τον αντιμετώπιζε σαν θήραμα. Με τρόπο ύπουλο ή ευθύ, τον απαξίωνε, τον απομόνωνε ή τον συνέτριβε ψυχολογικά. Δεν άφηνε περιθώρια για ανταγωνισμό.

Εγκαταλελειμμένα οικόπεδα και κίνδυνος πυρκαγιάς: Πότε και πώς μπορεί να παρέμβει ο Δήμος για την προστασία των πολιτών

 

Η κλιματική κρίση έχει μετατρέψει την πρόληψη των πυρκαγιών σε κορυφαία προτεραιότητα της Πολιτείας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Κάθε καλοκαίρι, εκατοντάδες πυρκαγιές ξεκινούν από ακαθάριστα οικόπεδα, στα οποία έχουν συσσωρευθεί ξερά χόρτα, κλαδιά και πυκνή βλάστηση. Οι συνέπειες είναι συχνά καταστροφικές, καθώς μια μικρή εστία μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να απειλήσει κατοικίες, ανθρώπινες ζωές, δασικές εκτάσεις και κρίσιμες υποδομές.

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν τα εγκαταλελειμμένα οικόπεδα, όπου οι ιδιοκτήτες είτε έχουν αποβιώσει, είτε οι κληρονόμοι δεν έχουν αποδεχθεί την κληρονομιά, είτε διαμένουν επί δεκαετίες στο εξωτερικό χωρίς να γνωρίζουν καν την ύπαρξη του ακινήτου. Υπάρχουν ακόμη περιπτώσεις υπερηλίκων που πάσχουν από σοβαρή γνωστική έκπτωση ή άνοια, καθώς και πολιτών με σοβαρές ψυχικές διαταραχές, οι οποίοι αντικειμενικά αδυνατούν να φροντίσουν την περιουσία τους.

Το εύλογο ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: μπορεί ο Δήμος να επέμβει αυτεπάγγελτα για να καθαρίσει ένα τέτοιο οικόπεδο, χωρίς να παραβιάζει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας;

Η απάντηση, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει η νομοθεσία, είναι καταφατική.

Το Νυχτολούλουδο της Βαλύρας

       

 

Ήταν ένα γλυκό απόγευμα του Ιουνίου του 2026. Ο ήλιος έγερνε αργά στο διάσελο της Εύας και της Ιθώμης, σκορπίζοντας χρυσαφένιο φως πάνω από τη Βαλύρα της Μεσσηνίας. Περπατώντας σε ένα γραφικό δρομάκι του χωριού, στάθηκα, όπως κάνουν σχεδόν όλοι οι περαστικοί, μπροστά στην αυλόπορτα της οικίας του κυρίου Ιωάννη Καρανάνου και της  κυρίας  Διονυσίας Γρίβα .

Δεν είναι ένας δρόμος που τον διασχίζει κανείς βιαστικά. Είναι ένα μικρό υπαίθριο περιβόλι, ένας τόπος με κήπους και σπίτια που σε καλεί να σταθείς και να θαυμάσεις την ομορφιά. Τα καταπράσινα βασιλικά μοσχοβολούν, τα ολάνθιστα γεράνια ξεχειλίζουν από χρώματα, το εύρωστο δεντρολίβανο και οι δαφνούλες στέκουν αγέρωχα, το γιασεμί απλώνει το άρωμά του, οι τριανταφυλλιές χαμογελούν στον διαβάτη, ενώ η ανθισμένη γλυτσίνα  αγκαλιάζει τον μαντρότοιχο σαν μωβ καταρράκτης. Ανάμεσά τους βρίσκονται  πολλά αρωματικά βότανα, φυτεμένα με φροντίδα και αγάπη.

Ξεχωρίζει όμως ένα φυτό, το πιο αγαπημένο της κυρίας Διονυσίας: το νυχτολούλουδο. Το προσέχει σαν τα μάτια της. Έχει φτάσει σχεδόν στο ενάμισι μέτρο ύψος και στέκει περήφανο, σαν σιωπηλός φύλακας της αυλής.

«Μάθε να συνομιλείς με τον Θεό»

    

 Η προσευχή ως διάλογος κατά τον Άγιο Αυγουστίνο και η Πατερική Παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας

Εισαγωγή

Η πνευματική ζωή της Εκκλησίας θεμελιώνεται στη ζωντανή σχέση του ανθρώπου με τον Θεό. Η σχέση αυτή εκφράζεται κατεξοχήν μέσα από την προσευχή, η οποία δεν αποτελεί απλώς μία θρησκευτική υποχρέωση ούτε μία τυπική λατρευτική πράξη, αλλά προσωπική κοινωνία και διάλογο με τον Δημιουργό. Η φράση που αποδίδεται στον Άγιο Αυγουστίνο, «Μάθε να συνομιλείς με τον Θεό. Ο διάλογος θα σε οδηγήσει στη γεύση του Θεού και στη σωτηρία της ψυχής σου», συνοψίζει με ιδιαίτερη θεολογική πυκνότητα ολόκληρη τη χριστιανική εμπειρία της προσευχής.

Η σκέψη αυτή δεν αποτελεί μια απομονωμένη πνευματική προτροπή, αλλά εντάσσεται στη συνολική θεολογία του Αγίου Αυγουστίνου περί της Θείας Χάριτος, της θεογνωσίας και της εσωτερικής μεταμορφώσεως του ανθρώπου. Παράλληλα, συναντά αξιοσημείωτες αναλογίες με την ασκητική και νηπτική παράδοση της Ανατολικής Εκκλησίας, όπου η νοερά προσευχή και η ησυχία αποτελούν οδό κοινωνίας με τον Θεό.

Η πρόσφατη σεισμική δραστηριότητα στη Μεσσηνία και η εξέλιξη της μετασεισμικής ακολουθίας

 

Η Μεσσηνία αποτελεί μία από τις πλέον σεισμογενείς περιοχές της Ελλάδας, καθώς βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με το Ελληνικό Τόξο, μία από τις σημαντικότερες τεκτονικές δομές της Ανατολικής Μεσογείου. Η σεισμική δραστηριότητα της περιοχής χαρακτηρίζεται από συχνές μικρές δονήσεις αλλά και περιστασιακά ισχυρότερους σεισμούς, οι οποίοι αποτελούν φυσική εκδήλωση της συνεχούς κίνησης των λιθοσφαιρικών πλακών.

Τις πρώτες μεταμεσονύχτιες ώρες της 2ας Ιουλίου 2026 (00:11), καταγράφηκε ασθενής σεισμική δόνηση με επίκεντρο 10,6 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Κορομηλιάς Μεσσηνίας. Το μέγεθός της ήταν ιδιαίτερα μικρό και δεν προκάλεσε ανησυχία στον πληθυσμό ούτε καταγράφηκαν ζημιές. Παρόμοιες δονήσεις είναι συνηθισμένες σε περιοχές με έντονη τεκτονική δραστηριότητα και εντάσσονται στο φυσιολογικό επίπεδο της καθημερινής σεισμικότητας.

Ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον, ωστόσο, παρουσιάζει ο ισχυρός σεισμός που σημειώθηκε στις 14 Ιουνίου 2026, στις 21:17, με επίκεντρο στον θαλάσσιο χώρο 15–18 χιλιόμετρα νότια–νοτιοδυτικά της Μεθώνης.

Στην εποχή του βερίκοκου

    

 Ιστορία, διατροφική αξία και γαστρονομική παράδοση ενός πολύτιμου καρπού της Μεσογείου

 

Εισαγωγή

Κάθε εποχή του χρόνου διαθέτει τους δικούς της γευστικούς συμβολισμούς, εκείνα τα προϊόντα που συνδέονται άρρηκτα με τις μνήμες, τα αρώματα και τις καθημερινές συνήθειες των ανθρώπων. Το Ελληνικό καλοκαίρι δεν θα μπορούσε να νοηθεί χωρίς την παρουσία των ώριμων βερίκοκων, των καρπών που με το χαρακτηριστικό χρυσοπορτοκαλί τους χρώμα και το λεπτό άρωμά τους προαναγγέλλουν την κορύφωση της θερινής περιόδου.

Η συγκομιδή τους συμπίπτει με τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου και συνεχίζεται έως τα μέσα του Ιουλίου, περίοδο κατά την οποία οι λαϊκές αγορές και οι οικογενειακοί κήποι γεμίζουν από τις ποικίλες Ελληνικές ποικιλίες. Η σύντομη διάρκεια της εποχής τους ενισχύει ακόμη περισσότερο την αξία τους, καθώς αποτελούν έναν καρπό που καταναλώνεται κυρίως φρέσκος, ενώ ένα σημαντικό μέρος της παραγωγής μεταποιείται σε μαρμελάδες, κομπόστες, αποξηραμένα φρούτα και παραδοσιακά γλυκά.

Το βερίκοκο δεν είναι απλώς ένα ακόμη εποχικό φρούτο. Αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα γεωργικό προϊόν μπορεί να ενσωματωθεί στην ιστορία, στη διατροφή και στον πολιτισμό ενός τόπου. Από τις πρώτες καλλιέργειες στην αρχαία Ασία μέχρι τις σύγχρονες Ελληνικές δενδροκαλλιέργειες, η πορεία του αντανακλά την ιστορία της γεωργίας, του εμπορίου και της διατροφής των λαών.

Αποχαιρετισμός στον Γιώργο Διαμαντόπουλο

                         

Ανταπόκριση: κ. Χρήστος Παν. Παπαγεωργίου

Με βαθιά θλίψη αποχαιρετούμε τον Γιώργο Διαμαντόπουλο, έναν άνθρωπο που πορεύτηκε στη ζωή με αξιοπρέπεια, δύναμη ψυχής και αγωνιστικότητα. Η είδηση της απώλειάς του, σε ηλικία 79 ετών, σκόρπισε συγκίνηση σε όλους όσοι είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν, να συνεργαστούν μαζί του ή να μοιραστούν στιγμές της ζωής του.

Γέννημα της Βαλύρας, δεν ξέχασε ποτέ τις ρίζες του και διατήρησε άρρηκτους δεσμούς με τον τόπο και τους ανθρώπους του. Ήταν ένας άνθρωπος της προσφοράς, της τιμιότητας και της εργατικότητας, που αντιμετώπισε τις δυσκολίες της ζωής με καρτερικότητα και αισιοδοξία. Άφησε πίσω του το παράδειγμα ενός ανθρώπου που αγωνίστηκε με ήθος, χωρίς να ζητά ανταλλάγματα, κερδίζοντας τον σεβασμό και την εκτίμηση όσων τον γνώρισαν.

Καλό μήνα από την Χίο!

           

                                               Φωτό: Tina Kondopoulou

Η κα Tina Kondopoulou μας έστειλε μία  φωτογραφία με μία πανέμορφη, ηλιόλουστη βεράντα , με μαγευτική θέα στη θάλασσα κάτω από  τον καταγάλανο ουρανό στη Χίο, μαζί με εγκάρδιες ευχές για καλό μήνα. 

Στο προσκήνιο κυριαρχεί μια ανθισμένη βουκαμβίλια με έντονα φούξια άνθη, ενώ στο κέντρο υπάρχει ένα ξύλινο τραπέζι εξωτερικού χώρου με καρέκλες, έτοιμο για χαλάρωση. Στο βάθος, το απέραντο γαλάζιο της θάλασσας συναντά τον ορίζοντα, δημιουργώντας ένα απόλυτα καλοκαιρινό και γαλήνιο σκηνικό. 

Η πνευματική αφύπνιση ως πορεία μετανοίας και θεογνωσίας

 

 Μία Βιβλική και  Πατερική προσέγγιση του σύγχρονου βιώματος

Εισαγωγή

Η έννοια της «πνευματικής αφύπνισης» απαντά συχνά στη σύγχρονη ψυχολογική και πνευματική βιβλιογραφία, περιγράφοντας την εσωτερική μεταβολή του ανθρώπου, την αναζήτηση βαθύτερου νοήματος και την υπέρβαση παλαιών αντιλήψεων περί του εαυτού και του κόσμου. Το κείμενο που αποτελεί αφορμή της παρούσας μελέτης παρουσιάζει την αφύπνιση ως μια επίπονη αλλά λυτρωτική διαδικασία, κατά την οποία ο άνθρωπος διέρχεται από δοκιμασίες, αμφιβολίες, συναισθηματική αναστάτωση και τελικά οδηγείται σε μια νέα κατάσταση εσωτερικής ωρίμανσης.

Η περιγραφή αυτή εμφανίζει αξιοσημείωτες ομοιότητες με όσα η Αγία Γραφή και η πατερική παράδοση ονομάζουν κάθαρση της καρδιάς, μετάνοια, πνευματικό αγώνα και φωτισμό. Παράλληλα, περιλαμβάνει και στοιχεία που προέρχονται από σύγχρονες πνευματικές αντιλήψεις, όπως η αναφορά στη «ροή του Σύμπαντος». Η Ορθόδοξη πατερική θεολογία διαφοροποιείται από αυτή τη θεώρηση, διότι δεν αντιλαμβάνεται την πορεία του ανθρώπου ως παράδοση σε μία απρόσωπη κοσμική δύναμη, αλλά ως ελεύθερη ανταπόκριση στη χάρη του προσωπικού Θεού, ο οποίος ενεργεί μέσα στην ιστορία διά της θείας Πρόνοιας και του Αγίου Πνεύματος (πρβλ. Ρωμ. 8:14).

Η ευχή της γερόντισσας

    

Ο Χάρης είχε μάθει από μικρός να κρατά μέσα του έναν μικρό, αθόρυβο κήπο. Εκεί άνθιζαν λέξεις, εικόνες και συναισθήματα που δεν τα άφηνε ποτέ να μαραθούν, όσο απαιτητική κι αν γινόταν η καθημερινότητά του. Στα παιδικά του χρόνια, όταν ακόμα τα γράμματα στο τετράδιο έμοιαζαν με μικρά μονοπάτια ανακάλυψης, είχε αγαπήσει την ποίηση. Έγραφε μικρά ποιηματάκια για τη βροχή, τα λουλούδια της αυλής, τη μητέρα του που τον περίμενε στο παράθυρο και τα καλοκαιρινά απογεύματα που έμοιαζαν ατελείωτα.

Τα χρόνια πέρασαν. Η ζωή τον οδήγησε σε άλλους δρόμους. Δεν έγινε συγγραφέας ούτε ποιητής επαγγελματίας. Εργάστηκε ως υπεύθυνος σε ένα υποδηματοποιείο, ένα μικρό αλλά γνωστό κατάστημα κοντά στο Μοναστηράκι της Αθήνας. Εκεί περνούσαν καθημερινά άνθρωποι διαφορετικοί μεταξύ τους: πελάτες βιαστικοί, παλιοί γνωστοί, ταξιδιώτες, εργαζόμενοι που έκαναν μια σύντομη στάση μέσα στον θόρυβο της πόλης.

Παρόλο που η δουλειά του απαιτούσε χρόνο, υπομονή και ευθύνη, ο Χάρης δεν εγκατέλειψε ποτέ τη λογοτεχνία.

Όταν η θεία Μίνα πονήρεψε

                           

Υπάρχουν ιστορίες που δεν γράφονται για να προκαλέσουν γέλιο, αλλά για να μας κάνουν σοφότερους. Η ιστορία της θείας Μίνας είναι μία από αυτές. Μια ιστορία που ξεκινά πριν από εξήντα πέντε χρόνια, όταν μια νεαρή κοπέλα αποφοίτησε από τη Γαλλική Σχολή της Αθήνας κρατώντας στα χέρια της ένα πτυχίο που συμβόλιζε κόπους, όνειρα και φιλοδοξίες.

Το πτυχίο εκείνο δεν έγινε ποτέ διαβατήριο για μια επαγγελματική σταδιοδρομία. Η θεία Μίνα το δίπλωσε προσεκτικά, το τοποθέτησε στο πρώτο συρτάρι του κομοδίνου της και το έκλεισε σχεδόν ερμητικά, σαν να έκλεινε μέσα του ένα κεφάλαιο της ζωής της. Δεν μετάνιωσε ποτέ. Επέλεξε να επενδύσει όλη την αγάπη, τη μόρφωση, την υπομονή και τη δύναμή της στη δημιουργία της οικογένειάς της. Μαζί με τον σύζυγό της μεγάλωσαν πέντε θυγατέρες, τις σπούδασαν, τους στάθηκαν σε κάθε δυσκολία και κατάφεραν ακόμη να δημιουργήσουν πέντε διαμερίσματα, ώστε κάθε παιδί να ξεκινήσει τη ζωή του με ασφάλεια.

Τα χρόνια πέρασαν σαν νερό. Οι κόρες παντρεύτηκαν, απέκτησαν παιδιά και η ζωή τις οδήγησε όλες στη Βιρτζίνια των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα διαμερίσματα στην Ελλάδα νοικιάστηκαν και το άλλοτε γεμάτο σπίτι άρχισε να βυθίζεται στη σιωπή.

Η Πανσέληνος του Ιουνίου φώτισε την πεζοπορία του Tsouka Trail στη Βαλύρα

              

Μια ξεχωριστή λαογραφική και φυσιολατρική βραδιά έζησαν οι φίλοι της πεζοπορίας την Κυριακή 29 Ιουνίου, όταν η ομάδα πεζοπορίας Tsouka Trail της Βαλύρας Μεσσηνίας πραγματοποίησε μια μαγευτική εξόρμηση στον εύφορο κάμπο της Βαλύρας, με σκοπό να υποδεχθεί και να χαιρετίσει την περίφημη Πανσέληνο  του Ιουνίου.

Λίγο πριν από την ανατολή του φεγγαριού, πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε στον ιστορικό Σιδηροδρομικό Σταθμό της Βαλύρας, σημείο εκκίνησης της πεζοπορίας των έξι χιλιομέτρων.Αναμέσά τους και παιδιά του Δημοτικού Σχολείου με εντυπωσιακές αθλητικές επιδόσεις. Η βραδιά είχε όλα τα στοιχεία μιας αυθεντικής Ελληνικής καλοκαιρινής εμπειρίας: δροσιά, ευωδιές από τον Μεσσηνιακό κάμπο, παρέες, χαμόγελα και το βλέμμα όλων στραμμένο προς τον επιβλητικό Ταΰγετο.

Ηλιοστάσια, Ισημερίες και Πανσέληνος στην Ορθόδοξη Παράδοση

                     

Η Θεολογία του Χρόνου, του Φωτός και της Κτίσεως

ΜΕΡΟΣ Ε΄

Από τον Κοσμικό Χρόνο στον Λειτουργικό Χρόνο: Η μεταμόρφωση της δημιουργίας μέσα στη Θεία Οικονομία

«Τὰ σὰ ἐκ τῶν σῶν Σοὶ προσφέρομεν κατὰ πάντα καὶ διὰ πάντα.»

(Θεία Λειτουργία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου)

1. Ο χρόνος ως δωρεά και όχι ως πεπρωμένο

Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά γνωρίσματα της βιβλικής και πατερικής θεολογίας είναι ότι ο χρόνος δεν νοείται ως δύναμη που εξουσιάζει τον άνθρωπο, αλλά ως δωρεά του Θεού. Η αντίληψη αυτή διαφοροποιείται ριζικά από πολλές αρχαίες κοσμοθεωρίες, στις οποίες ο άνθρωπος εμφανίζεται παγιδευμένος σε έναν αέναο κύκλο γεννήσεων, θανάτων και κοσμικών επαναλήψεων.

Η Αγία Γραφή παρουσιάζει τον χρόνο ως το πλαίσιο μέσα στο οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία της σωτηρίας. Δεν πρόκειται για έναν κλειστό κύκλο, αλλά για μία πορεία που ξεκινά από τη δημιουργία, κορυφώνεται στην Ενανθρώπηση του Λόγου και ολοκληρώνεται εσχατολογικά στη Βασιλεία του Θεού (Μάξιμος Ομολογητής, περ. 630/2014).

Ο Απόστολος Παύλος χρησιμοποιεί τον όρο «πλήρωμα τοῦ χρόνου» (Γαλ. 4:4), υποδηλώνοντας ότι η Ενανθρώπηση δεν αποτελεί ένα τυχαίο ιστορικό γεγονός, αλλά το κέντρο προς το οποίο συγκλίνει ολόκληρη η ιστορία. Ο χρόνος αποκτά νόημα όχι από τη διαδοχή των ημερών και των ετών, αλλά από την παρουσία του Χριστού μέσα σε αυτόν.

Η Εκκλησία, επομένως, δεν απολυτοποιεί τον χρόνο. Τον ευχαριστεί, τον αγιάζει και τον προσφέρει στον Θεό.

Ηλιοστάσια, Ισημερίες και Πανσέληνος στην Ορθόδοξη Παράδοση

                        

Η Θεολογία του Χρόνου, του Φωτός και της Κτίσεως

ΜΕΡΟΣ Α΄

Εισαγωγή – Ο Χρόνος ως Δημιούργημα του Θεού και η Θεολογία της Κτίσεως

«Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, ποίησιν δὲ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα» (Ψαλμ. 18[19]:2).

Εισαγωγή

Από την αυγή της ανθρώπινης ιστορίας ο άνθρωπος ύψωσε το βλέμμα προς τον ουρανό αναζητώντας το νόημα της υπάρξεώς του. Η εναλλαγή ημέρας και νύκτας, οι εποχές του έτους, οι ισημερίες, τα ηλιοστάσια και οι φάσεις της σελήνης υπήρξαν τα πρώτα «βιβλία» που διάβασε ο άνθρωπος, πριν ακόμη αναπτύξει τη γραφή και τη φιλοσοφία. Οι φυσικοί αυτοί ρυθμοί δεν υπήρξαν απλώς αστρονομικά γεγονότα· αποτέλεσαν τη βάση της γεωργικής ζωής, της κοινωνικής οργάνωσης και της θρησκευτικής εμπειρίας σχεδόν όλων των αρχαίων πολιτισμών (Eliade, 1959).

Η Αγία Γραφή δεν αγνοεί αυτή την πραγματικότητα. Αντιθέτως, από τις πρώτες κιόλας σελίδες της Γενέσεως παρουσιάζει τον Θεό ως Δημιουργό όχι μόνο του χώρου αλλά και του χρόνου. Ο χρόνος δεν είναι μία ανεξάρτητη δύναμη ούτε ένας αέναος κύκλος χωρίς σκοπό. Είναι δημιούργημα του Θεού και υπηρετεί το σχέδιο της θείας οικονομίας (Βασίλειος ο Μέγας, περ. 370/1970).

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να διερευνήσει ακριβώς αυτή τη λεπτή αλλά ουσιώδη διάκριση. Πώς η Εκκλησία προσέλαβε τους φυσικούς κύκλους του χρόνου; Πώς μεταμόρφωσε τα ηλιοστάσια, τις ισημερίες και την πανσέληνο σε στοιχεία της λειτουργικής ζωής, χωρίς να διολισθήσει σε φυσιολατρικές ή αστρολογικές αντιλήψεις; Και πώς η πατερική θεολογία ερμήνευσε τη σχέση ανάμεσα στον κοσμικό χρόνο και τον χρόνο της σωτηρίας;

Σοφία Μπεκρῆ: Ἄς μὴν βρεθοῦμε πρὸ ἐκπλήξεων!

                      

Ὁ ἑκατόνταρχος τοῦ Εὐαγγελίου (Ματθ., η’ 5-13) τῆς Δ’ Κυριακῆς Ματθαίου, παρὰ τὰ πολλά του ἀξιώματα καὶ τὰ ἀκόμη περισσότερα ὑλικά του ἀγαθά, συναισθάνεται τὴν ἀδυναμία του καὶ καταφεύγει στὸν Κύριο, γιὰ νὰ δώσῃ λύση στό «πρόβλημά» του. 

Ποιό εἶναι, ἀλήθεια, τὸ πρόβλημά του; Τί εἶναι ἐκεῖνο ποὺ τὸν ἀπασχολεῖ καὶ ἀδυνατεῖ νὰ εὕρῃ τὴν λύση του; Μήπως ὁ ἴδιος ἢ ἄλλο μέλος τῆς οἰκογενείας του ἢ ἔστω κάποιος ἀγαπημένος του συγγενὴς πάσχει ἀπὸ κάποια ἀνίατη ἀσθένεια καὶ καταφεύγει στὸν Κύριο, ἐπειδὴ ἄκουσε ὅτι κάνει θαύματα; 

Ὄχι! Ἡ ὑπόθεση ποὺ τὸν ἀπασχολεῖ δὲν ἀφορᾶ οὔτε τὸν ἴδιο, οὔτε κάποιο ἄλλο μέλος τῆς οἰκογενείας του, οὔτε ἀκόμη κάποιον συγγενῆ του, ἀλλὰ τὸν πονᾶ καὶ τὸν θλίβει ἡ ἀσθένεια τοῦ δούλου του: «Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, δεινῶς βασανιζόμενος» (Ματθ., η’ 6). Μάλιστα, καλῶς ἀκούσαμε! Ἕνας τρανὸς Ῥωμαῖος ἀφέντης ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴν θεραπεία ἑνὸς ταπεινοῦ καὶ τιποτένιου δούλου («res», δηλ. «πρᾶγμα» θεωροῦσαν οἱ Ῥωμαῖοι τοὺς δούλους, ὅπως καὶ τὶς γυναῖκες)! 

Σοφία Μπεκρῆ: Νὰ κάνουμε ἕνα δῶρο στοὺς Ἁγίους Ἀναργύρους!

                               

Ἀναφέρεται στὸ Συναξάρι τῶν Ἁγίων Κοσμᾶ καὶ Δαμιανοῦ τῶν Ἀναργύρων τῶν ἐκ Ῥώμης, τὴν μνήμη τῶν ὁποίων ἑορτάζομε τὴν 1η Ἰουλίου, ὅτι δὲν ἐπέλεγαν τοὺς ἀσθενεῖς των, μὲ βάση τὸ βαλάντιό των, ἀλλὰ προσέφεραν σὲ ὅλους, ἀδιακρίτως καὶ ἀναργύρως, τὴν βοήθειά των. Ὅταν, μάλιστα, οἱ πιὸ πλούσιοι ἐξ αὐτῶν τοὺς ἔδιναν χρήματα, ἐκεῖνοι ὄχι μόνον δὲν τὰ δέχονταν ἀλλὰ τοὺς ὑποδείκνυαν ἄλλους, ἐνδεέστερους ἀδελφούς των, γιὰ νὰ βοηθήσουν. 

Ἴσως κάποιος ἀναρωτιέται εὔλογα: «Καὶ ποιός φρόντιζε γιὰ τοὺς Ἁγίους Ἀναργύρους, ἀφοῦ δὲν ἀμείβονταν γιὰ τὴν ἐργασία των;» Ἡ ἀπάντηση εἶναι ἁπλῆ. Ἡ κοινότητα φρόντιζε γιὰ τὶς ἀνάγκες των. Ὡς γνωστόν, οἱ Ἅγιοι ἔζησαν κατὰ τοὺς πρώτους χριστιανικοὺς χρόνους (3ος αἰ.), ὁπότε λειτουργοῦσαν οἱ κοινότητες καὶ ὅλες οἱ ἀνάγκες, πνευματικές, μορφωτικὲς καὶ κοινωνικές, ὅλων τῶν μελῶν, καλύπτονταν στὸ πλαίσιό των (βλ. κεφ. Β’ καὶ Δ’ Πράξεων τῶν Ἀποστόλων). Ἑπομένως, ἐκεῖνοι, ὡς «ἰατῆρες ψυχῶν τε καὶ σωμάτων», θεράπευαν, μὲ τὶς γνώσεις των καὶ μὲ τὴν χάρη τοῦ Θεοῦ, τὸν πόνο καὶ τὶς ἀσθένειες, καὶ οἱ εὐεργετημένοι ἀπὸ αὐτοὺς ἀδελφοί των μεριμνοῦσαν γιὰ τὴν κάλυψη τῶν πενιχρῶν των ἀναγκῶν. Τί πιὸ δίκαιο καὶ πιὸ ὄμορφο!

Όταν η Γη ανατρίχιαζε

          

Υπάρχουν άνθρωποι που καλλιεργούν τη γη. Υπάρχουν κι εκείνοι που καλλιεργούν την ψυχή τους, κι έπειτα η γη ανταποκρίνεται. Οι παλαιότεροι δεν μιλούσαν για βιολογικές μεθόδους, ούτε για σύγχρονες τεχνικές καλλιέργειας. Μιλούσαν για ευλογία, για καθαρή συνείδηση, για σταυρωμένο χέρι πριν από τη σπορά, για ευχαριστία μετά τον θερισμό. Ήξεραν πως το χώμα δεν είναι απλώς ένα υπόστρωμα όπου φυτρώνουν φυτά, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που αφουγκράζεται τον άνθρωπο.

Ο κύριος Μιχάλης ήταν ένας ευγενικός Μεσσήνιος που εδώ και πολλά χρόνια κατοικούσε στην Αθήνα. Η ζωή τον είχε φέρει μακριά από τα χωράφια όπου μεγάλωσε, όμως ποτέ δεν ξέχασε τη μυρωδιά του βρεγμένου χώματος μετά τη βροχή ούτε τις αυγινές εικόνες της μητέρας του να κατεβαίνει στον κήπο κρατώντας το καλαθάκι της.

Δίπλα του στεκόταν πάντοτε η κυρία Αθηνά. Γεννημένη στην Αθήνα, μεγαλωμένη μέσα στις παραδόσεις μιας νοικοκυρεμένης οικογένειας, είχε μάθει να αγαπά το σπίτι, την καθαριότητα, τη μαγειρική και την προσφορά. Δεν γνώριζε όμως τη ζωή του χωραφιού όπως τη γνώριζε ο σύζυγός της.

Έφυγε από τη ζωή ο Σταύρος Ιωάν. Μπάκας, σε ηλικία 95 ετών

                        

Ανταπόκριση: κ. Χρήστος Παν. Παπαγεωργίου

Με βαθιά θλίψη η οικογένεια, οι συγγενείς, οι φίλοι και ολόκληρη η κοινωνία της Βαλύρας αποχαιρετούν έναν ξεχωριστό άνθρωπο, τον αγαπητό Σταύρο Ιωάν. Μπάκα, που έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, σε ηλικία 95 ετών.

Ο Σταύρος Μπάκας υπήρξε ένας άνθρωπος συνδεδεμένος με τον τόπο του, την οικογένειά του και την παράδοση. Με την εργατικότητα, το ήθος και την αφοσίωσή του άφησε το δικό του αποτύπωμα στην κοινωνία της Βαλύρας. Ως ελαιοτριβέας υπηρέτησε για πολλά χρόνια έναν από τους σημαντικότερους καρπούς της μεσσηνιακής γης, την ελιά, συμβάλλοντας με τον κόπο και τη γνώση του στην τοπική παραγωγή και στην οικονομική ζωή του χωριού.

Ήταν ένας άνθρωπος της δουλειάς, της υπομονής και της δημιουργίας. Σε όλη του τη ζωή αντιμετώπισε τις χαρές και τις δυσκολίες με αξιοπρέπεια, αποτελώντας παράδειγμα για τις νεότερες γενιές. Η πορεία του χαρακτηρίστηκε από αγώνα, επιμονή και αγάπη για την οικογένεια και τον τόπο του.

Κατά Ματθαίον η΄ 5-13: Η πίστη που υπερβαίνει τα όρια και συναντά τον Χριστό

                       

Περίληψη

Η θεραπεία του δούλου του εκατοντάρχου (Ματθ. 8:5-13) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες Ευαγγελικές περικοπές που παρουσιάζουν τη δύναμη της πίστεως και την καθολικότητα της σωτηρίας που προσφέρει ο Χριστός. Ένας Ρωμαίος αξιωματικός, πρόσωπο εκτός του λαού του Ισραήλ και εκπρόσωπος της κατοχικής εξουσίας, προσεγγίζει τον Ιησού με βαθιά ταπείνωση και εμπιστοσύνη. Η πίστη του δεν στηρίζεται στην απαίτηση ενός θαύματος αλλά στην απόλυτη βεβαιότητα ότι ο λόγος του Χριστού έχει εξουσία πάνω στην ασθένεια και στον θάνατο. Η πατερική παράδοση, ιδιαίτερα οι Άγιοι  Ιωάννης ο Χρυσόστομος,  Κύριλλος Αλεξανδρείας και  Θεοφύλακτος Βουλγαρίας, αναδεικνύει την περικοπή ως υπόδειγμα ταπεινώσεως, υπακοής και εμπιστοσύνης στον Θεό. Το γεγονός ότι ο Χριστός επαινεί την πίστη ενός εθνικού αποκαλύπτει ότι η Βασιλεία του Θεού υπερβαίνει εθνικά, κοινωνικά και θρησκευτικά όρια.

Λέξεις-κλειδιά: πίστη, εκατόνταρχος, θεραπεία, λόγος Χριστού, ταπείνωση, χάρη, πατερική ερμηνεία.

Προς Ρωμαίους στ΄ 18-23: Από τη δουλεία της αμαρτίας στην ελευθερία της Θείας Χάριτος

 

                                                             Φωτό: pinterest

Περίληψη

Η περικοπή προς Ρωμ. 6:18-23 αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεολογικές ενότητες της προς Ρωμαίους Επιστολής, διότι παρουσιάζει τη ριζική μεταμόρφωση του ανθρώπου μέσα από την εν Χριστώ ζωή. Ο Απόστολος Παύλος χρησιμοποιεί τη μεταφορά της δουλείας για να περιγράψει δύο αντίθετες υπαρξιακές καταστάσεις: την υποδούλωση στην αμαρτία και την ελεύθερη αφιέρωση στον Θεό. Η πατερική παράδοση, ιδιαίτερα η ερμηνεία  των Αγίων Ιωάννου Χρυσοστόμου,   Θεοφυλάκτου Βουλγαρίας,  Κυρίλλου Αλεξανδρείας και   Μεγάλου Βασιλείου, αναδεικνύει ότι η αληθινή ελευθερία δεν βρίσκεται στην ανεξαρτησία από κάθε δεσμό, αλλά στην αποκατάσταση της κοινωνίας του ανθρώπου με τον Δημιουργό του. Η παρούσα μελέτη εξετάζει  την περικοπή υπό το φως της πατερικής ερμηνείας και των σύγχρονων βιβλικών προσεγγίσεων.

Λέξεις-κλειδιά: Απόστολος Παύλος, Προς Ρωμαίους, αμαρτία, χάρη, ελευθερία, αγιασμός, Πατέρες της Εκκλησίας.

Θα έλθω, μητέρα, όταν μου παραδώσεις το διαμέρισμα άδειο

       

Ο Δημήτρης κουβαλούσε πάντοτε στην πλάτη του ένα ολόκληρο σόι. Όχι μεταφορικά, αλλά σχεδόν κυριολεκτικά. Όπου κι αν πήγαινε, ό,τι κι αν πετύχαινε, πίσω του ακολουθούσε η βαριά σκιά μιας οικογένειας με ιστορία, παράδοση, κοινωνική καταξίωση και, πάνω απ' όλα, αντικείμενα. Πολλά αντικείμενα.

Δεν ήταν μόνο οι αρχές με τις οποίες είχε μεγαλώσει. Ούτε μόνο η ανατροφή του, οι αξίες, η πειθαρχία και η αίσθηση καθήκοντος που του είχε εμφυσήσει η μητέρα του, η κυρία Χαρίκλεια. Ήταν ότι μαζί με το όνομά του κληρονομούσε και ένα μεγάλο φορτίο: οικογενειακά κειμήλια, ασημικά, πορσελάνες, πίνακες, έπιπλα, χαλιά, μπουφέδες, σερβίτσια, υφαντά, ιστορίες και αναμνήσεις τριών γενεών.

Η κυρία Χαρίκλεια θεωρούσε αυτονόητο ότι όλα αυτά θα περνούσαν κάποτε στον μοναχογιό της.

Εκείνος όμως είχε αρχίσει να αναρωτιέται αν η κληρονομιά είναι πάντοτε ευλογία.

Σαν εικόνισμα

 

Η νότια Μεσσηνία του 1950 ξυπνούσε με το λάλημα του πετεινού και κοιμόταν με το καντήλι αναμμένο μπροστά στο εικονοστάσι. Ήταν μια εποχή που οι άνθρωποι μετρούσαν τον πλούτο όχι μόνο με τα στρέμματα και τις ελιές, αλλά και με την τιμή, την πίστη και τον λόγο τους. Τα χωριά μοσχοβολούσαν ασβέστη, βασιλικό και φρεσκοζυμωμένο ψωμί. Οι γυναίκες άπλωναν τα λευκά υφαντά στις αυλές, οι άνδρες έφευγαν χαράματα για τα χωράφια με το μουλάρι, κι από τα καμπαναριά ακουγόταν η καμπάνα σαν να ευλογούσε κάθε καινούρια μέρα.

Στο μεγαλύτερο αρχοντικό του χωριού κατοικούσε ο κυρ Ανέστης. Ήταν ευσεβής γαιοκτήμονας, άνθρωπος που είχε τελειώσει το σχολαρχείο, μα περισσότερο από τα γράμματα αγαπούσε τον νόμο του Θεού. Δεν υπήρχε Κυριακή που να μη σταθεί ευλαβικά στο στασίδι του, ούτε βράδυ που να μη διαβάσει λίγες γραμμές από το Ψαλτήρι πριν σβήσει το λυχνάρι.

Ο Θεός όμως του είχε δώσει και βαρύ σταυρό.

Η γυναίκα του είχε φύγει νέα από ανίατη αρρώστια, αφήνοντάς του στα χέρια τη μοναχοκόρη τους, την Ελπηνίκη. Από τότε ο κυρ Ανέστης έγινε και πατέρας και μητέρα. Δεν ξανακοίταξε άλλη γυναίκα. Δεν σκέφτηκε δεύτερο γάμο, ούτε λογάριασε τη μοναξιά του.

Η ζωή του είχε ένα μόνο κέντρο.

Την κόρη του.

Γιατί να φάω κότα όταν όλα μπορώ να τα βρω μέσα σε ένα αυγό;

                          

                                                             Φωτό:pinterest

 

Το αυγό: μια μικρή τροφή με τεράστια διατροφική αξία

Το αυγό αποτελεί μία από τις πληρέστερες φυσικές τροφές και δικαίως χαρακτηρίζεται ως «διατροφικός θησαυρός». Μέσα σε ένα μόνο αυγό βρίσκονται πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, απαραίτητα αμινοξέα, βιταμίνες, μέταλλα και πολύτιμα αντιοξειδωτικά. Δεν είναι τυχαίο ότι χρησιμοποιείται ως πρότυπο πρωτεΐνης για τη σύγκριση όλων των υπόλοιπων πρωτεϊνικών τροφών (FAO & WHO, 2013).

Ο τίτλος «Γιατί να φάω κότα όταν όλα μπορώ να τα βρω μέσα σε ένα αυγό;» αποτελεί ασφαλώς ένα λογοτεχνικό ερέθισμα και όχι κυριολεκτική προτροπή. Το κοτόπουλο παραμένει εξαιρετική πηγή άπαχης πρωτεΐνης, όμως το αυγό ξεχωρίζει για τη μοναδική πυκνότητα θρεπτικών συστατικών που περιέχει σε τόσο μικρό όγκο τροφής.

Σήμα βατράχου

 

«Ο παππούς μου», λέγει ο κύριος Μάρκος, ψυχοθεραπευτής γνωσιακής κατεύθυνσης, «υπηρέτησε τη γη της υπαίθρου περισσότερο από εξήντα χρόνια και ήταν γεννημένος με μια εντυπωσιακή ψυχολογική προδιάθεση. Θεωρώ μεγάλη τιμή που φέρω το όνομα ενός αγρότη ο οποίος είχε συλλάβει, με τη σοφία της ζωής, τεχνικές που αργότερα θα περιέγραφε η γνωσιακή ψυχολογία. Πολύ πριν η επιστήμη μετακινηθεί από τον συμπεριφορισμό στη γνωσιακή θεώρηση, εκείνος ήξερε πως ο άνθρωπος αλλάζει όχι μόνο με τις εντολές αλλά και με τις εικόνες, τα σύμβολα, το χιούμορ και τα συναισθήματα.»

Κάθε χωριό έχει τους δικούς του σοφούς. Άλλοι φορούν ράσα, άλλοι κοστούμια, άλλοι κρατούν βιβλία. Στο δικό μας χωριό ο σοφός φορούσε πάνινο καπέλο, κρατούσε τσάπα και μιλούσε με τις φωνές των ζώων.

Η Αγία Παρασκευή της Βαλύρας: ένα πέτρινο αποτύπωμα πίστης στους πρόποδες της Ιθώμης

 

Εικονική αναστήλωση του ναΐδρίου 

 

Στον ευλογημένο διάκοσμο της Βαλύρας Μεσσηνίας, όπου η ιστορία, η φύση και η παράδοση συνυφαίνονται αρμονικά, καταγράφονται δεκατέσσερις εκκλησίες και εκκλησάκια, μικρά πνευματικά καταφύγια που στέκουν ως αθόρυβοι μάρτυρες μιας άλλης εποχής. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το παλιό εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής, κρυμμένο στους πρόποδες της Ιθώμης, προς την περιοχή Γοργόρεμα, μέσα στην αγκαλιά των αιωνόβιων ελαιώνων.

Εκεί, ανάμεσα στις ρίζες των δέντρων και στους ψιθύρους του Μεσσηνιακού ανέμου, η πέτρα κρατά ακόμη τη μνήμη των ανθρώπων που πέρασαν, προσευχήθηκαν και άφησαν ένα λουλούδι ευλάβειας στη χάρη της Αγίας. Ο καθηγητής Βιολογίας και ιστοριοδίφης της Βαλύρας, κ. Ιωάννης Δ. Λύρας, με τη φωτογραφική του ματιά διέσωσε την εικόνα του ναού όπως παραμένει για περισσότερο από έναν αιώνα: ένα ταπεινό μνημείο πίστης, με το Άγιο Βήμα εκτεθειμένο στους βοριάδες της ανθρώπινης αδιαφορίας, αλλά όχι λησμονημένο από τη συλλογική μνήμη.