Η πρόσφατη επισήμανση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων, κ. Χρυσοστόμου, ότι «δυστυχώς θάβουμε τα σκουπίδια και καίμε τους ανθρώπους» συνοψίζει με έντονο και προφητικό λόγο μια βαθιά θεολογική κρίση της σύγχρονης κοινωνίας μας. Η καύση των νεκρών δεν αποτελεί απλώς μια πρακτική επιλογή υγειονομικού ή οικονομικού χαρακτήρα, αλλά εγείρει σοβαρά ανθρωπολογικά και θεολογικά ζητήματα, ιδίως στο πλαίσιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία διαχρονικά συνδέει άρρηκτα την ταφή του σώματος με την πίστη στην Ανάσταση των νεκρών (Κορ. Α΄ 15, 42–44).
Στις 20 Φεβρουαρίου 2025 συμπληρώθηκαν 30 χρόνια από την κοίμηση του Γέροντος Νικοδήμου Καράμπελα , ενός αυθεντικού μοναχού, ο οποίος έζησε περισσότερα από πενήντα χρόνια με άσκηση, ταπείνωση και αδιάλειπτη προσευχή στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Βουλκάνου Μεσσηνίας.
Ο πατέρας Νικόδημος, κατά κόσμον Νικόλαος Καράμπελας, γεννήθηκε το 1909 στο Αριοχώρι Μεσσηνίας. Μεγάλωσε σε οικογένεια με πίστη και αρχές· ο πατέρας του ήταν δάσκαλος και η μητέρα του αφιερωμένη στην ανατροφή των παιδιών. Από νεαρή ηλικία ξεχώριζε για την ευλάβεια, την εργατικότητα, την πραότητα και την ταπεινότητά του. Αν και δεν συνέχισε τις σπουδές του πέρα από τη βασική εκπαίδευση, αγάπησε ιδιαίτερα τη μελέτη και τα γράμματα, αγάπη που τον συνόδευσε μέχρι το τέλος της ζωής του.
Στη Μεσσηνία συνεχίζεται για χρόνια η δημόσια συζήτηση για τη βελτίωση και ανάπτυξη των οδικών δικτύων, ειδικά σε ό,τι αφορά την 7η Επαρχιακή Οδό, που συνδέει τη Μεσσήνη με την Εύα και τη Λάμπαινα. Πρόκειται για ένα έργο που έχει ενταχθεί σε χρηματοδοτικά προγράμματα, έχει προκαλέσει αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε φορείς και πολίτες, και αποτέλεσε πεδίο σχολιασμού από ειδικούς και μηχανικούς. Στο επίκεντρο βρίσκονταν ερωτήματα για την οικονομική σκοπιμότητα, την ορθή μελέτη και το δημόσιο συμφέρον.
Όταν ο Γιωργάκης ήταν τριών ετών, η μητέρα του, σε μια προσπάθεια να τον απεξαρτήσει από πάνω της, του πρότεινε ένα παιχνίδι.
— Γιώργο μου, όταν φτάσουμε στη θάλασσα θα παίξουμε κάτι διαφορετικό. Αντί να κάνεις τον καρχαρία, να πετάγεσαι έξω απ’ το νερό με ορμή, να πέφτεις πάνω μου και να με δαγκώνεις, θα κάνεις το δελφινάκι. Το δελφινάκι είναι ήρεμο.
— Και τι κάνει το δελφινάκι, μαμά; ρώτησε ο Γιώργος.
— Κολυμπάει με χάρη και δύναμη. Όμως, όταν βγαίνει από το νερό και τρέχει προς τη μαμά του, όσο πλησιάζει πηγαίνει όλο και πιο σιγά. Μόλις φτάσει, της δείχνει τα δυο του χέρια κλειστά και τη ρωτά: «Σε ποιο χέρι κρατώ το βοτσαλάκι, μαμά;» Αν το βρει, της το δίνει και τρέχει πάλι πίσω στη θάλασσα.
Ο Γιωργάκης για πολλή ώρα έμπαινε και έβγαινε από το νερό, κρύβοντας βότσαλα στις μικρές του παλάμες. Κάποια στιγμή κουράστηκε. Το παιχνίδι τον είχε περιορίσει περισσότερο απ’ όσο άντεχε. Έτσι αποφάσισε να αλλάξει τους όρους με έξυπνο πρόσχημα.
Η Μελιτίνη είχε μάθει να ζει ανάμεσα σε λέξεις. Λέξεις επιστημονικές, ακριβείς, αυστηρές. Η ζωή της ήταν γεμάτη τίτλους, διακρίσεις, συνέδρια και μακροσκελείς αναλύσεις της ανθρώπινης ψυχής. Στο γραφείο της, τα βιβλία σχημάτιζαν τείχη γνώσης, σαν να προστάτευαν κάτι εύθραυστο στο κέντρο της. Κι όμως, όσο πιο πολύ θωρακιζόταν με τη γνώση, τόσο πιο έντονα ένιωθε μέσα της μια ανεξήγητη μελαγχολία, μια σιωπηλή απουσία.
Είχε δει πολλά. Ανθρώπους να σπάνε από πόνο, άλλους να προσπαθούν να σταθούν όρθιοι πάνω στα συντρίμμια της ζωής τους. Είχε ακούσει ιστορίες που χάραζαν βαθιά σημάδια στην ψυχή. Τις κατανοούσε, τις ερμήνευε, τις τοποθετούσε σε θεωρητικά σχήματα. Μα όταν έμενε μόνη, τις νύχτες που το φως της πόλης έσβηνε, μια παράξενη νοσταλγία ανέβαινε μέσα της σαν ψίθυρος από χρόνο μακρινό.
Το παρόν δοκίμιο επιχειρεί μια διεπιστημονική προσέγγιση της παιδικής ηλικίας αξιοποιώντας δεδομένα της ιατρικής επιστήμης, της ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας, καθώς και της χριστιανικής θεολογίας και πατερικής γραμματείας. Στόχος είναι να αναδειχθεί ότι τα παιδικά χρόνια αποτελούν τον τόπο όπου εγγράφονται οι πρώτες μνήμες αγάπης, ασφάλειας, τραύματος και πίστης, διαμορφώνοντας καθοριστικά τον ενήλικο άνθρωπο.Τα παιδικά χρόνια δεν είναι απλώς μια βιολογική φάση της ζωής, αλλά το θεμέλιο της προσωπικότητας, της ψυχικής υγείας, της κοινωνικής ταυτότητας και –σύμφωνα με τη θεολογική παράδοση– της πνευματικής πορείας του ανθρώπου.
Η συγχώρηση είναι ίσως η πιο δύσκολη και ταυτόχρονα η πιο απελευθερωτική ανθρώπινη πράξη. Δεν αφορά μόνο την ηθική ή τη θρησκευτική ζωή, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της ψυχοσωματικής ύπαρξης. Η αδυναμία συγχώρησης συχνά συνοδεύεται από χρόνια ένταση, θυμό, άγχος και σωματικά συμπτώματα. Αντίθετα, η συγχώρηση βιώνεται από πολλούς ως βαθιά εσωτερική ελευθερία.
Οι σύγχρονες νευροεπιστήμες και η ψυχολογία προσφέρουν πλέον σαφή δεδομένα: η συγχώρηση δεν είναι απλώς ψυχική στάση, αλλά νευρωνική διαδικασία απελευθέρωσης. Παράλληλα, η θεολογία βλέπει τη συγχώρηση ως αποκατάσταση της σχέσης και νίκη επί του φόβου και του θανάτου. Το άρθρο αυτό εξετάζει τη συγχώρηση ως βιολογική, ψυχολογική και πνευματική πραγματικότητα.
Η αυτοχειρία του 52χρονου κτηνοτρόφου στη Βροντού Πιερίας δεν είναι ένα απλό, μεμονωμένο περιστατικό. Είναι ένα κραυγαλέο κοινωνικό και πολιτικό γεγονός, που φωτίζει με τον πιο σκληρό τρόπο τα αδιέξοδα της ελληνικής υπαίθρου και τις τεράστιες ευθύνες της πολιτείας απέναντι στους ανθρώπους της πρωτογενούς παραγωγής.
Όταν ένας άνθρωπος χάνει μέσα σε λίγες ώρες το σύνολο του ζωικού του κεφαλαίου –δηλαδή τον κόπο μιας ζωής, την επαγγελματική του ταυτότητα και το μοναδικό του εισόδημα– και αφήνεται ουσιαστικά χωρίς άμεση οικονομική και ψυχολογική στήριξη, τότε το πρόβλημα δεν είναι ατομικό. Είναι κοινωνικό και κρατικό.
Η υποχρεωτική θανάτωση περίπου 1.000 προβάτων λόγω της ευλογιάς δεν ισοδυναμεί απλώς με μια ζημιά. Ισοδυναμεί με πλήρη επαγγελματική και κοινωνική κατάρρευση. Για έναν κτηνοτρόφο της επαρχίας, το κοπάδι δεν είναι «περιουσιακό στοιχείο», αλλά προέκταση της ζωής του.
Κάθε φιλόζωος έχει σίγουρα να διηγηθεί μια θαυμαστή ιστορία για τις αγαπημένες του γάτες. Όμως γάτες με πτυχίο, σαν τα δίδυμα γατάκια της Αναστασίας, δύσκολα συναντά κανείς — τουλάχιστον αυτό διατείνεται με βεβαιότητα η στοργική και αφοσιωμένη γατομαμά τους.
Η Αναστασία είναι διπλωματούχος πιάνου και συγγραφέας. Συνθέτει μουσική, γράφει ποίηση και πεζογραφία, και ζει μόνη της σε ένα παλιό, ανακαινισμένο διαμέρισμα στην Αθήνα. Το οξυγόνο του σπιτιού ανανεώνεται από τεράστιες γλάστρες που στέκουν σαν σιωπηλοί φρουροί στα μικρά μπαλκόνια.
Δύο δίδυμα γατάκια μπήκαν στη ζωή της απρόσμενα, λίγο μετά τον θάνατο του υπέργηρου γάτου της. Ένας αδελφικός της φίλος, δικηγόρος στο επάγγελμα, τα βρήκε ένα πρωί έξω από την είσοδο του διαμερίσματός του, εγκαταλελειμμένα μέσα σε ένα καλάθι. Κατατρομαγμένος και παντελώς άπειρος, την πήρε τηλέφωνο για βοήθεια.
Ο Δημήτρης Κατσίρης ήταν μοναχογιός. Γεννήθηκε το 1918, είκοσι δύο χρόνια πριν από τον πόλεμο του ’40, και μεγάλωσε στο μικρό πατρικό του σπίτι στη Βαλύρα, εκεί όπου στεγαζόταν το παλιό σιδηρουργείο του αείμνηστου Μπαρμπαλιά, στον δημόσιο δρόμο προς τη Μεσσήνη. Από νωρίς η ζωή του έμαθε τη σιωπή, τη δουλειά και την ευθύνη· μεγάλωσε με τη μητέρα του, τη γιαγιά Ευσταθία, χήρα και στωική, που του έδωσε όλη την αγάπη της.
Από παιδί, ο Δημητράκης αγάπησε δύο υπάρξεις μοναδικές. Η πρώτη ήταν ένα συνομήλικο κοριτσάκι από το Πλατύ, το χωριό του πατέρα του, του Θανάση: η Παναγιωτίτσα. Η δεύτερη ήταν το άλογό του.
Η σύγκρουση αυτή – ανάμεσα στη βιολογική αιτιότητα και την υπαρξιακή ελευθερία – δεν είναι αναγκαστικά αντιφατική. Το άρθρο αυτό επιχειρεί να φωτίσει τον ρόλο του εγκεφάλου στην απόφαση και τη βούληση, χωρίς να ακυρώνει τη θεολογική κατανόηση της ελευθερίας ως δώρου και ευθύνης.
Από την διόγκωση του Δημόσιου Τομέα σε προσωπικό, φθάσαμε στην τεράστια συρρίκνωσή του, με αποτέλεσμα από την Τοπική Αυτοδιοίκηση έως και την κάθε δημόσια υπηρεσία παντού να υπάρχει έλλειψη προσωπικού. Για τις τράπεζες δεν το συζητάμε! Εκεί επικρατεί το ραντεβού των «ερωτευμένων».
Καθημερινά ακούμε υπερβολές από τους κυβερνητικούς «λογοθεραπευτές». Όμως κάθε υπερβολή δημιουργεί ένα ελάττωμα αλλά και κάθε ελάττωμα δημιουργεί μια απαξίωση του δημόσιου βίου. Οι κοινωνικές ομάδες αντιπαλεύονται θεωρώντας η κάθε μία το δίκιο μονοκαλλιέργειά της.
Πρέπει να βγάλουμε τις μάσκες και να κοιταχτούμε στα μάτια αληθινά. Αν συμβεί αυτό τότε σίγουρα θα υπάρξει φως στο τούνελ διότι είμαστε πολυμήχανος λαός. Απαιτούνται από τους κυβερνώντες έργα και πράξεις για να ελπίζουμε. Πρέπει να σταματήσει αυτή η διαφθορά του δημόσιου βίου. Τα ΜΜΕ πρέπει χωρίς καμία συγκάλυψη να αποτυπώνουν την αλήθεια.
Το σύμβολο του Δέντρου της Ζωής αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα και πιο καθολικά αρχέτυπα της ανθρώπινης πνευματικής εμπειρίας. Από τους αρχαίους πολιτισμούς της Ευρώπης, της Αμερικής και της Ασίας έως την ιουδαιοχριστιανική αποκάλυψη, το δέντρο λειτουργεί ως κοσμικός άξονας, ως σημείο σύνδεσης του ουρανού με τη γη, του θνητού με το θείο, της φθοράς με την αναγέννηση. Στον Χριστιανισμό, το σύμβολο αυτό όχι μόνο δεν απορρίπτεται, αλλά μεταμορφώνεται θεολογικά, κορυφούμενο στο πρόσωπο του Χριστού, ο οποίος αποκαλύπτεται ως η αληθινή Ζωή του κόσμου.
Το παρόν άρθρο εξετάζει τη διαχρονική παρουσία του Δέντρου της Ζωής σε αρχαίους μύθους, την ενσωμάτωσή του στην Αγία Γραφή, τη θεολογική του ερμηνεία από τους Πατέρες της Εκκλησίας, καθώς και τη μετάβασή του από ιερό σύμβολο σε λαϊκό έθιμο.
Με αφοσίωση εντρυφούσε σε καθετί που ο ευλογημένος του νους αναγνώριζε ως πολύτιμο εφόδιο ζωής, με αποτέλεσμα, ήδη από νεαρή ηλικία, να έχει κατακτήσει γνώσεις χρήσιμες και ουσιαστικές για τη μετέπειτα πορεία του.
Η νευροθεολογία αποτελεί ένα σύγχρονο διεπιστημονικό πεδίο που επιχειρεί να μελετήσει τη σχέση μεταξύ εγκεφάλου, θρησκευτικής εμπειρίας και συνείδησης. Δεν πρόκειται για προσπάθεια «εξηγήσεως» του Θεού μέσω της βιολογίας, αλλά για την κατανόηση του πώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος συμμετέχει στη θρησκευτική εμπειρία (Newberg, 2018).
Η εορτή των Θεοφανείων κατέχει κεντρική θέση στη λειτουργική και θεολογική παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού στον ποταμό Ιορδάνη και τη φανέρωση της Αγίας Τριάδος. Στο πλαίσιο αυτής της εορτής, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το φαινόμενο που, σύμφωνα με εκκλησιαστικές μαρτυρίες και αφηγήσεις πιστών, παρατηρείται κατά τον Μεγάλο Αγιασμό των Υδάτων στον Ιορδάνη ποταμό: η λεγόμενη «αντιστροφή των υδάτων».
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι σχετικές μαρτυρίες περί της «αντιστροφής των υδάτων» συνδέονται χρονικά με τον εορτασμό των Θεοφανείων σύμφωνα με το παλαιό (Ιουλιανό) ημερολόγιο. Συγκεκριμένα, το φαινόμενο αναφέρεται ότι παρατηρείται κάθε χρόνο, κατά τις ημερομηνίες 18 ή 19 Ιανουαρίου του πολιτικού ημερολογίου, όταν η εορτή των Φώτων τελείται στον Ιορδάνη ποταμό από το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων.
Το παρόν κείμενο επιχειρεί να εξετάσει το φαινόμενο αυτό μέσα από τη θεολογική του σημασία, τις βιβλικές αναφορές και τις σύγχρονες ερμηνευτικές προσεγγίσεις, χωρίς να παραγνωρίζεται η διάκριση μεταξύ πίστης και επιστημονικής ανάλυσης.
Το όνομα «Χατζής» και οι λεγόμενοι «Χατζήδες» αποτελούν ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της ελληνορθόδοξης παράδοσης, συνδέοντας άρρηκτα τη λαϊκή θρησκευτικότητα με τη βιωματική πίστη και το προσκύνημα. Πρόκειται για έναν τίτλο τιμής που φέρει βαθύ ιστορικό, κοινωνικό και πνευματικό φορτίο και αντανακλά τη σχέση των Ορθοδόξων πιστών με τους Αγίους Τόπους (Κιτρομηλίδης, 2003).
Ο Βαλυραίος κ. Ανδρέας Καρανάνος του Ιωάννη και της Διονυσίας σήμερα εορτάζει τόσο την όμορφη και δραστήρια σύζυγό του Γιάννα, όσο και τον αξιόλογο πατέρα του Γιάννη, στον οποίο έχει την τιμή να μοιάζει, τόσο στη σωματική διάπλαση όσο και στον έντιμο χαρακτήρα.
Η εορτή των Θεοφανείων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δεσποτικές εορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη φανέρωση της Αγίας Τριάδος και τον αγιασμό των υδάτων. Στη Μεσσήνη, ο εορτασμός αυτός αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς τελείται στον Πάμισο ποταμό, έναν από τους ιστορικότερους και σημαντικότερους ποταμούς της Πελοποννήσου. Ο Πάμισος δεν είναι απλώς ένα φυσικό υδάτινο σώμα· αποτελεί φορέα μυθολογικής μνήμης, ιστορικής συνέχειας και πηγή ζωής για την εύφορη πεδιάδα της Μεσσηνίας. Ο αγιασμός των υδάτων του συνδέει το παρελθόν με το παρόν και ενισχύει τον πνευματικό και κοινωνικό δεσμό της τοπικής κοινωνίας με τον τόπο της.
Η ανθρώπινη συνείδηση αποτελεί ένα από τα βαθύτερα και πιο αινιγματικά φαινόμενα της ύπαρξης. Παρά τη μεγάλη πρόοδο των νευροεπιστημών, το ερώτημα πώς η ύλη μετατρέπεται σε εμπειρία, νόημα και αυτοσυνειδησία παραμένει ανοιχτό. Στο επίκεντρο της σύγχρονης επιστημονικής έρευνας βρίσκονται οι πρωτεΐνες: μόρια που δεν αποτελούν απλώς δομικά στοιχεία του εγκεφάλου, αλλά δυναμικούς φορείς πληροφορίας, επικοινωνίας και προσαρμογής (Kandel et al., 2021).
Το άρθρο αυτό εξετάζει τον ρόλο των πρωτεϊνών στη λειτουργία της συνείδησης, τη συμβολή της νευροβιολογίας και της ψυχολογίας, και επιχειρεί μια σύνθεση με τη θεολογική θεώρηση της συνείδησης ως πνευματικής πραγματικότητας που υπερβαίνει, χωρίς να αναιρεί, τη βιολογική βάση.
Ο λόγος του Γέροντος Γαβριήλ του Αγιορείτου, εγκαταβιώνοντος στο κελλί του Οσίου Χριστοδούλου πλησίον της Ιεράς Μονής Κουτλουμουσίου, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα σύγχρονου πατερικού λόγου: λιτός, παραβολικός, συχνά αποκαλυπτικός και βαθιά ευαγγελικός. Παρότι λακωνικός, περικλείει πλούσιο θεολογικό περιεχόμενο, εναρμονισμένο πλήρως με την Αγία Γραφή και την Πατερική Παράδοση. Στη συνέχεια παρατίθενται αυτούσιες οι ρήσεις του - τις εντοπίσαμε στην ενδιαφέρουσα σελίδα του κ. Γιώργου Γεωργουδάκη στο FB- και ακολουθεί σύντομη θεολογική ερμηνεία για να κατανοήσουμε πώς ο λόγος των Αγίων Πατέρων υποστηρίζει και επαυξάνει τον λόγο του φωτισμένου γέροντος Γαβριήλ.
Φωτογραφίες: Pinterest
Το ύδωρ, ως στοιχείο ζωής, καθάρσεως και αναγεννήσεως, κατέχει κεντρική θέση τόσο στη βιβλική όσο και στην πατερική θεολογία. Ιδιαιτέρως οι ποταμοί, ως φυσικά και ταυτόχρονα συμβολικά όρια, λειτουργούν ως χώροι θείας επεμβάσεως και αποκαλύψεως. Στον ελληνικό χώρο, ο ποταμός Ηριδανός,(αναγραμματισμός Ιορδάνης) που ρέει υπόγεια κάτω από τον Ιερό Βράχο της Ακροπόλεως, συνδέεται από την εκκλησιαστική παράδοση, με τη Ζωοδόχο Πηγή, την ιερά αρχαία κρήνη του Ασκληπιείου. Ακόμη και σήμερα αναβλύζει αγιασμένο από την εκκλησία μας ύδωρ που έχει ειδική υφή. Αντιστοίχως, στην ιστορία της θείας οικονομίας, ο ποταμός Ιορδάνης αναδεικνύεται ως κατεξοχήν τόπος ενεργείας της ακτίστου θείας χάριτος, όπως αποκαλύπτεται με τη Θεοφάνεια του Κυρίου.
Το παρόν άρθρο επιχειρεί να παρουσιάσει τα θαυμαστά γεγονότα που συνδέονται με τον Ιορδάνη ποταμό, όπως καταγράφονται στην Αγία Γραφή και ερμηνεύονται από την υμνογραφική και πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας, αναδεικνύοντας τη διαχρονική σωτηριολογική τους σημασία.
Φωτό: Pinterest
Ἀξίζει, πραγματικά, νὰ προσεγγίσῃ κανεὶς τὸ περιεχόμενο τῶν Εὐχῶν τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ, ὥστε νὰ κατανοήσῃ καλύτερα τὰ σωτήρια νοήματά των γιὰ τὸ μυστήριο τῆς θείας οἰκονομίας καὶ εἰδικώτερα γιὰ τὴν Ἐνανθρώπηση καὶ τὴν Ἐπιφάνεια τοῦ Κυρίου μας.
Φωτό: Pinterest
Ἀνήμερα τῶν Φώτων, κατὰ τὸν Ὄρθρο, ψάλλονται διπλὲς Καταβασίες, τοῦ ῥὑθμοτονικοῦ Κανόνος τοῦ Κοσμᾶ τοῦ Μελωδοῦ («Βυθοῦ ἀνεκάλυψε πυθμένα…»), καὶ τοῦ ἰαμβικοῦ Κανόνος τοῦ Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ («Στίβει θαλάσσης κυματούμενον σάλον…»).
Φωτογραφίες: κα Μαρία Φωτεινού-Χρηστάκη
Στον ενοριακό ναό του Αγίου Αθανασίου Βαλύρας τελέστηκε με κατάνυξη ο Μέγας Αγιασμός των Θεοφανείων, χοροστατούντος του πρωτοπρεσβυτέρου π. Ιωάννου Φωτεινού. Με την αγιαστούρα και κλάδους βασιλικού, ο σεπτός μας πατέρας έρανε τους πιστούς, επικαλούμενος τη χάρη του Θεού για τον εξαγνισμό ψυχής και σώματος και την απομάκρυνση των παθών.
Παρά το γεγονός ότι η εποχική γρίπη έχει καθηλώσει αυτές τις ημέρες τον δεξιό μας ψάλτη, κ. Παναγιώτη Ζαφειρόπουλο, ο αριστερός ψάλτης του ναού, ο Βαλυραίος κ. Γιώργος Περιβολάρης, με ιδιαίτερη ευλάβεια και αίσθημα ευθύνης έχει αναλάβει διπλά καθήκοντα. Σε αρμονικό ψαλτικό συντονισμό, μαζί με άξιο αντικαταστάτη ψάλτη σήμερα, τίμησαν τη μεγάλη ημέρα της Θείας Επιφανείας και έφεραν εις πέρας με ευλάβεια τη δοξολογία των Φώτων.
Αν το DNA αποτελεί το «βιβλίο» της ζωής, τότε οι πρωτεΐνες είναι η ζωντανή του ανάγνωση. Καμία λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού – από την αναπνοή και τη σκέψη μέχρι τη συναισθηματική αντίδραση και την άμυνα του ανοσοποιητικού – δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς πρωτεΐνες (Alberts et al., 2015). Οι πρωτεΐνες δεν είναι απλώς δομικά στοιχεία· είναι δυναμικά μόρια που φέρουν, αποθηκεύουν και «εκτελούν» πληροφορίες.
Το άρθρο αυτό εξετάζει τι είναι οι πρωτεΐνες, πώς εγγράφεται η πληροφορία σε αυτές, πώς επηρεάζονται από τον τρόπο ζωής και ποιες πρακτικές – ιατρικές, ψυχολογικές και θεολογικές – συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία τους. Τέλος, διερευνάται η θεολογική θεώρηση της πρωτεΐνης ως φορέας ζωής και θείας πρόνοιας.
Ο Τάκης, ο γιος της γιαγιάς Αλέξως στη Βαλύρα, ήταν άνθρωπος της λογικής. Μεγάλωσε χωρίς πατέρα από τα παιδικά του χρόνια και έμαθε να ακούει προσεκτικά όσα έλεγαν οι μεγαλύτεροι στα καφενεία, να ζυγίζει τα λόγια τους και να λαξεύει τη δική του προσωπικότητα. Οι Βαλυραίοι της εποχής του μπορεί να εκκλησιάζονταν τακτικά, όμως δεν πίστευαν εύκολα σε θαύματα. Έτσι ανατράφηκε κι εκείνος — με τετράγωνη σκέψη και γήινη λογική, όπως συνήθιζαν στο όμορφο χωριό μας τα αρσενικά παιδιά.
Η γιαγιά Αλέξω, αντίθετα, ήταν βαθιά θεοσεβούμενη και, ως έναν βαθμό, προληπτική γυναίκα· ίσως γιατί η ζωή της, ως χήρας μητέρας, ήταν γεμάτη καθημερινά προβλήματα, βαριά και απρόβλεπτα.
Ένα χρόνο, καθώς τίναζαν τις ελιές σ’ ένα ελαιοπερίβολο του κουνιάδου της, αντίκρισε κοντά σ’ έναν βράχο πλήθος από ολάνθιστα κυκλάμινα να γέρνουν τα μικρά τους κεφάλια στο χλωμό φως του του ηλίου χειμωνιάτικα. Η ομορφιά τους την καθήλωσε. Θέλησε να ξεριζώσει ένα και να το μεταφυτέψει στο παρτέρι της , δίπλα στην αυλόπορτα.
Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος παρουσιάζει τον Χριστό να προσέρχεται στον Ιωάννη για να βαπτιστεί, προκαλώντας την απορία του Προδρόμου. Η σκηνή κορυφώνεται με το άνοιγμα των ουρανών, την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος «ὡσεὶ περιστεράν» και τη φωνή του Πατρός. Το γεγονός αυτό αποτελεί μοναδική στιγμή στην Αγία Γραφή, όπου η Αγία Τριάδα φανερώνεται ταυτόχρονα και αισθητά.
Η εορτή των Θεοφανείων δεν αποτελεί απλώς ανάμνηση ενός γεγονότος από τη ζωή του Ιησού Χριστού, αλλά φανερώνει το ίδιο το μυστήριο της σωτηρίας του ανθρώπου μέσα στην ιστορία. Η Εκκλησία, με ιδιαίτερη θεολογική ακρίβεια, επιλέγει για την ημέρα αυτή αποσπάσματα από την Επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Τίτον, τα οποία συνδέουν άρρηκτα τη φανέρωση του Θεού με την ανακαίνιση της ανθρώπινης ύπαρξης. Το Αποστολικό Ανάγνωσμα λειτουργεί ως ερμηνευτικό κλειδί των Θεοφανείων, διότι μετατοπίζει το ενδιαφέρον από το εξωτερικό γεγονός στη σωτηριολογική του σημασία.
Την είχαν βαπτίσει Ηλιάννα, μα στο χωριό την φώναζαν Ψηλοκαρυά · παρανόμι βαρύ, ριζωμένο πάνω της σαν μοίρα. Από μικρό κορίτσι ψήλωνε αδιάκοπα, λες και είχε βάλει στοίχημα με τα μεγάλα δένδρα. Φορούσε ψηλά τακούνια ακόμη κι όταν δεν χρειαζόταν, έξαινε τα μαλλιά της και τα σήκωνε όρθια, κι έτσι περπατούσε αλύγιστη, σαν κορμός που αρνείται να λυγίσει στον άνεμο, κυνηγώντας τα εφήμερα.
Στον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό είναι βαθιά ριζωμένη η πίστη ότι τη νύχτα της παραμονής των Θεοφανείων, δηλαδή τα μεσάνυχτα της 5ης προς 6η Ιανουαρίου, «ανοίγουν οι ουρανοί». Η δοξασία αυτή συνοδεύεται από την πεποίθηση ότι εκείνη τη στιγμή οι προσευχές και οι ευχές των ανθρώπων εισακούονται ιδιαιτέρως, εφόσον γίνονται με καθαρή καρδιά και πίστη.
Η παράδοση αυτή δεν είναι αυθαίρετη· αντλεί το περιεχόμενό της από το ίδιο το ευαγγελικό γεγονός της Βάπτισης του Χριστού, κατά το οποίο οι ουρανοί ανοίγουν και φανερώνεται το μυστήριο της Αγίας Τριάδος. Παράλληλα, η Εκκλησία τελεί αγρυπνία την παραμονή της εορτής, γεγονός που ενισχύει τη συνείδηση ότι πρόκειται για χρόνο ιδιαίτερης χάριτος και θείας φανέρωσης.
Η σειρά των δέκα άρθρων που θα ακολουθήσει με καθημερινές αναρτήσεις, αποτελεί σύνθεση επιστήμης και θεολογίας, με στόχο να φωτίσει την ανθρώπινη ύπαρξη σε όλες τις διαστάσεις της. Από το DNA και τις πρωτεΐνες, μέχρι τον εγκέφαλο, τη συνείδηση, την αγάπη και την Ανάσταση. Κάθε άρθρο ανοίγει ένα παράθυρο στην εσωτερική ζωή του ανθρώπου, προσφέροντας κατανόηση και πρακτική σοφία.Ανακαλύψτε πώς η επιστήμη και η θεολογία ενώνονται για να φωτίσουν τον άνθρωπο από το DNA μέχρι την Ανάσταση. Μάθετε για τη συνείδηση, την αγάπη, τη συγχώρεση και τη θεραπεία του εγκεφάλου, και βιώστε πρακτικά ψυχική και πνευματική ωφέλεια.
Κάθε άρθρο είναι ένα βήμα στο ταξίδι της αυτογνωσίας, της πνευματικής ειρήνης και της ολοκλήρωσης ως πρόσωπο.
Στην εκκλησιαστική εμπειρία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο Αγιασμός του ύδατος κατέχει εξέχουσα θέση ως φορέας της Θείας Χάριτος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι το Αγιασμένο Ύδωρ συχνά παραμένει αναλλοίωτο και φρέσκο επί έτη, ακόμη και δεκαετίες, χωρίς τις συνήθεις ενδείξεις φυσικής φθοράς. Το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί μεμονωμένη ή σύγχρονη παρατήρηση, αλλά διαχρονική εμπειρία του εκκλησιαστικού σώματος.
Το DNA, ή δεοξυριβονουκλεϊκό οξύ, αποτελεί τη βασική "γραμμή οδηγίας" για την ανάπτυξη και λειτουργία όλων των ζωντανών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου (Alberts et al., 2015). Κάθε κύτταρο του σώματός μας περιέχει αυτήν τη μοριακή «βιβλιοθήκη», που καθορίζει από το χρώμα των ματιών μέχρι την ευαισθησία σε ορισμένες ασθένειες. Ωστόσο, το DNA του ανθρώπου ξεχωρίζει για τη σύνθετη δομή του και τη δυνατότητα να συνδέεται όχι μόνο με βιολογικές λειτουργίες αλλά και με πνευματικές και ηθικές αναζητήσεις, όπως αποτυπώνεται σε διάφορες θρησκευτικές παραδόσεις. Το άρθρο αυτό εξετάζει αναλυτικά τη βιολογική φύση του ανθρώπινου DNA, τις παραμορφώσεις του, τις διαφορές του από τα DNA άλλων ζώων, καθώς και την πνευματική διάσταση που αποδίδεται στη σύνδεσή του με τον Θεό.
Η εορτή των Θεοφανείων δεν αποτελεί απλώς την ανάμνηση ενός ιστορικού γεγονότος, αλλά τη φανέρωση του ιδίου του Θεού μέσα στην ιστορία, με τρόπο απτό, ορατό και σωτηριολογικά καθοριστικό. Η Εκκλησία ονομάζει την ημέρα αυτή «Ἐπιφάνεια», διότι φανερώνεται ο Χριστός ως Υιός και Λόγος του Πατρός, και συγχρόνως αποκαλύπτεται η Αγία Τριάδα. Το Φως, το οποίο μέχρι τότε προαναγγελλόταν «ἐν σκιά καὶ τύπῳ», προσλαμβάνει πλέον ανθρώπινη σάρκα και εισέρχεται στην κτίση.
Κεντρικό σημείο αυτής της θείας οικονομίας είναι ο Αστήρ, το σημείο εκείνο που δεν λειτουργεί απλώς ως κοσμικό φαινόμενο, αλλά ως θεολογικό σύμβολο και παιδαγωγικό μέσο της θείας συγκαταβάσεως. Ο Αστήρ συνδέει τον ουρανό με τη γη, τη γνώση με τη λατρεία, την κτίση με τον Δημιουργό. Δεν οδηγεί απλώς τους Μάγους σε έναν τόπο, αλλά τους εισάγει σε ένα μυστήριο: στη σάρκωση του «Ἡλίου τῆς Δικαιοσύνης».
Η Μαριγούλα γεννήθηκε στη Βαλύρα το 1925. Όταν ενηλικιώθηκε, μετανάστευσε στη Βοστώνη, κουβαλώντας μαζί της την ευλάβεια και την τέχνη της ραπτικής που είχε γίνει δεύτερη φύση της. Ήταν μοδίστρα εξαιρετική, με δεξιότητα και ζήλο μοναδικό. Αν και δεν απέκτησε δική της οικογένεια, φρόντιζε, σαν μεγαλύτερη, με αγάπη και αφοσίωση του αδελφού της τα παιδιά.
Όταν ήταν μόλις δεκαέξι, η Μαριγούλα έραψε με προσοχή μία λευκή καμποτένια νυχτικιά. Τη στόλισε με μεταξωτά κορδόνια και λεπτές δαντέλες στον ποδόγυρο, στον λαιμό και στα μανίκια . Ήταν δε τόσο όμορφη, που όλα τα κορίτσια της γειτονιάς λαχταρούσαν να έχουν μία ίδια.
Το πρωί της παραμονής των Φώτων, η Μαριγούλα ξεκίνησε το πλύσιμο. Άναψε στην αυλή φωτιά, γέμισε το μεγάλο καζάνι με νερό και, κάτω από τη λαμπερή λιακάδα, άρχισε να καθαρίζει τα ρούχα με επιμέλεια. Ύστερα τα άπλωσε στα σχοινιά και φρόντισε να τα μαζέψει πριν ο ήλιος χαθεί στης Ιθώμης το διάσελο.
Η Κυριακή προ των Φώτων είναι ημέρα εξαιρετικά πλούσια σε πνευματικό βάθος: εορτάζουμε τη Σύναξη των Αγίων Εβδομήκοντα Αποστόλων, υπενθυμίζοντας τη συλλογική μαρτυρία της Εκκλησίας στον κόσμο. Το αποστολικό ανάγνωσμα της ημέρας, από την δεύτερη επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Τιμόθεο (4:5-8), περιέχει την τελική πνευματική παρακαταθήκη του Αποστόλου των Εθνών, λίγο πριν την κοίμησή του. Το κείμενο αυτό συνδέει την προσωπική συνέπεια στον Χριστό με την οικουμενική αποστολική μαρτυρία και την ελπίδα της αναστάσεως και της κρίσης (Ἑορτολόγιον 4/1/2026).GOA Digital Chant Stand
Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η Κυριακή προ των Φώτων λειτουργεί ως προεόρτιο του μεγάλου γεγονότος της Θείας Επιφανείας· οι εν Χριστώ καλές αρετές, η πίστη και η αγάπη δοκιμάζονται και διακηρύσσονται ήδη πριν από την εμφάνιση του Λυτρωτή στον Ιορδάνη ποταμό. Το αποστολικό ανάγνωσμα δεν είναι απλώς μια προσωπική ενθύμηση του Αποστόλου Παύλου προς τον μαθητή του· αποτελεί πρότυπο για όλη την Εκκλησία.Αποστολική Διακονία
Φωτό: Pinterest
Φωτογραφίες: Pinterest
Εισαγωγή
Η φυτοθεραπεία αποτελεί έναν από τους αρχαιότερους θεραπευτικούς κλάδους της ιατρικής και παραμένει έως σήμερα αντικείμενο έντονου επιστημονικού ενδιαφέροντος, ιδίως σε χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία. Η σύγχρονη έρευνα επιχειρεί να γεφυρώσει την παραδοσιακή χρήση των βοτάνων με τη φαρμακολογική τεκμηρίωση, μέσω εργαστηριακών (in vitro), πειραματικών (in vivo) και κλινικών μελετών σε ανθρώπους. Στόχος του παρόντος άρθρου είναι η κριτική παρουσίαση της χρήσης επιλεγμένων βοτάνων σε σχέση με τα κύρια συστήματα οργάνων του ανθρωπίνου σώματος, με έμφαση στην επιστημονική τεκμηρίωση, στις μορφές χορήγησης και στους περιορισμούς της φυτοθεραπείας.
Φωτογραφίες: Voula Feida στο FB
Η Βαλύρα έχει τη δική της αγαπημένη νύφη, μια αυθεντική Μακεδονίτισσα, που, σαν σύγχρονη Περσεφόνη, μοιράζει τον χρόνο της ανάμεσα σε δύο αγαπημένους τόπους. Τον χειμώνα ζει κοντά στα παιδιά και τα εγγόνια της, στην όμορφη νύμφη του Θερμαϊκού, τη φημισμένη Θεσσαλονίκη. Όταν όμως ο καιρός γλυκαίνει και τα χελιδόνια αρχίζουν να χτίζουν τις φωλιές τους στις κεραμοσκεπές, επιστρέφει στη γραφική Βαλύρα, για να δώσει ξανά ζωή στο σπίτι του αείμνηστου συζύγου της.
Στης Βαλύρας τα κατώγια, εκεί όπου το χώμα μύριζε υγρασία, παλιό σιτάρι, κι ο καπνός από το τζάκι σκαρφάλωνε αργά στις μαυρισμένες δοκούς, οι μέρες κυλούσαν με το ρυθμό του αργαλειού και το τρίξιμο των ξύλων. Ο χειμώνας είχε σφίξει για τα καλά, κι οι γυναίκες πάλευαν με τη φωτιά, το νήμα και τον χρόνο.
—Έλα, Σταχτομάρω μου, που όλο με τα ξύλα παλεύεις στο τζάκι και στην αυλή. Σε περιμένω από το πρωί. Δεν είπαμε σήμερα να βάλουμε στη διάστρα το στημόνι, να μετρήσουμε πόσο μακρύ θα είναι το κιλίμι;
Η Βγενικούλα στεκόταν δίπλα στον αργαλειό, με τα μανίκια σηκωμένα και τα χέρια της έτοιμα για δουλειά, σαν να κρατούσαν ήδη το βάρος της ύφανσης.
—Ετοίμασε εσύ το στημόνι για τη φλοκάτη σου, Βγενικούλα, και άσε με εμένα… όταν τελειώσεις.
—Τη φλοκάτη μου την υφαίνουμε στης μάνας μου τον αργαλειό· εδώ δεν είπαμε να βάλουμε μπροστά για το κιλίμι που θέλει η εγγονή σου;
Οι γονείς μου είχαν φύγει από νωρίς, αδέλφια δεν είχα. Έναν αδελφό είχε ο άνδρας μου, μα κι εκείνος, μετά τον πόλεμο, πήρε τον δρόμο της ξενιτιάς. Αμερική. Έφτιαξε τη δική του οικογένεια και, από μακριά-μακριά, μας θυμόταν πότε-πότε· χωρίς όμως να μπορέσει —ή να θελήσει— να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια. Κι εγώ, δεκαεπτά χρονών, παιδί ακόμα, μεγάλωνα μόνη τον Βασιλάκη μου.
Σε έναν κόσμο όπου ολοένα και περισσότερα αδέλφια –όχι μόνο στη Βαλύρα, αλλά σε όλη την Ελλάδα και πέρα από τα σύνορά της– θρηνούν σιωπηλά την απώλεια της αδελφικής εγγύτητας και ειλικρινούς αγάπης, η ελπίδα για ένα υγιές μέλλον μοιάζει σκληρή και απίστευτη για την ανθρωπότητα.
Παιδιά που μεγάλωσαν αγκαλιασμένα, μοιράστηκαν παιχνίδια, όνειρα και μυστικά, βρίσκονται στην ενήλικη ζωή απομακρυσμένα, ψυχρά, ακόμη και αδιάφορα μεταξύ τους. Υπάρχουν αδέλφια που δεν αντάλλαξαν ούτε λέξη από τη μέρα που έφυγαν από το πατρικό τους σπίτι· άλλα που πορεύτηκαν μέσα σε ανταγωνισμό και πικρία. Η αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον –πόσο μάλλον προς τον ίδιο τον αδελφό τους– δεν φώτισε τον δρόμο τους, γιατί ποτέ δεν την αναζήτησαν με θέρμη ψυχής από τον Παντελεήμονα Θεό.
Μέσα σε αυτή τη σκοτεινιά του νου και τη ματαίωση της καρδιάς, στη γενικευμένη αβεβαιότητα και στην εγκατάλειψη των υγιών οικογενειακών σχέσεων –που αναπόφευκτα επηρεάζουν και την κοινωνία μας– αναδύονται σπάνια, αλλά πολύτιμα, φωτεινά παραδείγματα. Παραδείγματα που αναπτερώνουν το ηθικό μας και μας επιτρέπουν να ελπίζουμε ξανά σε ένα καλύτερο αύριο για τον άνθρωπο.
Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι οι δίδυμες αδελφές Βάσω και Μαρία Ηλιοπούλου, κόρες του ευσεβούς ζεύγους Φώτη και Ασπασίας Ηλιόπουλου.
