Το Πρώτο Φαγητό του Χρόνου: Από την Αρχαία Ελληνική Ιερότητα στην Ορθόδοξη Χριστιανική Πίστη

 

                                                              Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η αρχή του χρόνου, σε κάθε πολιτισμό, δεν αποτελεί ουδέτερη χρονική στιγμή. Αντιθέτως, είναι φορτισμένη με συμβολισμούς, τελετουργίες και πρακτικές που αποσκοπούν στη σταθεροποίηση της τάξης, την αποτροπή του χάους και τη διασφάλιση της συνέχειας. Στην αρχαία ελληνική κοσμοαντίληψη, ο χρόνος δεν νοούνταν ως γραμμική αλληλουχία αριθμημένων στιγμών, αλλά ως κυκλική ανανέωση της κοσμικής ισορροπίας (Hesiod, Έργα και Ημέραι).

Στο πλαίσιο αυτό, η τροφή –και ειδικότερα το πρώτο φαγητό του νέου κύκλου– δεν λειτουργούσε απλώς ως βιολογική ανάγκη, αλλά ως ιεροπραξία. Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να εξετάσει τη σημασία αυτής της πρακτικής, να τη συγκρίνει με την ορθόδοξη νηστευτική παράδοση και να ερμηνεύσει κριτικά τη σύγχρονη υλιστική υπερκατανάλωση υπό το πρίσμα τόσο της αρχαιοελληνικής αντίληψης όσο και της ρωμαϊκής  κοσμοθεωρίας της  ηθικής παρακμής.

Το ρόδι ως σύμβολο ζωής, ψυχής και αναγέννησης από την αρχαιότητα έως το σύγχρονο ελληνικό έθιμο

                          

Φωτογραφίες: Pinterest

Το ρόδι αποτελεί έναν από τους αρχαιότερους και πιο πολυσήμαντους καρπούς του ελληνικού και μεσογειακού πολιτισμού. Από τη μυθολογία και τη θρησκευτική κοσμοαντίληψη της αρχαιότητας έως τα σύγχρονα λαϊκά έθιμα, το ρόδι λειτουργεί ως φορέας συμβολισμών που αφορούν τη ζωή, τον θάνατο, τη γονιμότητα, την αφθονία αλλά και την ίδια την ανθρώπινη ψυχή. Η παρουσία του στο πρωτοχρονιάτικο έθιμο του «σπασίματος του ροδιού» δεν αποτελεί απλή λαογραφική συνήθεια, αλλά συνέχεια μιας μακραίωνης πολιτισμικής μνήμης που επανερμηνεύεται στον σύγχρονο κόσμο.

Νέος Χρόνος 2026: Ένα νέο ξεκίνημα για ειρήνη και ανθρωπιά.

                          

                                                                       Φωτό: Pinterest

Το νέο έτος 2026 βρίσκει τον κόσμο σε μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων και αβεβαιότητας.  Ζούμε σε έναν κόσμο που συχνά φαντάζει ως χάος στην αντίληψή μας.  Το παράδειγμα του  «φαινομένου της πεταλούδας» στη θεωρία του Χάους, υπενθυμίζει ότι μικρές πράξεις μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές αλλαγές. Αν  το πέταγμα μιας πεταλούδας στο Πεκίνο μπορεί να  σταματήσει μια καταιγίδα στη Νέα Υόρκη, τότε και η στάση κάθε ανθρώπου μπορεί να επηρεάσει την πορεία μιας κοινωνίας κι ενός κόσμου ολόκληρου.

Το Νέο Έτος 2026 λουσμένο στο Φως στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου Βαλύρας

                               

                                               Φωτογραφίες: κα Μαρία Χρηστάκη

Ανήμερα της Πρωτοχρονιάς του 2026, το χριστεπώνυμο πλήθος της Βαλύρας κατέκλυσε τον ιερό ναό του πολιούχου και προστάτη μας Αγίου Αθανασίου, για να παρακολουθήσει με κατάνυξη τη θεία ακολουθία του Μεγάλου Βασιλείου, χοροστατούντος του Πρωτοπρεσβυτέρου π. Ιωάννου Φωτεινού.

Τα βρέφη του χωριού, συνοδευόμενα από τις δραστήριες και ευλαβείς μητέρες τους, δεν έλειψαν από το εκκλησίασμα· με την ευλογία της Εκκλησίας κοινώνησαν των Αχράντων Μυστηρίων, προσδίδοντας ιδιαίτερη συγκίνηση στη λειτουργική σύναξη.

Ξεχωριστή ήταν η παρουσία του μικρού Θοδωράκη Λάγιου, ο οποίος διανύει το δεύτερο έτος της ηλικίας του και παρακολουθούσε με αφοσίωση το παπαδάκι της Βαλύρας, τον εξάχρονο Νικολάκη Μπαρούνη. Ο Νικολάκης διακονεί ανελλιπώς εντός του ιερού, θυμιάζοντας με επιδεξιότητα κατά τη Μεγάλη Είσοδο των Αχράντων Μυστηρίων, σαν έμπειρος διάκονος. Απαγγέλλει μάλιστα απ’ έξω το «Πάτερ ἡμῶν», με καθαρότητα και άρθρωση που θυμίζουν μαθήματα ορθοφωνίας.

Καλή Χρονιά.... Χαρούμενη Χρυσή Πρωτοχρονια!

                            

                                                             Φωτό: Pinterest

 Ο νέος χρόνος ας μας βρει με υγεία σωματική, ψυχική και πνευματική και ειρήνη στην καρδιά, ώστε κάθε ανάσα να γίνεται δώρο και κάθε ημέρα ευλογία.

 Να δυναμώνει το σώμα, να γαληνεύει ο νους , να συνετίζεται η διάνοια, και ο κόπος μας να βρίσκει καρπό και Θεού δικαίωση. 

Οι ανηβατοί της παραμονής της Πρωτοχρονιάς στο πολυκέντητο Πυργί της Χίου

 

 

                                                         Φωτοφραφίες: Travel.gr

Αφιερωμένο στους  φίλους μας στη Χίο

Η παραμονή της Πρωτοχρονιάς στο Πυργί Χίου , στο ονειρικό χωριό που μοιάζει σαν να είναι κεντημένο, δεν μυρίζει βασιλόπιτα. Μυρίζει ανηβατό.Οι ανηβατοί είναι άρρηκτα δεμένοι με το Πυργί και την αλλαγή του χρόνου. Αντί για βασιλόπιτα, κάθε σπίτι στρώνει το τραπέζι του με αφράτους, αρωματικούς γλυκούς άρτους – και φυσικά, σε έναν από αυτούς κρύβεται το φλουρί, για τον τυχερό της χρονιάς.

Το Πυργί απέχει μόλις 25 χιλιόμετρα από την πόλη της Χίου, κάτι που το καθιστά προορισμό που πρέπει να επισκεφτεί κανείς αν τύχει να βρεθεί στο νησί.Χαρακτηριστικό του χωριού, που δεν συναντάται πουθενά αλλού στην Ελλάδα, είναι η διακόσμησή του.

Βασιλόπιτα Grand!

                     

                                                        Φωτό: Pinterest

Η γιαγιά Μαρία, στην Ανδρούσα της Μεσσηνίας, ήταν πλημμυρισμένη από χαρά. Ο μικρός της εγγονός, ο Γιώργης, είχε τηλεφωνήσει πως θα κατέβαινε στο πατρικό σπίτι της μητέρας του για να κάνουν μαζί Πρωτοχρονιά. Κι αν τα Χριστούγεννα της γιαγιάς είχαν κυλήσει μελαγχολικά, βαριά από τη σιωπή της μοναξιάς, το φως του Χριστού έφερε μαζί του μια ανέλπιστη ευλογία: θα περνούσε το κατώφλι του νέου χρόνου με συντροφιά το πολυαγαπημένο της εγγόνι.

Ο Γιώργης ήταν φοιτητής της Νομικής· ευφυής, με έντονη ψυχολογική διαίσθηση και βαθιά ενσυναίσθηση. Είχε φροντίσει να φέρει μαζί του μια μεγάλη χριστουγεννιάτικη σακούλα γεμάτη χρήσιμα δώρα για τη γιαγιά. Της αγόρασε μάλλινη ζακέτα, μακριές κάλτσες, κασκόλ με ασορτί γάντια, κρέμες για να μαλακώνει το δέρμα της και άλλες για τους πόνους στις αρθρώσεις, βούρτσα με μακρύ ξύλο για να φτάνει την πλάτη της, ακόμη και ένα σπαστό καρεκλάκι για να κάθεται όταν φορά τα παπούτσια της.

Σε ένα μόνο πράγμα δεν έδωσε ιδιαίτερη σημασία: στη βασιλόπιτα.

Μέγας Βασίλειος: Διαχρονική προσφορά στην Εκκλησία και την Παιδεία

                                 

Εισαγωγή

Ο Μέγας Βασίλειος αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες μορφές της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της παγκόσμιας χριστιανικής γραμματείας. Ως Πατέρας της Εκκλησίας, θεολόγος, ποιμένας, φιλάνθρωπος και παιδαγωγός, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη δογματική θεολογία, στη λειτουργική ζωή, στην κοινωνική πρόνοια και στην παιδεία. Η Εκκλησία τον τιμά ιδιαιτέρως την 1η Ιανουαρίου, συνδέοντας τη μνήμη του με την έναρξη του νέου έτους.

Κώστας Θ. Καυκούλας και Μαρία Μιχαλοστάμου.Το δυναμικό παρόν της Βαλύρας και το σίγουρο μέλλον

 

                                      Φωτογραφίες: κ. Κώστας Θ. Καυκούλας

Καθώς η κα Μαρία Μιχαλοστάμου, με καλαισθησία και επιμονή στη λεπτομέρεια, στόλιζε το χριστουγεννιάτικο δέντρο, το σπίτι γέμιζε φως και γιορτινή ζεστασιά. Ο κ. Κώστας Θ. Καυκούλας, Σύμβουλος της Δημοτικής Κοινότητας Βαλύρας, παρακολουθούσε σιωπηλός, ανήσυχος, αδυνατώντας να συμμετάσχει ενεργά στη χαρά της στιγμής.

— Τι συμβαίνει; τον ρώτησε η Μαρία.

— Πρέπει να συντάξω μια έκθεση για τους ελαιοπαραγωγούς και τους κτηνοτρόφους. Τόσο κακό μάς βρήκε φέτος… Οι άνθρωποι δικαιούνται αποζημίωση, απάντησε.

Χωρίς δεύτερη κουβέντα, κάθισε στο γραφείο του. Με την ίδια ευθύνη και το ίδιο ήθος που θα καθόταν κάποτε ο αείμνηστος πατέρας του, Θεόδωρος Καυκούλας —ο δάσκαλος της Βαλύρας— άρχισε να «ζωγραφίζει» με τον λόγο του την αγωνία και την ανάγκη της τοπικής κοινωνίας.

Από τον φόβο στην αγάπη: Η τελείωση της σχέσεως του ανθρώπου με τον Θεό

                    

                                              Φωτογραφίες: Pinterest

Εισαγωγή

Στον πυρήνα της χριστιανικής ζωής βρίσκεται η σχέση του ανθρώπου με τον Θεό. Η σχέση αυτή δεν είναι νομική ούτε ηθικιστική, αλλά βαθύτατα προσωπική και υπαρξιακή. Ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης (1906–1991), εκφραστής της αυθεντικής ορθόδοξης πνευματικότητας, τονίζει με έμφαση ότι η αρετή που πηγάζει από τον φόβο της τιμωρίας δεν έχει την ίδια αξία με εκείνη που γεννιέται από την αγάπη προς τον Θεό. Η θέση αυτή δεν αποτελεί νεωτερική απόκλιση, αλλά βρίσκεται σε πλήρη αρμονία με την Αγία Γραφή και την πατερική παράδοση της Εκκλησίας.

Η ορθόδοξη ασκητική εμπειρία μαρτυρεί ότι ο άνθρωπος οδηγείται βαθμιαία από την εξωτερική συμμόρφωση στην εσωτερική μεταμόρφωση. Η πνευματική ωρίμανση συνίσταται στη μετάβαση από τον φόβο στην αγάπη, από τη δουλική υπακοή στην υιοθεσία, από τη συναλλαγή στη σχέση κοινωνίας. Σκοπός του παρόντος δοκιμίου είναι να αναδείξει τη θεολογική θεμελίωση αυτής της πορείας, όπως αυτή εκφράζεται στην Αγία Γραφή και στα έργα των Πατέρων, με ιδιαίτερη αναφορά στη διδασκαλία του Αγίου Πορφυρίου.

Πρόσθετα τροφίμων σε χριστουγεννιάτικα έτοιμα προϊόντα

      

                                                              Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Κατά την περίοδο των Χριστουγέννων παρατηρείται αυξημένη κατανάλωση έτοιμων γλυκισμάτων, όπως βασιλόπιτες, κέικ και αρτοσκευάσματα. Πολλά από αυτά τα προϊόντα περιέχουν πρόσθετα τροφίμων, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της υφής, της γεύσης, της διάρκειας ζωής και της εμφάνισης. Αν και τα πρόσθετα αυτά είναι εγκεκριμένα για χρήση από αρμόδιους οργανισμούς, η κατανόησή τους είναι σημαντική ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να κάνουν συνειδητές επιλογές. Στο παρόν άρθρο αναλύονται βασικά πρόσθετα που συναντώνται συχνά σε χριστουγεννιάτικα προϊόντα.

Μία αληθινή Χριστουγεννιάτικη ιστορία

                               

                                                            Φωτό: Pinterest

Λίγο μετά τον πόλεμο, μια φτωχή και πολύτεκνη μητέρα πήγε σε ένα παντοπωλείο για να αγοράσει τρόφιμα για τα Χριστούγεννα με πίστωση.

Ο παντοπώλης τη ρώτησε πόσα χρήματα είχε μαζί της.

Εκείνη του απάντησε με ειλικρίνεια πως ο σύζυγός της και ο γιος της είχαν σκοτωθεί στον πόλεμο, ότι είχε πέντε μικρά παιδιά και δεν διέθετε κανέναν πόρο για να ζήσει.

— Το μόνο που έχω αυτή τη στιγμή πάνω μου, είπε με ταπεινότητα, είναι ένα χαρτάκι, στο οποίο η άρρωστη κόρη μου έγραψε μια προσευχή…

Ο παντοπώλης, ψυχρός και αδιάφορος, της απάντησε:

— Εδώ είναι παντοπωλείο, όχι φιλανθρωπικό ίδρυμα.

Για να την πειράξει, πήρε το χαρτάκι και το έβαλε στο ένα «μάτι» της ζυγαριάς, λέγοντας ειρωνικά:

— Για να δούμε πόσα τρόφιμα ζυγίζει η προσευχή της κόρης σου…

Της καινούριας χρονιάς ταξιδιώτης του αείμνηστου Παναγιώτη Αδαμόπουλου

            

                               Φωτογραφίες: κα Ελένη Καπότη-Αδαμοπούλου στο FB

Ο αείμνηστος Βαλυραίος Παναγιώτης Αδαμόπουλος υπήρξε μια μορφή που συνδύαζε αρμονικά την πράξη με το συναίσθημα, και τη σκληρή καθημερινότητα της εργασίας με την ευαισθησία της ψυχής. Εργολάβος στο επάγγελμα, άριστος οικογενειάρχης στη ζωή, αλλά και ποιητής στην καρδιά, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα σε όσους τον γνώρισαν. Η απουσία του, σχεδόν δύο χρόνια μετά την αναχώρησή του, δεν έχει σβήσει· αντίθετα, μετασχηματίστηκε σε παρουσία μνήμης, σε λόγο και σε στίχο. Ως ιερή παρακαταθήκη μάς άφησε τις ευχές του για τη Νέα Χρονιά – όχι απλώς ως ευγενική τυπικότητα, αλλά ως ηθικό οδηγό, ως ποιητικό μανιφέστο ζωής.

Η ποίηση του Παναγιώτη Αδαμόπουλου δεν επιζητεί εντυπωσιασμούς ούτε λογοτεχνικές ακροβασίες. Είναι ποίηση καθαρή, ανθρώπινη, βιωματική. Μιλά με τη γλώσσα της καρδιάς και απευθύνεται σε κάθε άνθρωπο που βαδίζει στον χρόνο κουβαλώντας μνήμες, πληγές και ελπίδες. Το ποίημα που μας άφησε για την καινούργια χρονιά μοιάζει με αποχαιρετισμό αλλά και με ευχή, με ψίθυρο παρηγοριάς αλλά και με προτροπή ως στάση ζωής.

Αγία Ανυσία η Οσιομάρτυς από τη Θεσσαλονίκη

                            

                                                         Φωτό: Askitikon

O Βίος της Αγίας

Η Αγία Ανυσία έζησε στα τέλη του 3ου και στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., στα χρόνια των σκληρών διωγμών κατά των Χριστιανών επί αυτοκράτορος Διοκλητιανού (περ. 298 μ.Χ.). Καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη και γεννήθηκε από ευσεβείς και ευκατάστατους γονείς, οι οποίοι τη μεγάλωσαν «ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου».

Από νεαρή ηλικία διακρίθηκε για τη σωφροσύνη, την εγκράτεια και τη θερμή πίστη της στον Χριστό. Μετά τον θάνατο των γονέων της, μοίρασε την περιουσία της στους φτωχούς και αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στην πνευματική ζωή, ζώντας με νηστεία, προσευχή και ελεημοσύνη.

Ένα μεγάλο “ευχαριστώ” στον κ. Γιώργο Οικονομόπουλο, τον άνθρωπο των Χριστουγέννων στον Δήμο Μεσσήνης

                       

                                       Φωτογραφίες: κ. Γιώργος Οικονομόπουλος στο FB

Υπάρχουν άνθρωποι που, χωρίς να το επιδιώκουν, αφήνουν το αποτύπωμά τους στην καθημερινότητα του τόπου μας. Άνθρωποι που με τη συνέπεια, την αγάπη και το μεράκι τους προσφέρουν χαρά και ομορφιά, μετατρέποντας το απλό σε ξεχωριστό. Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι ο κ. Γιώργος Οικονομόπουλος, οδηγός στον Δήμο Μεσσήνης, τον οποίο αισθανόμαστε την ανάγκη να ευχαριστήσουμε δημόσια.

Όταν η φύση συνεργάζεται με τον άνθρωπο: Ζώα σε κοινωνικά ωφέλιμους ρόλους παγκοσμίως

                          

                      Φωτό:   Swedish Environmental Research Reports, 2025 

Εισαγωγή

Η εκπαίδευση ζώων για την εξυπηρέτηση ανθρωπίνων αναγκών δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια εντυπωσιακή στροφή προς καινοτόμα προγράμματα που αξιοποιούν τη φυσική νοημοσύνη και τις αισθητηριακές ικανότητες των ζώων για κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη. Το πιλοτικό πρόγραμμα της Σουηδίας, που εκπαιδεύει κοράκια να συλλέγουν αποτσίγαρα από τον αστικό χώρο, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας προσέγγισης (Swedish Environmental Research Reports, 2025). Παρόμοιες πρωτοβουλίες συναντώνται διεθνώς, αποδεικνύοντας ότι η συνεργασία ανθρώπου και ζώων μπορεί να προσφέρει βιώσιμες λύσεις σε σύνθετα προβλήματα.

Θεολογικό δοκίμιο: «Ἐχθροῦ ταπεινῶν τὴν ἐπηρμένην ὀφρύν »

                          

                                                                    Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η φράση «Ἐχθροῦ ταπεινῶν τὴν ἐπηρμένην ὀφρύν» (ταπείνωσε το ανασηκωμένο φρύδι, την υπερηφάνεια των εχθρών) προέρχεται από την γ΄ ωδή των Ιαμβικών Κανόνων (Ἰαμβικοὶ Ὕμνοι) των Χριστουγέννων, έργο του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού. Η υμνογραφική αυτή σύνθεση, βαθύτατα θεολογική και ποιητικά υψηλή, εντάσσει τη φράση στο μυστήριο της Ενανθρωπήσεως του Λόγου, όπου η θεία συγκατάβαση αποκαθηλώνει κάθε μορφή κοσμικής και δαιμονικής υπερηφανείας.

Η συγκεκριμένη έκφραση δεν αποτελεί απλώς λεκτικό σχήμα, αλλά συμπύκνωση της σωτηριολογικής δυναμικής των Χριστουγέννων: ο ταπεινός Θεός καταργεί την έπαρση του εχθρού διά της αγάπης και όχι διά της βίας. Πρόκειται για μία συμπυκνωμένη θεολογική εικόνα, η οποία ενσωματώνει ψυχολογικές, κοινωνικές, ανθρωπιστικές, φυσιογνωμικές και θεολογικές διαστάσεις. Στο παρόν δοκίμιο επιχειρείται μία ολιστική ανάλυση της φράσης, με στόχο να αναδειχθεί το βαθύτερο νόημά της και η διαχρονική της επικαιρότητα.

Η βασιλόπιτα της Πρωτοχρονιάς στη Βαλύρα

                            

                               Φωτό: κα Γεωργία Μπουρίκα-Μαρινοπούλου στο FB

Μπορεί οι φούρνοι των κυρίων Γιώργου Μπουρολιά και Ξενοφώντα Καρτερολιώτη στη Βαλύρα να πρωτοστατούν στην τέχνη της επαγγελματικής βασιλόπιτας, ωστόσο κάθε Πρωτοχρονιά το πραγματικό θαύμα συντελείται στα σπίτια. Εκεί όπου οι δραστήριες και   έμπειρες κυρίες του χωριού ζυμώνουν με τα δικά τους υλικά, τις αγαπημένες τους συνταγές και, κυρίως, με τα χρυσά τους χέρια. Τα σπίτια γεμίζουν ευλογία, θαλπωρή και αρώματα πορτοκαλιού, βουτύρου και αγάπης, και ο νέος χρόνος βρίσκει τις πόρτες ανοιχτές στη φιλοξενία και την ελπίδα.

Η φίλη μας, κυρία Γεωργία Μπουρίκα – Μαρινοπούλου, μας εντυπωσίασε με τη φετινή της βασιλόπιτα και με προθυμία μοιράστηκε μαζί μας τη συνταγή που επέλεξε,στη σελίδα Greek Mezes στο FB, μια παραδοσιακή εκδοχή προσαρμοσμένη με φροντίδα και μεράκι.

Η βασιλόπιτα δεν είναι απλώς ένα γλυκό· είναι σύμβολο ενότητας, προσμονής και καλής τύχης. Είναι το πρώτο κομμάτι του νέου χρόνου που κόβεται με ευχές, χαμόγελα και σιωπηλές ελπίδες για όσα έρχονται.

Οἱ Ἰαμβικὲς Καταβασίες τῶν Χριστουγέννων

                   

                                                                     Φωτό: Πεμπτουσία

Ἀνήμερα τῶν Χριστουγέννων, ὅπως καὶ κατὰ τὴν Ἀπόδοση τῆς ἑορτῆς, στὶς 31 Δεκεμβρίου, ψάλλονται διπλὲς Καταβασίες, οἱ Πεζὲς καὶ οἱ Ἰαμβικές, ποίημα τοῦ Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ. 

Οἱ Ἰαμβικὲς Καταβασίες τῶν Χριστουγέννων εἶναι πιὸ σύνθετες καὶ πιὸ δύσκολες ἀπὸ τὶς Πεζές, ἀξίζει, ὡστόσο, νὰ τὶς ἀναλύσουμε τόσο γιὰ τὴν ὑπέροχη γλῶσσα ὅσο καὶ γιὰ τὰ πλούσια νοήματά των. Ὀνομάζονται Ἰαμβικές, διότι στηρίζονται στὸ ἀρχαῖο ἰαμβικὸ μέτρο (U -!- άτονη, τονισμένη συλλαβή). Ὡς γνωστόν, στὴν ἀρχαία μετρικὴ ὁ ῥυθμὸς δημιουργεῖται ἀπὸ τὴν ἐναλλαγὴ μακρῶν καὶ βραχειῶν συλλαβῶν, ὁ δὲ ἰαμβικὸς ποὺς ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο συλλαβές, μία βραχεῖα καὶ μία μακρά. 

Καλό Ταξίδι Δημήτρη Αριστοτέλη Φειδά

                      

Ανταπόκριση: κ. Χρήστος Παν. Παπαγεωργίου

Η νεκρώσιμος ακολουθία του συγχωριανού μας Δημήτρη Αριστοτέλη Φειδά - σύμφωνα με ενημέρωση που είχαμε από τον   πρωτοπρεσβύτερο κ.   Ιωάννη Φωτεινό  και το Επαρχιακό Γραφείο Εξυπηρετήσεων Αφοί ΧΙΩΤΗ Μελιγαλά -Οιχαλίας και Καλαμάτας- θα τελεστεί στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου Βαλύρας την Τρίτη, 30 Δεκεμβρίου 2025,  και ώρα 11:00 π.μ  , όπως όρισε η οικογένεια του εκλιπόντος. 

Εμείς στη Βαλύρα, ό,τι δεν έχουμε, προς δόξαν Θεού, βάζουμε πλώρη να το γεννήσουμε!

                             

                                     Φωτογραφίες: κα Βάσω Φ. Ηλιοπούλου

Ο δρόμος άνοιγε μπροστά ήσυχος, καθώς το αυτοκίνητο άφηνε πίσω την Αθήνα και κατευθυνόταν προς τη Μεσσήνη. Ο Χρήστος κοίταζε γύρω του με περιέργεια· κάθε στροφή και μια καινούργια εικόνα, κάθε χωριό κι ένα άγνωστο όνομα.

— Δεν γνωρίζω το χωριό σου, πρώτη φορά περνώ από  τη Βαλύρα, είπε τελικά. Εσύ όμως, Γιάννη, που είσαι γέννημα και θρέμμα και έχεις ανασηκώσει και την τελευταία πέτρα στη  γενέτειρά σου, πες μου.

Ο Γιάννης χαμογέλασε, σαν να του ζητούσαν να αφηγηθεί κάτι αυτονόητο.

— Τι να σου πω; Δεν λέγονται έτσι τα πράγματα. Αν θέλεις, να σταματήσουμε να κεράσω γεύμα, να πιούμε και καφεδάκι.

— Άντε να παρκάρω. Πού να παρκάρω;

Η Σφαγή των Νηπίων: Μαρτύριο, Θεολογία και Ζώσα Παρουσία των Αγίων

                                

                                                   Φωτό: Γιώργος Γεωργουδάκης στο FB

1. Το βιβλικό γεγονός και η ιστορική του διάσταση

Η Σφαγή των Νηπίων της Βηθλεέμ αποτελεί ένα από τα πλέον τραγικά αλλά και θεολογικά πυκνά γεγονότα της ευαγγελικής ιστορίας. Ο ευαγγελιστής Ματθαίος (Ματθ. 2,16–18) περιγράφει τη μανία του Ηρώδη, ο οποίος, φοβούμενος την απώλεια της εξουσίας του, διέταξε τον θάνατο όλων των αρσενικών νηπίων «ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω». Το γεγονός αυτό δεν είναι απλώς μια πράξη πολιτικής βίας, αλλά μια αποκάλυψη της σύγκρουσης μεταξύ του κόσμου της φθοράς και της ενανθρώπησης του Θεού.

Η Εκκλησία, ακολουθώντας την αποστολική και πατερική παράδοση, αναγνωρίζει τα νήπια αυτά ως πρωτομάρτυρες του Χριστού, παρότι δεν είχαν συνείδηση ή λεκτική ομολογία. Το μαρτύριό τους δεν ήταν εκούσιο κατά τη βιολογική έννοια, αλλά υπήρξε καρπός της ίδιας της παρουσίας του Χριστού στον κόσμο.

Η πέμπτη κάλτσα του Αγίου Βασίλη

                                

                                                              Φωτό: Pinterest

Αφιερωμένο στους Έλληνες της διασποράς

Ο Νίκος και η Μπάρμπαρα ζούσαν μόνιμα σε ένα προάστιο της Βοστώνης κατά τη δεκαετία του 1990. Η κόρη τους ήταν οκτώ ετών και ο γιος τους επτά. Κι όμως, όλα αυτά τα χρόνια, τα παιδιά δεν είχαν συναντήσει ούτε μία φορά τη μητέρα του Νίκου, τη γιαγιά Ασπασία, η οποία ζούσε μόνη της σε ένα μικρό χωριό της Βόρειας Μεσσηνίας. Μάλιστα, η εγγονή της έφερε το όνομά της.

— Καιρός είναι, Νίκο, να γνωρίσουν τα παιδιά τη γιαγιά τους, είπε η Μπάρμπαρα.

Βιολέτα ανθισμένη στο καταχείμωνο

               

                                                           Φωτό: Kalliergo.gr

Το περασμένο Πάσχα, καθώς στολίζαμε τον Επιτάφιο στον ιερό ναό του Αγίου Αθανασίου στη Βαλύρα, όταν τελειώσαμε διαπιστώσαμε ότι μας είχαν περισσέψει τρία καλάθια λουλούδια. Αφού επιδοθήκαμε και στον διάκοσμο των εικόνων, τα καλάθια έμειναν μισοάδεια.

«Τι να τα κάνουμε αυτά τα άνθη;» ρωτήσαμε η μία την άλλη.

«Πάρτε τα  στα σπίτια σας», είπε η νεωκόρος Μαρία. «Διαφορετικά θα τα πετάξουμε».

Μία από τις κοπέλες της Βαλύρας, η κα Παναγιώτα Ντουραμάκου, που το πατρικό της σπίτι βρίσκεται στη γειτονιά του Αγίου Αθανασίου, είχε φέρει ολόανθιστες και ευωδιαστές βιολέτες από τον κήπο της, που έφτασαν για τον στολισμό και περίσσεψαν.

«Παναγιώτα», της είπα, «θα πάρω αυτό το κλαδάκι να το φυτέψω κάτω από την πορτοκαλιά, στην αυλή του πατρικού μου σπιτιού».

Η Παναγιώτα χαμογέλασε και μου έγνεψε να το πάρω. Ήταν ένα μικρό κλαδάκι, πέντε εκατοστών, με διπλό μίσχο.

Το πρωτοχρονιάτικο δώρο της γιαγιάς Αλεξίας

                            

                                                        Φωτό: Pinterest

Η γιαγιά Αλεξία κουβαλούσε μέσα της τη Μεσσηνία σαν ευλογία παλιά, κρυμμένη βαθιά στην ψυχή της. Ζούσε στη Νέα Φιλοθέη, κοντά στο Γηροκομείο της Αθήνας, σ’ ένα σπίτι ταπεινό, όπου η σιωπή γινόταν προσευχή και ο χρόνος κυλούσε με ρυθμό καρδιάς. Τα χέρια της δεν γνώριζαν αργία· είχαν μάθει από νωρίς πως η εργασία είναι ευλογία όταν γίνεται για τον άλλον.

Άλλοτε αγιογραφούσε —πρόσωπα αγίων με βλέμμα πράο, γεμάτο θεϊκή συγκατάβαση— κι άλλοτε έπλεκε. Οι βελόνες της κινούνταν σαν κομποσκοίνι, ράβοντας μέσα στο νήμα όχι μόνο ζεστασιά, αλλά και φροντίδα, μνήμη και σιωπηλή αγάπη. Τα πρωτοχρονιάτικα δώρα της δεν αγοράζονταν · προσφέρονταν. Κι εκείνη γνώριζε καλά πως, όπως λέει η Γραφή, «μακάριον ἐστὶ μᾶλλον διδόναι ἢ λαμβάνειν».

Το μητρικό γάλα ως βιολογικό σύστημα επικοινωνίας

                       

                                                           Φωτό: Pinterest

  

Περίληψη

Για δεκαετίες, το μητρικό γάλα αντιμετωπιζόταν από την επιστημονική κοινότητα κυρίως ως πηγή θρεπτικών συστατικών. Σύγχρονες έρευνες, ωστόσο, αποκαλύπτουν ότι πρόκειται για ένα δυναμικό, εξατομικευμένο και εξελικτικά εξελιγμένο σύστημα βιολογικής επικοινωνίας μεταξύ μητέρας και βρέφους. Το παρόν άρθρο εξετάζει τα ευρήματα της εξελικτικής ανθρωπολόγου Dr. Katie Hinde και συναφών μελετών, αναδεικνύοντας τον ρόλο του μητρικού γάλακτος στη ρύθμιση της ανάπτυξης, της συμπεριφοράς και της ανοσολογικής ωρίμανσης του βρέφους.

Θηλυκός Άγιος Βασίλης

                                

                                                             Φωτό: Pinterest

Αφιερωμένο στους εργοθεραπευτές, τους βοηθούς αργοναύτες στην  πλώρη της ζωής μας

Ο Γιάννης θα πατούσε στις αρχές του νέου χρόνου τα σαρανταπέντε του χρόνια και ούτε που φαινόταν φως στον ορίζοντα για να συνάψει γάμο με μια «καλή κοπέλα και νοικοκυρά», όπως ονειρευόταν η αγχωμένη μητέρα του. Κι όχι μόνο αυτό: δεν κατανοούσε την έννοια της νοικοκυροσύνης, της οργάνωσης , της τάξης στο σπίτι και τι σημαίνει    καθαριότητα.

Όταν τον επισκεπτόταν η μητέρα του —σπάνια, γιατί τον εκνεύριζε η παρεμβατική της συμπεριφορά και συνήθως δεν της  άνοιγε την πόρτα— καθόταν με τις ώρες και του τακτοποιούσε τα πράγματα. Εκείνος όμως, μη εθισμένος στην τάξη από μικρός, μέσα σε μία ώρα τα είχε κάνει όλα  ανάστατα.

— Να βρεις μια καλή κοπέλα να σε νοικοκυρέψει, του έλεγε συχνά .

— Έχω δουλειά, μητέρα. Δεν προλαβαίνω.   Τρέχουν στον υπολογιστή τα προγράμματα. Δεν υπάρχει χρόνος για παντρειά, απαντούσε λακωνικά.

Η φυγή στην Αίγυπτο (Μτ 2,13–23): Θεολογική και συμβολική προσέγγιση

                             

Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της 28ης Δεκεμβρίου 2025, που αναφέρεται στη φυγή της Αγίας Οικογένειας στην Αίγυπτο, αποτελεί ένα από τα πλέον πυκνά θεολογικά και συμβολικά χωρία της Καινής Διαθήκης. Ο ευαγγελιστής Ματθαίος, με λιτή αλλά βαθιά θεολογική γραφή, συνδέει τη Γέννηση του Χριστού με τη βία της ιστορίας, την ανθρώπινη καχυποψία απέναντι στο θείο και τη σωτηριολογική οικονομία του Θεού που δρα μέσα από όνειρα, φυγές και φαινομενικές ήττες (Μτ 2,13–23).

Η φυγή στην Αίγυπτο δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό επεισόδιο προστασίας του Θείου Βρέφους, αλλά εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της βιβλικής τυπολογίας, της εκπλήρωσης των προφητειών και της θεολογίας της ενανθρώπησης. Στο παρόν δοκίμιο θα εξετάσουμε:

α) τη σημασία της Αιγύπτου ως τόπου φυγής,

β) το όνειρο του Ιωσήφ ως μέσο θείας αποκάλυψης,

γ) τη λογική και τη θεολογία της εξουσίας του Ηρώδη,

δ) τη σφαγή των νηπίων και το νόημά της,

ε) την επιστροφή από την Αίγυπτο,

καταλήγοντας σε συνολική θεολογική σύνθεση.

Ὁ Ἅγιος Πρωτομάρτυς καὶ Ἀρχιδιάκονος Στέφανος

 

1. Ὁ Βίος τοῦ Ἁγίου Στεφάνου

Ο Ἅγιος Στέφανος τιμάται στις 27 Δεκεμβρίου από την εκκλησία μας και συγκαταλέγεται μεταξύ τῶν πρώτων διακόνων τῆς Ἐκκλησίας όπως ἀναφέρεται λεπτομερώς στις Πράξεις τῶν Ἀποστόλων (κεφ. 6–7). Ἐξελέγη ἀπό τοὺς Ἀποστόλους μαζί με ἄλλους ἕξι, «πλήρης πίστεως καὶ Πνεύματος Ἁγίου», προκειμένου να διακονεί τις χήρες καὶ τοὺς πτωχούς τῆς πρώτης χριστιανικῆς κοινότητας Ἱεροσολύμων.

Διακρίθηκε γρήγορα όχι μόνο για τη φιλανθρωπία του, αλλά και για τη θεολογική του σοφία καὶ τὴν παρρησία τοῦ λόγου του. Οι Ἰουδαῖοι γραμματεῖς, ἀδυνατώντας να ἀντικρούσουν τὴν ἀλήθεια τῶν λόγων του, τὸν κατηγόρησαν ψευδῶς ὡς βλάσφημο. Ὁ Στέφανος, ἐνώπιον τοῦ Συνεδρίου, ἐκφώνησε μία ἀπό τις πρώτες θεολογικές ὁμολογίες τῆς Ἐκκλησίας, ἀναδεικνύοντας τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ μέσα στην ἱστορία τοῦ Ἰσραήλ.

Τα μανουσάκια της κυρίας Μαρίκας

                                                                Φωτογραφίες: κ. Χρύσανθος Αθανασόπουλος στο FB

 

Υπάρχουν άνθρωποι που, όσο κι αν περνούν τα χρόνια, μοιάζουν να ανθίζουν. Να σκορπούν γύρω τους άρωμα ζωής, μνήμης και προσφοράς. Στους Γαργαλιάνους, τέτοια ευλογία είναι η κυρία Μαρίκα· μια μορφή που στέκει αγέρωχη στον χρόνο, όπως τα άνθη του αγρού που κάθε χειμώνα σηκώνουν κεφάλι κόντρα στο κρύο.

Οι Γαργαλιάνοι έχουν, λοιπόν, έναν λόγο παραπάνω να υποδέχονται χαρούμενοι αυτή την Πρωτοχρονιά. Ανάμεσά τους ζει η ακούραστη και δραστήρια κυρία Μαρίκα, μητέρα του κυρίου Χρύσανθου Αθανασόπουλου, γυναίκα που η παρουσία της γίνεται ευχή.

Δεν είναι μόνο τα θεσπέσια μαγειρέματά της, τα παραδοσιακά γλυκίσματα και –πάνω απ’ όλα– η βασιλόπιτα που ετοιμάζει κάθε χρόνο με τα χρυσά χέρια της. Εκείνη τη βασιλόπιτα, που ζυμωμένη με υπομονή, ευχές και αγάπη,  μοσχοβολάει σπίτι και παιδικές αναμνήσεις, και   πάντα κρύβει μέσα της κάτι παραπάνω από ένα φλουρί: τη θαλπωρή της οικογένειας. Είναι και τα άνθη. Γιατί όπου περνά η ευλογημένη γιαγιά Μαρίκα, ευωδιάζει η γη.

Το μυστικό της Αστραδενής

                            

                                                              Φωτό: Pinterest

Η Αστραδενή ήταν μία χριστιανικά αναθρεμμένη μοναχοκόρη που ζούσε με τους γονείς της κοντά στην Πύλο  Μεσσηνίας,  τη δεκαετία του 1950. Η ζωή στο χωριό κυλούσε ήσυχα, με τον ήχο της καμπάνας να σημαδεύει τις ώρες και τον αέρα να φέρνει μυρωδιές από ελιές, θυμάρι και θάλασσα.

Ο πατέρας της διατηρούσε ένα μικρό μπακάλικο. Ήταν γιος ιερέα, άνθρωπος ευθύς και εργατικός. Η μητέρα της, κόρη εύπορου δασκάλου, γυναίκα καλλιεργημένη αλλά με εύθραυστη υγεία, είχε αφιερώσει όλη της την αγάπη στο μοναδικό της παιδί, καθώς δεν μπορούσε να συλλάβει άλλο.

Η Αστραδενή επρόκειτο να ονομαστεί Ευλαμπία. Την τελευταία όμως στιγμή, ο παππούς της από τη μεριά της μητέρας της, ο δάσκαλος, συνεννοήθηκε με τη νονά και έδωσαν άλλο όνομα στο παιδί, αφήνοντας κεραυνόπληκτο τον παππού της τον ιερέα, που την ανέδυσε χριστιανή από την ιερά κολυμβήθρα.

Ρωσία και Δύση: ίδιες λέξεις, διαφορετικές πράξεις σε έναν πολυπολικό κόσμο

      

                                                            Φωτό: CNN Greece

Ορισμένοι αναγνώστες μας , εντός και εκτός Ελλάδας, ζήτησαν μία αντικειμενική ανάλυση  ενός συγκεκριμένου λόγου του Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας, κ. Βλαντιμίρ Πούτιν. Παραθέτουμε πρωτίστως τον λόγο του κ.   Πούτιν για την "Δύση και την Πολυπολικότητα" και  μία όσον το δυνατόν αντικειμενική-επιστημονική ανάλυση:

Η αγάπη της Θείας Πρόνοιας

                        

                                                       Φωτό: Pinterest

«Να πάρουμε, Γιώργο μου, φέτος ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο…»

Η Μαρίνα το είπε χαμηλόφωνα, σχεδόν φοβισμένα,  γιατί ήξερε ότι αγγίζει  χορδές σε ευαίσθητη καρδιά. Το βλέμμα της πήγε στο παιδικό δωμάτιο, εκεί όπου η τρίχρονη Αναστασία τραγουδούσε μόνη της, αγνοώντας  των μεγάλων τα βάσανα.

Ο Γιώργος άφησε κάτω το φλιτζάνι. Τα χέρια του ήταν σκασμένα από τη δουλειά.

«Αχ, βρε Μαρίνα… Δεν βλέπεις πού βρισκόμαστε; Ρεύμα, πετρέλαιο, τρόφιμα…»

«Ένα δεντράκι μόνο», είπε εκείνη. «Να νιώσει  το  παιδί καλά.»

Δεν απάντησε αμέσως. Σκέφτηκε τα δικά του παιδικά Χριστούγεννα: ένα μικρό δέντρο, λίγα στολίδια, μα ένα σπίτι γεμάτο φωνές κια χρώματα. Τώρα είχε οικογένεια — κι όμως ένιωθε πως κάτι  δεν πήγαινε καλά.

«Άντε», είπε τελικά. «Πάμε στην Καλαμάτα.»

Η μητέρα, η δασκάλα και η Παναγία

                             

Πριν από τριάντα χρόνια, λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, ταξίδευα μέσω Λονδίνου από την Αθήνα προς τη Βοστώνη. Συνταξιδιώτης μου ήταν ένας ιδιαίτερος άνθρωπος: μουσικοδιδάσκαλος σε ανώτερο ελληνικό εκπαιδευτικό ίδρυμα. Κατευθυνόταν στο Πανεπιστήμιο του Harvard, όπου επρόκειτο να συναντήσει τον μαέστρο του πανεπιστημίου, με σκοπό να ανταλλάξουν απόψεις γύρω από τη διδασκαλία της μουσικής σε φοιτητές θετικών κατευθύνσεων —τους «σκληροπυρηνικούς», όπως τους αποκαλούσε· εκείνους που αδυνατούν να κυκλώσουν το τετράγωνο, αλλά πάντα τετραγωνίζουν ευχαρίστως τον κύκλο με μηχανήματα.

Στόχος του ήταν η γραμμική τους λογική να λαξευτεί από τη μουσική, ώστε να μάθουν να βλέπουν τον κόσμο πολυσυστημικά. Ο ίδιος, αν και διέθετε μαθηματικό νου, ήταν συναισθηματικά ευαίσθητος —κάτι που γινόταν ιδιαιτέρως εμφανές όταν μιλούσε για την παιδική του ηλικία. Για να περάσει ευχάριστα η ώρα, θυμήθηκε μια ιστορία από εκείνα τα χρόνια και μου την αφηγήθηκε σχεδόν ψιθυριστά:

Η τάση προς έναν πολυπολικό κόσμο στη σύγχρονη διεθνή πραγματικότητα

           

                                                          Φωτό: Διακόνημα

Εισαγωγή

Ο κόσμος στον οποίο ζούμε χαρακτηρίζεται από έντονες πολιτικές, οικονομικές και γεωστρατηγικές μεταβολές. Για πολλές δεκαετίες, η διεθνής τάξη βασιζόταν στην υπεροχή περιορισμένου αριθμού κρατών. Σήμερα, ωστόσο, παρατηρείται μια σαφής μετατόπιση προς έναν πολυπολικό κόσμο, δηλαδή ένα σύστημα στο οποίο η παγκόσμια ισχύς κατανέμεται ανάμεσα σε περισσότερα από ένα ισχυρά κέντρα. Η κατανόηση αυτής της τάσης είναι κρίσιμη, καθώς επηρεάζει την παγκόσμια ασφάλεια, την οικονομία, τις διεθνείς σχέσεις και την καθημερινή ζωή των πολιτών. Το παρόν δοκίμιο αναλύει την έννοια της πολυπολικότητας, τους λόγους εμφάνισής της, τις θετικές και αρνητικές επιπτώσεις της, με απλά παραδείγματα και σαφείς ορισμούς.

Όταν η αγάπη γίνεται τροφή εντός μας

                        

                                                           Φωτό: Pinterest

Πριν από είκοσι χρόνια, στην Αθήνα,  η οικία του Μανώλη και της Μαρίας Μακρή ετοιμαζόταν να υποδεχθεί τα Χριστούγεννα. Τουλάχιστον δέκα συγγενείς αναμένονταν από την επαρχία, για να ανταποδώσουν με χαρά τα πασχαλινά τραπεζώματα που είχαν απολαύσει στο χωριό την προηγούμενη άνοιξη.

Η κουζίνα μοσχοβολούσε. Τα φαγητά ήταν καλομαγειρεμένα, τα τραπέζια στρωμένα με φροντίδα από τη Μαρία και τη θεία Ευδοκία, που τη βοηθούσε πάντα σε τέτοιες περιστάσεις. Μόνο ο μεγάλος ξύλινος δίσκος με τα τυριά και το σαλάμι αέρος παρέμενε ακόμη άδειος. Κανείς, όμως, δεν ανησυχούσε· ήξεραν οι νοικοκυρές καλά τη δουλειά τους και η διακόσμησή του δεν θα απαιτούσε περισσότερο από ένα τέταρτο.

Σε μια γωνιά του σπιτιού στεκόταν ο μικρός Διονύσης, ο επτάχρονος μοναχογιός τους. Παρακολουθούσε τις γυναίκες λοξά, με μια δυσφορία που δεν μπορούσε να κρύψει. Θα ήθελε να βγει μια βόλτα, να συναντήσει φίλους και συμμαθητές, να νιώσει τη χαρά των σχολικών διακοπών. Ταυτόχρονα, όμως, καταλάβαινε πως το χριστουγεννιάτικο τραπέζι ήταν οικογενειακή υπόθεση, σχεδόν ιερή.

Έψαχνε λοιπόν κάτι δημιουργικό να κάνει —ήταν χρυσοχέρης, όπως ο αείμνηστος παππούς του— αλλά τίποτα δεν τον ενέπνεε.

Ἰησοῦς Χριστός Βασιλεὺς κατὰ τὴν Τάξιν Μελχισεδέκ

                          

                                                                 Φωτογραφίες: Pinterest

 Εισαγωγή

Η μορφή του Μελχισεδέκ αποτελεί μία από τις πλέον μυστηριώδεις και θεολογικά φορτισμένες παρουσίες της Αγίας Γραφής. Εμφανίζεται αιφνιδίως στο βιβλίο της Γενέσεως (Γεν. 14,18–20), εξαφανίζεται χωρίς περαιτέρω ιστορική αναφορά και επανέρχεται δυναμικά στον Ψαλμό 110 και, κυρίως, στην προς Εβραίους Επιστολή.

Η προς Εβραίους Επιστολή δεν εισάγει φιλοσοφική εικασία, αλλά αποκαλύπτει το μυστήριο του Χριστού μέσω τυπολογίας. Ο Μελχισεδέκ δεν είναι αυτόνομη σωτηριολογική μορφή, αλλά σκιά και προανάκρουσμα της αιώνιας ιερωσύνης του Χριστού, ο οποίος ως Θεάνθρωπος ενώνει τα διεστώτα: Θεό και άνθρωπο.

 Η Εκκλησία, ακολουθώντας την αποστολική ερμηνεία, αναγνωρίζει στον Μελχισεδέκ  προφητικό τύπο του Ιησού Χριστού, ο οποίος είναι ταυτοχρόνως Βασιλεύς και Αρχιερεύς, όχι κατά τον Λευιτικό νόμο των ιερέων- ανθρώπων, αλλά «κατὰ τὴν θείαν τάξιν Μελέχ- Τσεδέκ  Σαλήμ», Βασιλεύς Δικαιοσύνης και Ειρήνης.

Νὰ ἀκολουθήσουμε τὸ παράδειγμα τῶν ποιμένων

               

                                                                    Φωτό: Pinterest

Ἡ Ἐνανθρώπηση τοῦ Κυρίου θεωρεῖται ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία μας παράδοξο μυστήριο, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖο «φύσεις καινοτομοῦνται καὶ Θεὸς ἄνθρωπος γίνεται» (Στιχηρὸ Ἰδιόμελο, ΚΣΤ’ Δεκεμβρίου). Ὅμως «οὐ φέρει τὸ μυστήριον ἔρευναν· πίστει γὰρ μόνῃ τοῦτο πάντες δοξάζομεν» (Στιχηρό Ἰδιόμελο τῶν Αἴνων τῆς ἰδίας ἡμέρας). 

Δὲν χρειάζεται νὰ ἐρευνήσουμε τὸ μυστήριο, νὰ προσπαθήσουμε νὰ κατανοήσουμε τὰ ἀκατανόητα· ἀντιθέτως, χρειάζεται νὰ ἐνεργοποιήσουμε ‒καὶ μάλιστα νὰ ἐντατικοποιήσουμε‒ τὴν πίστη μας, ὥστε νὰ δοξάσουμε, νὰ ἀνυμνήσουμε, δηλαδή, τὸ θαυμαστὸ αὐτὸ γεγονός. 

Γι’ αὐτό «πανηγυρίζομεν πνευματικῶς», διότι «ὁ παντέλειος Θεὸς διὰ τοῦ τόκου –διὰ τῆς γεννήσεώς Του- λύει σειρὰς ἁμαρτημάτων» καὶ καταλύει «τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου», τὸν μισό-καλο διάβολο, ποὺ συγκρατοῦσε τοὺς ἀνθρώπους στὰ δεσμὰ τῆς δουλείας του. 

Η κόρη του Μελιγαλά με τα χέρια τα χρυσά

                                

                              Φωτογραφίες: κα Βούλα Δημητρακοπούλου στο FB

Στον Μελιγαλά, εκεί όπου ο χρόνος μοιάζει να περπατά πιο αργά και οι μνήμες έχουν ακόμα φωνή, ζει μια γυναίκα που κρατά στα χέρια της την παράδοση σαν αναμμένο καντήλι. Είναι η κόρη του Μελιγαλά, με τα χέρια τα χρυσά· χέρια που δεν γνωρίζουν την αδράνεια, μόνο τη δημιουργία, τη φροντίδα και την προσφορά.

Μητέρα και γιαγιά πια, μα αήττητη στον χρόνο, κουβαλά στην ψυχή της τη δύναμη εκείνων των γυναικών που έμαθαν να στέκονται όρθιες, σιωπηλές και γενναίες. Ό,τι αγγίξει μεταμορφώνεται: η γη καρποφορεί πιο γενναιόδωρα, το αλεύρι γίνεται μνήμη, η ζάχαρη γίνεται αγάπη. Δεν είναι μόνο η τέχνη της· είναι το μεράκι που περνά από τα δάχτυλα στην καρδιά όσων γεύονται τους καρπούς της.

Ημέρες γιορτινές στο τσαγκαράδικο του Βασίλη

                                 

                                  Φωτό: Το Παλιατζίδικο των Αναμνήσεων στο FB

Γνώρισα τον Βασίλη, με καταγωγή από τον Καύκασο, πριν από δέκα χρόνια, όταν τον πρωτοσυνάντησα στο μικρό του τσαγκαράδικο επί της οδού Αγίας Βαρβάρας στο Παλαιό Φάληρο. Εκείνη την ημέρα με είχε κυριεύσει το άγχος· έπρεπε να παραστώ σε μια ομιλία και, την πιο ακατάλληλη στιγμή, άρχισε να ξεκολλά το τακούνι από τη δεξιά μου γόβα.

—Μην αγχώνεσαι, μου είπε χαμογελαστά. Σε δέκα λεπτά θα είναι έτοιμο. Θα προλάβεις.

Εκείνα τα δέκα λεπτά, όσο ο κύριος Βασίλης δούλευε σκυφτός πάνω στο παπούτσι, ήταν αρκετά για να ανοίξει τα τετράδια της ψυχής του και να μου διηγηθεί την ιστορία του.

Κάποια Χριστούγεννα, πριν από είκοσι χρόνια, έφτασε στην Ελλάδα αδέκαρος. Στην αρχή στριμώχτηκε σε κάθε λογής δουλειές για να σταθεί στα πόδια του. Όμως κρατούσε έναν μεγάλο θησαυρό στα χέρια του: την τέχνη της υποδηματοποιίας. Δεν ήξερε μόνο να επισκευάζει άριστα παπούτσια κάθε είδους· ήξερε και να κατασκευάζει υπέροχα δερμάτινα, δικά του δημιουργήματα.

Ως Πρόσωπο μέσα στην αιώνια αγκαλιά του Θεού

 

                                                           Φωτό: Pinterest

 

Εισαγωγή

 Ποια είναι η σχέση του ανθρώπου με το απόλυτο, με το θείο, με το σύνολο της ύπαρξης; Η ανθρώπινη εμπειρία, τόσο σε φιλοσοφικό όσο  σε ψυχολογικό και θεολογικό επίπεδο, κινείται διαρκώς ανάμεσα στην αίσθηση της ατομικότητας και στην επιθυμία της ενότητας, στην επιθυμία της ενότητας και στην εμπειρία της διάκρισης.Το «Όλο» φαντάζει ως καταγωγή και προορισμός, ενώ το «ένα» ως η βαθύτερη νοητή αρχή. Ωστόσο, η σύγχυση αυτών των εννοιών οδηγεί είτε σε απρόσωπο μονισμό είτε σε διαλυτικό πανθεϊσμό.

Η πατερική θεολογία, σε διάλογο τόσο με την ελληνική φιλοσοφία όσο και με την υπαρξιακή εμπειρία του ανθρώπου, προτείνει μια προσωποκεντρική ενότητα: όχι ενότητα ουσίας, αλλά ενότητα σχέσης.

Η Ενανθρώπησις του Κοσμοσωτήρος Ιησού Χριστού

                              

Εισαγωγή

Η ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού βρίσκεται στον πυρήνα της χριστιανικής πίστεως και αποτελεί το θεμέλιο ολόκληρης της  θείας οικονομίας. Πρόκειται για το κορυφαίο γεγονός της ιστορίας, κατά το οποίο ο Θεός, χωρίς να εγκαταλείψει τη θεότητά Του, προσλαμβάνει την ανθρώπινη φύση για να ανακαινίσει και να σώσει τον πεπτωκότα άνθρωπο. 

Η Ορθόδοξη Παράδοση τονίζει ότι η ενανθρώπηση δεν ήταν μια απλή επίσκεψη του Θεού στον κόσμο, αλλά η πραγματική και ουσιαστική ένωση Θεού και ανθρώπου στο ένα πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Η ενσάρκωση του Λόγου αποτελεί, κατά τους Πατέρες, την αρχή της θεώσεως του ανθρώπου, καθώς προσφέρει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να εισέλθει στη ζωή της Αγίας Τριάδος.

Η παρούσα μελέτη επιδιώκει να διερευνήσει το μυστήριο αυτό από βιβλική και πατερική σκοπιά. Η βιβλική θεμελίωση αποκαλύπτει την προαιώνια βουλή του Θεού, οι Πατέρες ερμηνεύουν το περιεχόμενο και τη σημασία της θείας συγκαταβάσεως, και οι θεολογικές επιπτώσεις της ενανθρωπήσεως οδηγούν στη βαθύτερη κατανόηση του ανθρωπίνου προορισμού. Η ενανθρώπηση δεν είναι μόνο ιστορικό γεγονός, αλλά συνεχής πραγματικότητα που βιώνεται στη ζωή της Εκκλησίας.  

Χρόνια Πολλά Αστέρια μας!

                                       

                                                 Φωτό: κα Μαίρη Μαρινοπούλου στο FB

 Η γιορτή των γενεθλίων δύο μικρών παιδιών στη Βαλύρα, της οικογένειας Μαρινόπουλου  στη δεδομένη περίπτωση, δεν είναι απλώς μια οικογενειακή στιγμή χαράς· είναι μια αφορμή ελπίδας, συγκίνησης και προβληματισμού για όλους μας. Σε μια εποχή που τα χωριά μας δοκιμάζονται από τη μείωση του πληθυσμού και την υπογεννητικότητα, η παρουσία παιδικών φωνών, γέλιων και ονείρων αποτελεί πραγματική ευλογία και πολύτιμο δώρο ζωής.

Οι γονείς των παιδιών, με αγάπη, θυσίες και αίσθημα ευθύνης, επέλεξαν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους στον τόπο μας, κρατώντας ζωντανό το χωριό και το μέλλον του. Ο δικός τους λόγος είναι λόγος αγάπης, πίστης και ελπίδας: «Τα παιδιά μας είναι το φως μας, ο λόγος που αγωνιζόμαστε καθημερινά, η δύναμή μας να συνεχίζουμε. Υποσχόμαστε να είμαστε πάντα δίπλα τους, να τα στηρίζουμε, να τα προστατεύουμε και να τους μαθαίνουμε να αγαπούν τον άνθρωπο και τον τόπο τους». Λόγια απλά, μα γεμάτα ουσία, που αντικατοπτρίζουν το μεγαλείο της γονεϊκής αγάπης.

Καταβασίες Πεζοῦ Κανόνος Χριστουγέννων

                                  

                                                            Φωτό: Pinterest

Εἰσαγωγή 

Χριστούγεννα. Ἑορτὴ παγκοσμίου χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης. Ποιός δὲν θὰ ἤθελε νὰ συμμετάσχη στὴν χαρὰ αὐτὴν τῆς Γεννήσεως τοῦ Σωτῆρος καὶ Λυτρωτῆ μας, ποὺ τὸν προσδοκοῦσαν πάντα τὰ ἔθνη γιὰ τὴν λύτρωση καὶ τὴν σωτηρία τους; 

Γιὰ νὰ μπορέσουμε, ὅμως, νὰ συμμετάσχουμε, ὅπως πρέπει, στὸ «ξένο» αὐτὸ καὶ «παράδοξο» μυστήριο τῆς ἑορτῆς, χρειάζεται νὰ μυηθοῦμε στὸ πνεῦμα της καὶ στὰ μηνύματά της, τὰ ὁποῖα, ὅμως, δὲν εἴμαστε σὲ θέση νὰ τὰ κατανοήσουμε, καὶ ἐπειδὴ εἴμαστε ἀμύητοι περὶ τὰ πνευματικὰ ἀλλὰ καὶ ἐπειδὴ ἔχουμε ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ τοὺς γλωσσικούς μας θησαυροὺς καὶ χρειάζεται νὰ τοὺς ἐπαναπροσεγγίσουμε. 

Ἕνα τέτοιο θαυμάσιο ποίημα, ποὺ ἀξίζει νὰ προσεγγίσουμε, εἶναι ὁ πεζὸς Κανόνας τῶν Χριστουγέννων.

Ευχές προς τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης, κ.κ. Ευστάθιο

          

Σεβασμιώτατε Ποιμενάρχα και Πατέρα μας,

Μητροπολίτα Μονεμβασίας και Σπάρτης

κύριε Ευστάθιε,

Με αισθήματα βαθύτατου σεβασμού,   αγάπης και ειλικρινούς ευγνωμοσύνης, επιτρέψατέ μας, κατά τις άγιες και κατανυκτικές ημέρες της κατά σάρκα Γεννήσεως του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, καθώς και με την ευκαιρία της εισόδου στο Νέο Έτος, να απευθύνουμε προς Υμάς εγκάρδιες και θερμές ευχές, προερχόμενες από την καρδιά και την ψυχή μας.

Τα Χριστούγεννα, εορτή ταπεινώσεως, αγάπης και ελπίδος, φωτίζουν κάθε χρόνο τον κόσμο με το άκτιστο φως της Θείας Οικονομίας. Η Γέννηση του Θεανθρώπου αποτελεί ακατάλυτο θεμέλιο πίστεως και πηγή πνευματικής αναγέννησης για όλη την ανθρωπότητα. Μέσα σε αυτήν τη θεία χαρά και την ευλογημένη προσμονή του νέου έτους, στρέφουμε τον νου και την καρδιά μας προς τον άξιο Ποιμενάρχη μας, ο οποίος με λόγο πατρικό, έργο ακούραστο και πίστη ακλόνητη, καθοδηγεί το ποίμνιό του με σύνεση, ταπείνωση και πνευματική διάκριση.

Η Θεοτόκος στους Ύμνους τῶν Χριστουγέννων

                           

                                                           Φωτό: Pinterest

 Εισαγωγή

Η εορτή των Χριστουγέννων αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της Θείας Οικονομίας, διότι εν αυτή αποκαλύπτεται το «μέγα μυστήριον τῆς εὐσεβείας» (Α΄ Τιμ. 3,16): "ὁ ἄσαρκος, ἀχώρητος και ἄχρονος Λόγος τοῦ Θεοῦ" προσλαμβάνει την ανθρώπινη φύση και εισέρχεται στον ιστορικό χρόνο, χωρίς να παύει να είναι Θεός. Το γεγονός αυτό δεν νοείται αποκομμένο από το πρόσωπο της Θεοτόκου, διότι η σάρκωση πραγματοποιείται «ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου».

Η υμνολογία των Χριστουγέννων – ιδίως οι Κανόνες, τα Στιχηρά και τα Θεοτοκία – δεν αντιμετωπίζουν τη Θεοτόκο απλώς ως ιστορική μητέρα του  Θεού, αλλά ως θεολογικό τόπο: τον ζωντανό χώρο όπου συντελείται το μυστήριο της σαρκώσεως. Οι πολυάριθμοι υμνολογικοί χαρακτηρισμοί της (σκηνή, πύλη, κιβωτός, θρόνος, πόλις, άμπελος, στάμνα, λυχνία, παλάτιον) δεν αποτελούν ποιητικά στολίδια, αλλά συμπυκνωμένες δογματικές διατυπώσεις, ριζωμένες στην Αγία Γραφή και την πατερική παράδοση.

Σκοπός του παρόντος δοκιμίου είναι να αναδείξει τη Θεοτόκο ως "ὄργανον τῆς σαρκώσεως", όπως αυτή προβάλλεται στους ύμνους των Χριστουγέννων, με αγιογραφική, πατερική και υμνολογική τεκμηρίωση, και με ερμηνευτικά παραδείγματα ώστε ο λόγος της Εκκλησίας να καθίσταται προσιτός στον σύγχρονο αναγνώστη.

Η μάνα με τη μαύρη μαντίλα

              

Φωτογραφίες: Pinterest

Στη Βαλύρα   Μεσσηνίας, εκεί που το χώμα είναι βαρύ κι ευλογημένο και οι ελιές στέκουν σαν γέροντες που ξέρουν πολλά και μιλούν λίγο, υπήρχε ένα σπίτι χαμηλό, ασβεστωμένο, με κεραμίδια σκουρόχρωμα από τον καιρό. Το κατώφλι του ήταν φαγωμένο από πατήματα ανθρώπινα, από γέλια παιδιών και από αναστεναγμούς σιωπηλούς. Εκεί ζούσε η μάνα με τη μαύρη μαντίλα, το τιμημένο τσεμπέρι της.

Τη μαύρη μαντίλα δεν την έβγαζε ποτέ. Δεν ήταν μόνο πένθος· ήταν το σημάδι της ζωής της. Της ζωής που γνώρισε κόπο, απουσίες, σταυρούς, μα δεν παραπονέθηκε. Το πρόσωπό της αυλακωμένο, μα ήσυχο. Τα μάτια της βαθιά, σαν πηγάδι που κράταγε μέσα του ουρανό και γη.

Τις μέρες πριν τα Χριστούγεννα, το σπίτι ζωντάνευε αλλιώτικα.