Το θεολογικό έργο και η πνευματική παρακαταθήκη του μακαριστού Μητροπολίτου Σισανίου και Σιατίστης Παύλου

       

                                                                 Φωτό: tanea

Εισαγωγή

Η Εκκλησία της Ελλάδος, και ιδιαιτέρως η τοπική Εκκλησία της Σιατίστης, ευγνωμονεί τον Θεό για την πολυετή και καρποφόρο αρχιερατική διακονία του μακαριστού Μητροπολίτου Σισανίου και Σιατίστης Παύλου. Η κοίμησή του - συνέβη σαν σήμερα, 13 Ιανουαρίου 2019, στο σπίτι του στην γενέτειρά του Χαλκίδα από καρδιά- δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό γεγονός μνήμης, αλλά μια αφορμή βαθύτερης θεολογικής και πνευματικής αναστοχαστικότητας. Ο μακαριστός Ιεράρχης υπήρξε ποιμήν με πατερική συνείδηση, θεολόγος με εκοσμικευμένη γνώση και πνευματικός πατέρας με καρδιά σταυρική. Το έργο του υπερέβη τα στενά διοικητικά όρια της Μητροπόλεώς του και άφησε αποτύπωμα στην ευρύτερη εκκλησιαστική ζωή.

Σκοπός του παρόντος δοκιμίου είναι η παρουσίαση και αξιολόγηση του θεολογικού και πνευματικού έργου του μακαριστού Μητροπολίτου Παύλου, με έμφαση στη θεολογική του σκέψη, την ποιμαντική του ευαισθησία και την προσφορά του στον λόγο της Εκκλησίας.

Όταν η "Φαφούτω" έβγαλε καινούρια δόντια

                                

                                                                      Φωτό: Pinterest

Η Αλεξία ήταν κόρη μιας πολύ καλής, χριστιανικής και ευκατάστατης οικογένειας στη μικρή κοινωνία της Κυπαρισσίας, στις αρχές της δεκαετίας του 1950.

Η μητέρα της ήταν καθηγήτρια Αγγλικών και ο πατέρας της λαδέμπορος, με επαγγελματική δράση σε όλη τη Μεσσηνία. Άλλα παιδιά δεν κατάφερε να αποκτήσει η οικογένεια, λόγω ασθενείας της μητέρας· έτσι, η μοναχοκόρη Αλεξία μεγάλωσε μέσα σε περισσή αγάπη και φροντίδα .

Ήταν άριστη μαθήτρια στο σχολείο, όμως κουβαλούσε ένα σοβαρό πρόβλημα, το οποίο κατάφερε να ξεπεράσει μόνο όταν ερωτεύθηκε τον άνδρα της.

Ο Θεός δεν απουσιάζει από τον άπιστο· ο άπιστος απουσιάζει από τον Θεό

                 

                                                      Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η πίστη στον Θεό αποτελεί διαχρονικά έναν από τους βαθύτερους άξονες της ανθρώπινης ύπαρξης. Δεν αφορά μόνο τη θρησκευτική συνείδηση, αλλά διαπερνά την ψυχολογική ισορροπία, την κοινωνική συνοχή, τη φιλοσοφική αναζήτηση νοήματος και την πνευματική ολοκλήρωση του ανθρώπου. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται στην πατερική παράδοση, «ο άνθρωπος πλάσθηκε κατ’ εικόνα Θεού», γεγονός που υποδηλώνει ότι η αναφορά στον Θεό δεν είναι εξωτερική επιβολή, αλλά εσωτερική ανάγκη (Γρηγόριος Νύσσης, Περί κατασκευής ανθρώπου).

Στο παρόν δοκίμιο δεν εξετάζεται η έννοια του αθεϊσμού ως φιλοσοφικής άρνησης, αλλά η απιστία προς τον Θεό ως υπαρξιακή αποξένωση. Η θέση ότι «άθεος δεν είναι κανένας, διότι όλοι έχουν τον Θεό μέσα τους», στηρίζεται τόσο στη θεολογική όσο και στην ανθρωπολογική παρατήρηση ότι ο άνθρωπος φέρει εγγενώς την αναζήτηση του Απόλυτου. Η άρνηση αυτής της σχέσης γεννά μια πολυεπίπεδη δυστυχία, η οποία εκδηλώνεται σωματικά, ψυχικά, κοινωνικά και πνευματικά — όχι μόνο στο ίδιο το άτομο, αλλά και σε όσους συναναστρέφονται μαζί του.

Η είσοδος της γυναίκας στην τρίτη ηλικία: φιλοσοφική , ψυχολογική, κοινωνική και θεολογική προσέγγιση

                      

                                                       Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η τρίτη ηλικία δεν αποτελεί απλώς ένα βιολογικό στάδιο της ανθρώπινης ζωής, αλλά μια βαθιά υπαρξιακή μετάβαση, κατά την οποία ο άνθρωπος —και ιδίως η γυναίκα— καλείται να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό της, το νόημα του χρόνου, τις σχέσεις της και τη θέση της μέσα στον κόσμο. Το κείμενο που συνοδεύει τη φωτογραφία («ανάμεσα στα 50 με 60 αναθεωρούμε πολλά στη ζωή μας…») αποτυπώνει με ποιητική λιτότητα αυτήν ακριβώς τη μετάβαση: τη συνειδητοποίηση της παροδικότητας, τη συρρίκνωση του χρόνου, αλλά και τη διάκριση του ουσιώδους από το επουσιώδες.

Η γυναίκα της τρίτης ηλικίας δεν βρίσκεται στο τέλος, αλλά σε ένα κατώφλι σοφίας. Ωστόσο, η πορεία αυτή δεν είναι ανέφελη. Συνοδεύεται από απώλειες, φόβους, εσωτερικές συγκρούσεις, αλλά και από τη δυνατότητα μιας βαθύτερης κοινωνίας με τον Θεό και τον άνθρωπο. Στο παρόν δοκίμιο θα εξεταστεί η είσοδος της γυναίκας στην τρίτη ηλικία μέσα από φιλοσοφικό, ψυχολογικό, κοινωνικό και θεολογικό πρίσμα, με έμφαση στην εν Χριστώ στήριξη και πορεία προς το φως της αγάπης.

ΜΕΡΟΣ Ι: Η συνείδηση ως χώρος συνάντησης Θεού και ανθρώπου

                 

                                                        Φωτό: Pinterest

 

Εισαγωγή

Η συνείδηση αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης. Παρότι ο εγκέφαλος μελετάται εκτενώς, η εμπειρία του «εγώ υπάρχω», του «γνωρίζω ότι γνωρίζω», παραμένει δύσκολα αναγώγιμη σε νευρωνικά σήματα. Η συνείδηση δεν είναι απλώς επίγνωση αισθήσεων· είναι χώρος νοήματος, ελευθερίας, ευθύνης και σχέσης.

Η θεολογία, από την άλλη πλευρά, δεν αντιμετωπίζει τη συνείδηση ως απλό ψυχολογικό φαινόμενο, αλλά ως εσωτερικό τόπο συνάντησης του ανθρώπου με τον Θεό. Το άρθρο αυτό εξετάζει τη συνείδηση ως βιολογικό φαινόμενο, ψυχολογική λειτουργία και πνευματικό χώρο, επιχειρώντας μια σύνθεση που δεν συγχέει, αλλά διακρίνει και ενοποιεί.

Υπερμελάγχρωση του Δέρματος: Ιατρικές και Ψυχολογικές Διαστάσεις

                           

Εισαγωγή

Η υπερμελάγχρωση του δέρματος αποτελεί μία συχνή διαταραχή της χρωστικής του δέρματος, η οποία χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση σκουρόχρωμων περιοχών λόγω αυξημένης παραγωγής ή ανώμαλης κατανομής της μελανίνης. Αν και δεν συνιστά απειλητική για τη ζωή κατάσταση, επηρεάζει σημαντικά την αισθητική εικόνα και την ψυχοσυναισθηματική κατάσταση των ατόμων. Το δέρμα, ως όργανο με έντονη ψυχοσωματική διάσταση, αντανακλά τόσο εσωτερικές βιολογικές μεταβολές όσο και εξωτερικούς περιβαλλοντικούς και ψυχολογικούς παράγοντες. Η υπερμελάγχρωση, συνεπώς, δεν αποτελεί μόνο δερματολογικό πρόβλημα αλλά πολυπαραγοντικό φαινόμενο που απαιτεί ολιστική προσέγγιση (Picardi & Abeni, 2018).

Η πνευματική επίδραση της συναναστροφής με άλλους. Πατερική και θεολογική προσέγγιση

                              

                                                      Φωτό: Pinterest

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Ορθόδοξη θεολογία αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο όχι ως απομονωμένη μονάδα, αλλά ως πρόσωπο σε κοινωνία, το οποίο επηρεάζει και επηρεάζεται βαθιά από το πνευματικό περιβάλλον στο οποίο ζει. Η συναναστροφή των ανθρώπων δεν περιορίζεται σε εξωτερικές συμπεριφορές ή λεκτικές ανταλλαγές, αλλά συνιστά βαθιά υπαρξιακή και πνευματική σχέση. Στο πλαίσιο αυτό, ο Άγιος Παΐσιος Αγιορείτης, στο έργο του «Πνευματική Αφύπνιση», πραγματεύεται με απλότητα αλλά και θεολογικό βάθος το ερώτημα αν και πώς επηρεάζουμε τον χαρακτήρα του άλλου, ακόμη και όταν εμείς δεν επηρεαζόμαστε από τα πάθη του.

Το παρόν δοκίμιο επιχειρεί να αναλύσει θεολογικά τη διδασκαλία του Αγίου Παϊσίου περί πνευματικής επίδρασης, να την εντάξει στο πατερικό πλαίσιο της Εκκλησίας και να αναδείξει τη σημασία της για τη σύγχρονη πνευματική ζωή.

Όταν άνθισαν οι ανεμώνες στη Βαλύρα

                                      

΅                                         Φωτογραφίες κα Μαρία Ντούρου

 Όταν άνθισαν οι ανεμώνες, η Βαλύρα έμοιαζε να ανασαίνει αλλιώς. Σαν να είχε γείρει ο χρόνος προς το φως και να άφηνε τις ώρες να κυλούν πιο αργά, πιο τρυφερά, με μια μυστική υπόσχεση ευφορίας. Η Μαρία το ένιωθε από νωρίς εκείνο το πρωινό, προτού ακόμη ο ήλιος σηκωθεί καλά από τις πτυχές του Ταϋγέτου. Άνοιξε το παράθυρο και ο αέρας, δροσερός και καθαρός, μπήκε στο σπίτι φέρνοντας μαζί του άρωμα από χώμα υγρό και  αρρητολεπτόπνευστες μυρτιές.

Η καθημερινότητα την περίμενε, όπως πάντα. Το σπίτι ήθελε το φρόντισμά του, η κουζίνα τη ζεστασιά της, τα πράγματα τη σειρά τους. Κι όμως, σήμερα η ψυχή της είχε μια ελαφριά ανυπομονησία, μια λεπτή αντήχηση που δεν  είχε εξήγηση. Στην αυλή, τα γκρέιπ φρουτ κρέμονταν βαριά από τη δροσιά της νύχτας. Έκοψε ένα προσεκτικά, σαν να μην ήθελε να διαταράξει την ησυχία του καρπού, και το έστυψε μαζί με πορτοκάλια ώριμα. Ο χυμός, πορφυρός και χρυσαφένιος μαζί, της χάρισε δύναμη στο σώμα. Μα η δύναμη που αναζητούσε ήταν κρυμμένη κάπου αλλού, μέσα της βαθιά.

Η Αγία Μάρτυς Τατιανή

                         

                                   Ελληνική Ορθόδοξη εικόνα της Αγίας Τατιανής

 Εισαγωγή

Η Εκκλησία του Χριστού τιμά διαχρονικά τους Αγίους Μάρτυρες ως ζωντανά πρότυπα πίστεως, ανδρείας και θυσιαστικής αγάπης. Ανάμεσά τους εξέχουσα θέση κατέχει η Αγία Μάρτυς Τατιανή, η οποία με το μαρτύριό της φανέρωσε τη δύναμη της χάριτος του Θεού και τη νίκη της αληθινής πίστεως έναντι της ειδωλολατρίας. Η μνήμη της εορτάζεται στις 12 Ιανουαρίου και αποτελεί πηγή πνευματικής ενίσχυσης για τους πιστούς, ιδίως σε εποχές δοκιμασίας και πνευματικής σύγχυσης.

ΜΕΡΟΣ Θ: Αγάπη και εγκέφαλος: Η νευροβιολογία της σχέσης και το μυστήριο της κοινωνίας του προσώπου

                               

                                                                         Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η αγάπη αποτελεί τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης. Δεν είναι απλώς συναίσθημα, ούτε μόνο ηθική επιταγή ή κοινωνική σύμβαση. Είναι τρόπος ύπαρξης, σχέση και κίνηση εξόδου από τον εαυτό. Η φιλοσοφία, η θεολογία και η τέχνη την έχουν τοποθετήσει στο κέντρο του ανθρώπινου νοήματος. Τα τελευταία χρόνια, όμως, και οι νευροεπιστήμες στρέφουν με αυξανόμενο ενδιαφέρον το βλέμμα τους στην αγάπη, όχι για να τη «μειώσουν» σε χημεία, αλλά για να κατανοήσουν πώς εγγράφεται στο σώμα και τον εγκέφαλο.

Ο εγκέφαλος είναι κατεξοχήν όργανο σχέσης. Αναπτύσσεται, ωριμάζει και θεραπεύεται μέσα από δεσμούς. Η αγάπη, ως σταθερή εμπειρία ασφάλειας, αποδοχής και ελευθερίας, αποδεικνύεται ένας από τους ισχυρότερους ρυθμιστικούς και θεραπευτικούς παράγοντες του νευρικού συστήματος. Το άρθρο αυτό εξετάζει την αγάπη ως νευροβιολογική εμπειρία, ψυχολογική δύναμη και θεολογικό μυστήριο κοινωνίας.

ΜΕΡΟΣ Β΄: Η Βασίλισσα του Νότου

 

                                Η Βασίλισσα του Σαβά επισκέπτεται τον Σολομώντα.

 

Η μορφή της βασίλισσας του Νότου εισέρχεται στο ευαγγελικό κείμενο (Λκ 11:31) ως ιστορικό πρόσωπο της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά ταυτόχρονα μετασχηματίζεται σε θεολογικό σημείο κρίσεως και πνευματικής αναφοράς. Η Αγία Γραφή ταυτίζει τη βασίλισσα του Νότου με τη βασίλισσα του Σαβά, η οποία, σύμφωνα με τη Γ΄ Βασιλειών (10:1–10) και το Β΄ Παραλειπομένων (9:1–12), προέρχεται από περιοχή νοτίως του Ισραήλ, πιθανότατα τη νότια Αραβία ή την Αιθιοπία. Το στοιχείο που τονίζεται δεν είναι η πολιτική της ισχύς, αλλά η εσωτερική της κίνηση: εγκαταλείπει τον τόπο της, διανύει μεγάλη απόσταση και εκτίθεται στον κόπο του ταξιδιού, προκειμένου να ακούσει τη σοφία του Σολομώντα.

Ήδη σε αυτό το ιστορικό επίπεδο διαφαίνεται μια θεμελιώδης βιβλική αρχή: η αληθινή σοφία του Θεού δεν αφήνει τον άνθρωπο ακίνητο, αλλά γεννά έξοδο, αναζήτηση και υπέρβαση της αυτάρκειας. Ο Χριστός, ωστόσο, δεν ανακαλεί τη βασίλισσα του Νότου απλώς για να επαινέσει το παρελθόν, αλλά για να καταδείξει την τραγική αντίθεση με τη δική Του γενιά: ενώ εκείνη πορεύθηκε προς έναν βασιλιά που κατείχε κτιστή σοφία, οι ακροατές του Ιησού απορρίπτουν Εκείνον που είναι η ίδια η ενσάρκωση της θείας Σοφίας, «κάτι μεγαλύτερο από τον Σολομώντα».

ΜΕΡΟΣ Α΄: Το σημείο του Ιωνά και η Βασίλισσα του Νότου. Μία βιβλική, πατερική και ανθρωπολογική μελέτη

                                

                                                           Φωτό: Pinterest

1. Εισαγωγή

Το Ευαγγέλιο κατά Λουκᾶ καταγράφει με ιδιαίτερη θεολογική ευαισθησία τη σύγκρουση του Ιησού με τη νοοτροπία της απιστίας και της πνευματικής τύφλωσης. Στο χωρίο Λκ 11:29–32, ο Χριστός απαντά στην απαίτηση των ανθρώπων για «σημεία», αποκαλύπτοντας ότι το μόνο σημείο (θαύμα) που θα τους δοθεί είναι το σημείο του Ιωνά. Παράλληλα, προβάλλει ως παραδείγματα μετάνοιας και αναζήτησης της σοφίας τους Νινευίτες και τη βασίλισσα του Νότου, οι οποίοι, αν και εθνικοί, στάθηκαν πιο δεκτικοί στον λόγο του Θεού από τον εκλεκτό λαό του Ισραήλ, που δεν αντιλήφθηκε των ενσάρκωση του Υιού και Λόγου του Θεού.

Το Φως της Αποκάλυψης και της Ελπίδας για το Ελληνικό Έθνος

                                

                                                                 Φωτό: Pinterest

Η Ιστορία δεν αποτυπώνεται μόνο μέσα από γεγονότα και χρονολογίες, αλλά και μέσα από συμβολισμούς που φωτίζουν τη συλλογική μνήμη των λαών. Ορισμένες ημερομηνίες αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συνδέουν το ιστορικό γίγνεσθαι με βαθύτερες πνευματικές και αξιακές σημασίες. Μια τέτοια ημερομηνία για τον Ελληνισμό είναι η 6η Ιανουαρίου, ημέρα των Θεοφανίων, κατά την οποία η ελληνική Ιστορία μοιάζει να φανερώνει ορισμένες από τις κορυφαίες στιγμές της.

Δεν πρόκειται απλώς για μια σύμπτωση του ημερολογίου!

Εκείνη που ήταν «του γιου της μητέρα»

                        

Φωτογραφίες: Pinterest

 Ο Κώστας αναπολεί τα παιδικά του χρόνια καθισμένος σε μια αναπαυτική πολυθρόνα. Από τα ψηλά δώματα αγναντεύει τη Μεσσηνιακή πεδιάδα, καθώς το φως του απογεύματος απλώνεται σαν παλιά ανάμνηση στης ψυχής του το διάζωμα. Σήμερα συμπληρώνει τα ογδόντα του χρόνια . Κι όμως, ο άνθρωπος που θα ήθελε περισσότερο να του χτυπήσει την πόρτα και να του ευχηθεί δεν βρίσκεται δυστυχώς στη ζωή. Η γιαγιά του, η Αμαλία, έφυγε πριν από σαράντα χρόνια.

Μια νεαρή γυναίκα, που φροντίζει το σπίτι, τον πλησιάζει χαμογελαστά.

— Ποιος θα θέλατε περισσότερο, κύριε Κώστα, να σας έλεγε χρόνια πολλά σήμερα;

— Έλα, κάθισε Ανθούλα, της απαντά. Αυτά δεν λέγονται στα όρθια.

Ήμουν δώδεκα χρονών, λίγο πριν τελειώσω το Δημοτικό, όταν ένας τριαντάχρονος άνδρας χτύπησε την πόρτα μας. Δύο χρόνια μικρότερος από τη μάνα μου —εκείνη που  παντρεύτηκε στα δεκαπέντε και χήρεψε στα είκοσι πέντε— στεκόταν αμήχανος  στην  πόρτα.

  — Είναι ο γιος της θείας Ασπασίας από την Αμερική, είπε χαρούμενη σαν  παιδούλα η μάνα μου. Δεν θα αργήσω, πάμε μια βόλτα.

«Περὶ κατασκευῆς τοῦ ἀνθρώπου» του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης

                         

                                                            Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Το έργο «Περὶ κατασκευῆς τοῦ ἀνθρώπου» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και βαθύτερα ανθρωπολογικά κείμενα της πατερικής γραμματείας. Συγγράφηκε από τον Άγιο Γρηγόριο Επίσκοπο Νύσσης στα τέλη του 4ου αιώνα, πιθανότατα μετά τον θάνατο του Μεγάλου Βασιλείου, και λειτουργεί ως θεολογική συμπλήρωση της Εξαημέρου. Στο έργο αυτό ο Άγιος επιχειρεί μια συνθετική προσέγγιση της ανθρώπινης φύσεως, φωτισμένη από τη Γραφή, την εκκλησιαστική εμπειρία και την ελληνική φιλοσοφία.

Σκοπός του δεν είναι απλώς η περιγραφή της βιολογικής ή ψυχολογικής κατασκευής του ανθρώπου, αλλά η ανάδειξη του βαθύτερου προορισμού του: της κοινωνίας με τον Θεό και της θεώσεως.

ΜΕΡΟΣ Ζ: Μετάνοια και νευρωνική αναδόμηση: Η θεραπεία της συνείδησης ανάμεσα στην επιστήμη και τη θεολογία

                             

Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η μετάνοια είναι μία από τις πιο παρεξηγημένες έννοιες τόσο στη θρησκευτική όσο και στη σύγχρονη ψυχολογική γλώσσα. Συχνά ταυτίζεται με ενοχή, αυτοκατηγορία ή ηθική πίεση. Ωστόσο, στην αυθεντική της σημασία, η μετάνοια δεν είναι πράξη αυτοκαταδίκης, αλλά βαθιά εσωτερική μεταστροφή: αλλαγή τρόπου σκέψης, στάσης ζωής και σχέσης με τον εαυτό, τον άλλον και τον Θεό.

Οι σύγχρονες νευροεπιστήμες προσφέρουν ένα εντυπωσιακό εύρημα: ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει τη δυνατότητα να αναδομείται. Η έννοια της νευρωνικής πλαστικότητας ανοίγει έναν γόνιμο διάλογο με τη θεολογική κατανόηση της μετάνοιας ως θεραπείας και ανακαίνισης του ανθρώπου. Το άρθρο αυτό εξετάζει τη μετάνοια ως υπαρξιακή, ψυχολογική και νευροβιολογική διαδικασία, μέσα από μια ενιαία σύνθεση επιστήμης και θεολογίας.

Το καντήλι που κατέβαινε μόνο του

        

                                                                      Φωτό: epirus.gr

Στα ήσυχα περίχωρα της Άρτας, λίγο έξω από την ιστορική κωμόπολη της Πέττας,  στέκεται σαν  προσευχή μέσα στον χρόνο μια μικρή μονή. Το «Θεοτοκιό». Κάποτε υπήρξε μεγάλο μοναστήρι του 14ου αιώνα· τώρα  πιο λιτό, σαν να έχει μικρύνει επίτηδες για να χωρέσει καλύτερα το μυστήριο της θείας χάριτος.

Εκεί ζούσε μόνη της η Γερόντισσα Μαριάμ.

Μικρόσωμη στο σώμα, σχεδόν παιδική στο ανάστημα, μα μεγαλόπρεπη στην πίστη. Όσοι την έβλεπαν πρώτη φορά δυσκολεύονταν να πιστέψουν πως αυτή η ασκητική μορφή, με το χαμόγελο της απλότητας, βαστούσε μέσα της τέτοιο πλούτο πνευματικό. Το κελλάκι της λιτό, η προσευχή της αδιάλειπτη, και η καρδιά της ολόκληρη δοσμένη στην Παναγία.

Οι «ευσεβείς ιεροκατήγοροι»: Όταν η πίστη γίνεται όπλο κατάκρισης

 

Εισαγωγή 

Στην ιστορία της Εκκλησίας, υπήρξαν και συνεχίζουν να υπάρχουν άτομα που, με πρόσχημα την υπεράσπιση της πίστης και της παράδοσης, κατακρίνουν ιερείς και πιστούς με υπερβολική αυστηρότητα, γιατί διακατέχονται από πνευματική υπεροψία. Στη λαϊκή εκκλησιαστική γλώσσα, αυτοί οι άνθρωποι χαρακτηρίζονται σκωπτικά ως «ευσεβείς ιεροκατήγοροι». Παρά το γεγονός ότι δεν κατέχουν επίσημο αξίωμα, η συμπεριφορά τους μπορεί να διασπάσει κοινότητες και να προκαλέσει πνευματικές εντάσεις.

 1. Χαρακτηριστικά των ευσεβών ιεροκατήγορων

• Κατακριτική διάθεση: Αναζητούν ελλείψεις στη ζωή των ιερέων και των πιστών, συχνά υπερβάλλοντας.

• Προσποίηση ευσέβειας: Παρουσιάζονται ως μοναδικοί εκφραστές της «γνήσιας πίστης».

• Πνευματική έπαρση: Θεωρούν ότι έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα να κρίνουν και να επιβάλλουν τις απόψεις τους.

Το Ευαγγέλιο, Κυριακή 11 Ιανουαρίου 2026. Κατά Ματθαίον 4:12-17

                             

                                                             Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της σημερινής Κυριακής είναι από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο 4:12‑17 και αποτελεί μια κορυφαία στιγμή στην αποστολική διδασκαλία για την έναρξη της ιεραποστολικής δραστηριότητας του Ιησού, μετά τη σύλληψη του Ιωάννου του Προδρόμου. Η περικοπή αυτή σηματοδοτεί την εκπλήρωση των προφητειών και την άμεση έναρξη του κηρύγματος της βασιλείας του Θεού, με την κλήση του ανθρώπου στην μετάνοια και τον φωτισμό από το Φως του κόσμου.

Ο Απόστολος, Κυριακή 11 Ιανουαρίου 2026: Δευτέρα προς Κορινθίους Επιστολή 4:6‑15

                       

Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η Κυριακή μετά τα Φώτα αποτελεί συνέχεια της μεγάλης εορτής της Θείας Επιφανείας, εστιάζοντας στην εσωτερική μεταμόρφωση του πιστού και στην πνευματική αναγέννηση που προσφέρει ο Χριστός. Στο πλαίσιο αυτό, η Εκκλησία μας σήμερα προσφέρει προς ανάγνωση και πνευματική ωφέλεια το αποστολικό ανάγνωσμα από την Δευτέρα προς Κορινθίους Επιστολή 4:6‑15,  ένας λόγος που αναδεικνύει την έννοια της θείας χάριτος και της πνευματικής αντοχής στο σταυρικό δρόμο του Χριστού. Αυτό το κείμενο δεν αποτελεί απλή διδαχή, αλλά μια βαθιά προτροπή για επίγνωση της δικής μας ανθρώπινης αδυναμίας και της υπερβάλλουσας δύναμης του Θεού εντός μας.

Άγιος Γρηγόριος Επίσκοπος Νύσσης. Μέγας Πατήρ της Εκκλησίας και θεολόγος της θεώσεως

                              

                                             Φωτό: Ιερά Μητρόπολις Νέας Ιωνίας


Εισαγωγή

Ο Άγιος Γρηγόριος Επίσκοπος Νύσσης συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων Πατέρων της Εκκλησίας του 4ου αιώνα και αποτελεί μία από τις λαμπρότερες μορφές της πατερικής θεολογίας. Αδελφός του Μεγάλου Βασιλείου και στενός συνεργάτης του Γρηγορίου του Θεολόγου, υπήρξε θεμελιωτής της μυστικής και ανθρωπολογικής θεολογίας της Ορθοδοξίας. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του κάθε χρόνο στις 10 Ιανουαρίου.

Η Ταφή των Νεκρών στην Ορθόδοξη Θεολογία και Παράδοση

 

          Ο Σεβ. Μητρ. Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων, κ. Χρυσόστομος

 Εισαγωγή

Η πρόσφατη επισήμανση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων, κ. Χρυσοστόμου, ότι «δυστυχώς θάβουμε τα σκουπίδια και καίμε τους ανθρώπους» συνοψίζει με έντονο και προφητικό λόγο μια βαθιά θεολογική κρίση της σύγχρονης κοινωνίας μας. Η καύση των νεκρών δεν αποτελεί απλώς μια πρακτική επιλογή υγειονομικού ή οικονομικού χαρακτήρα, αλλά εγείρει σοβαρά ανθρωπολογικά και θεολογικά ζητήματα, ιδίως στο πλαίσιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία διαχρονικά συνδέει άρρηκτα την ταφή του σώματος με την πίστη στην Ανάσταση των νεκρών (Κορ. Α΄ 15, 42–44).

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να αναδείξει τη θεολογική σημασία της ταφής των νεκρών, όπως αυτή διαμορφώνεται μέσα από την Αγία Γραφή και τη διδασκαλία των Αγίων Πατέρων, με παράλληλη απόδοση των πατερικών χωρίων στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα.

Αφιέρωμα στον Γέροντα Νικόδημο τον Βουλκανιώτη

    

                                                Φωτό:Ιωάννης Ελ. Λινάρδος

Στις 20 Φεβρουαρίου 2025 συμπληρώθηκαν 30 χρόνια από την κοίμηση του Γέροντος Νικοδήμου Καράμπελα , ενός αυθεντικού μοναχού, ο οποίος έζησε περισσότερα από πενήντα χρόνια με άσκηση, ταπείνωση και αδιάλειπτη προσευχή στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Βουλκάνου Μεσσηνίας.

Ο πατέρας Νικόδημος, κατά κόσμον Νικόλαος Καράμπελας, γεννήθηκε το 1909 στο Αριοχώρι Μεσσηνίας. Μεγάλωσε σε οικογένεια με πίστη και αρχές· ο πατέρας του ήταν δάσκαλος και η μητέρα του αφιερωμένη στην ανατροφή των παιδιών. Από νεαρή ηλικία ξεχώριζε για την ευλάβεια, την εργατικότητα, την πραότητα και την ταπεινότητά του. Αν και δεν συνέχισε τις σπουδές του πέρα από τη βασική εκπαίδευση, αγάπησε ιδιαίτερα τη μελέτη και τα γράμματα, αγάπη που τον συνόδευσε μέχρι το τέλος της ζωής του.

Το Μεγάλο Ερώτημα της Οδικής Ανάπτυξης στη Μεσσηνία: To Πέρασμα από τον Κόμβο Αρφαρών στον Κόμβο Λάμπαινας

            

                                                 Φωτό: Εφημερίδα Θάρρος

Εισαγωγή

Στη Μεσσηνία συνεχίζεται για χρόνια η δημόσια συζήτηση για τη βελτίωση και ανάπτυξη των οδικών δικτύων, ειδικά σε ό,τι αφορά την 7η Επαρχιακή Οδό, που συνδέει τη Μεσσήνη με την Εύα και τη Λάμπαινα. Πρόκειται για ένα έργο που έχει ενταχθεί σε χρηματοδοτικά προγράμματα, έχει προκαλέσει αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε φορείς και πολίτες, και αποτέλεσε πεδίο σχολιασμού από ειδικούς και μηχανικούς. Στο επίκεντρο βρίσκονταν ερωτήματα για την οικονομική σκοπιμότητα, την ορθή μελέτη και το δημόσιο συμφέρον.

Ο Βαλυραίος καθηγητής μαθηματικών, κ. Αθανάσιος  Στασ. Μπόβης,    εκφράζει την ικανοποίησή του για τη θέση του πολιτικού μηχανικού, κ. Παναγιώτη Αντ. Γιαννακέα,   και «αισθάνεται δικαιωμένος» γιατί είχε προβλέψει το αδιέξοδο και την σπατάλη χρημάτων της αρχικής πρότασης και ήταν σε αναμονή ώστε ένας έμπειρος επί του θέματος ειδικός να λάβει οριστική θέση και να αναδείξει την οδική προοπτική μέσω του κόμβου Μορέα στη ΒΙΠΕ Μελιγαλά.

Είσαι μεγάλο γαϊδούρι πια!

 

                                                             Φωτό: Pinterest

Όταν ο Γιωργάκης ήταν τριών ετών, η μητέρα του, σε μια προσπάθεια να τον απεξαρτήσει από πάνω της, του πρότεινε ένα παιχνίδι.

— Γιώργο μου, όταν φτάσουμε στη θάλασσα θα παίξουμε κάτι διαφορετικό. Αντί να κάνεις τον καρχαρία, να πετάγεσαι έξω απ’ το νερό με ορμή, να πέφτεις πάνω μου και να με δαγκώνεις, θα κάνεις το δελφινάκι. Το δελφινάκι είναι ήρεμο.

— Και τι κάνει το δελφινάκι, μαμά; ρώτησε ο Γιώργος.

— Κολυμπάει με χάρη και δύναμη. Όμως, όταν βγαίνει από το νερό και τρέχει προς τη μαμά του, όσο πλησιάζει πηγαίνει όλο και πιο σιγά. Μόλις φτάσει, της δείχνει τα δυο του χέρια κλειστά και τη ρωτά: «Σε ποιο χέρι κρατώ το βοτσαλάκι, μαμά;» Αν το βρει, της το δίνει και τρέχει πάλι πίσω στη θάλασσα.

Ο Γιωργάκης για πολλή ώρα έμπαινε και έβγαινε από το νερό, κρύβοντας βότσαλα στις μικρές του παλάμες. Κάποια στιγμή κουράστηκε. Το παιχνίδι τον είχε περιορίσει περισσότερο απ’ όσο άντεχε. Έτσι αποφάσισε να αλλάξει τους όρους με έξυπνο πρόσχημα.

Η επιστροφή

                         

                                                            Φωτό: Pinterest

Η Μελιτίνη είχε μάθει να ζει ανάμεσα σε λέξεις. Λέξεις επιστημονικές, ακριβείς, αυστηρές. Η ζωή της ήταν γεμάτη τίτλους, διακρίσεις, συνέδρια και μακροσκελείς αναλύσεις της ανθρώπινης ψυχής. Στο γραφείο της, τα βιβλία σχημάτιζαν τείχη γνώσης, σαν να προστάτευαν κάτι εύθραυστο στο κέντρο της. Κι όμως, όσο πιο πολύ θωρακιζόταν με τη γνώση, τόσο πιο έντονα ένιωθε μέσα της μια ανεξήγητη μελαγχολία, μια σιωπηλή απουσία.

Είχε δει πολλά. Ανθρώπους να σπάνε από πόνο, άλλους να προσπαθούν να σταθούν όρθιοι πάνω στα συντρίμμια της ζωής τους. Είχε ακούσει ιστορίες που χάραζαν βαθιά σημάδια στην ψυχή. Τις κατανοούσε, τις ερμήνευε, τις τοποθετούσε σε θεωρητικά σχήματα. Μα όταν έμενε μόνη, τις νύχτες που το φως της πόλης έσβηνε, μια παράξενη νοσταλγία ανέβαινε μέσα της σαν ψίθυρος από   χρόνο μακρινό.

Η αξία των παιδικών χρόνων ως πράξη ευθύνης και ελπίδας

                             

                                                           Φωτό: Pinterest

 

Εισαγωγή

 

Το παρόν δοκίμιο επιχειρεί μια διεπιστημονική προσέγγιση της παιδικής ηλικίας   αξιοποιώντας δεδομένα της ιατρικής επιστήμης, της ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας, καθώς και της χριστιανικής θεολογίας και πατερικής γραμματείας. Στόχος είναι να αναδειχθεί ότι τα παιδικά χρόνια αποτελούν τον τόπο όπου εγγράφονται οι πρώτες μνήμες αγάπης, ασφάλειας, τραύματος και πίστης, διαμορφώνοντας καθοριστικά τον ενήλικο άνθρωπο.Τα παιδικά χρόνια δεν είναι απλώς μια βιολογική φάση της ζωής, αλλά το θεμέλιο της προσωπικότητας, της ψυχικής υγείας, της κοινωνικής ταυτότητας και –σύμφωνα με τη θεολογική παράδοση– της πνευματικής πορείας του ανθρώπου.

ΜΕΡΟΣ Η: Συγχώρηση και νευρωνική απελευθέρωση: Από τη μνήμη του τραύματος στην ελευθερία της σχέσης

                           

Εισαγωγή

Η συγχώρηση είναι ίσως η πιο δύσκολη και ταυτόχρονα η πιο απελευθερωτική ανθρώπινη πράξη. Δεν αφορά μόνο την ηθική ή τη θρησκευτική ζωή, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της ψυχοσωματικής ύπαρξης. Η αδυναμία συγχώρησης συχνά συνοδεύεται από χρόνια ένταση, θυμό, άγχος και σωματικά συμπτώματα. Αντίθετα, η συγχώρηση βιώνεται από πολλούς ως βαθιά εσωτερική ελευθερία.

Οι σύγχρονες νευροεπιστήμες και η ψυχολογία προσφέρουν πλέον σαφή δεδομένα: η συγχώρηση δεν είναι απλώς ψυχική στάση, αλλά νευρωνική διαδικασία απελευθέρωσης. Παράλληλα, η θεολογία βλέπει τη συγχώρηση ως αποκατάσταση της σχέσης και νίκη επί του φόβου και του θανάτου. Το άρθρο αυτό εξετάζει τη συγχώρηση ως βιολογική, ψυχολογική και πνευματική πραγματικότητα.

Ένα τραγικό γεγονός που δεν μπορεί να ιδωθεί ως «ατομική υπόθεση»

                       

                                                           Φωτό: Pinterest

Η αυτοχειρία του 52χρονου κτηνοτρόφου στη Βροντού Πιερίας δεν είναι ένα απλό, μεμονωμένο περιστατικό. Είναι ένα κραυγαλέο κοινωνικό και πολιτικό γεγονός, που φωτίζει με τον πιο σκληρό τρόπο τα αδιέξοδα της ελληνικής υπαίθρου και τις τεράστιες ευθύνες της πολιτείας απέναντι στους ανθρώπους της πρωτογενούς παραγωγής.

Όταν ένας άνθρωπος χάνει μέσα σε λίγες ώρες το σύνολο του ζωικού του κεφαλαίου –δηλαδή τον κόπο μιας ζωής, την επαγγελματική του ταυτότητα και το μοναδικό του εισόδημα– και αφήνεται ουσιαστικά χωρίς άμεση οικονομική και ψυχολογική στήριξη, τότε το πρόβλημα δεν είναι ατομικό. Είναι  κοινωνικό και κρατικό.

Η οικονομική καταστροφή ως ψυχολογική εξόντωση

Η υποχρεωτική θανάτωση περίπου 1.000 προβάτων λόγω της ευλογιάς δεν ισοδυναμεί απλώς με μια ζημιά. Ισοδυναμεί με πλήρη επαγγελματική και κοινωνική κατάρρευση. Για έναν κτηνοτρόφο της επαρχίας, το κοπάδι δεν είναι «περιουσιακό στοιχείο», αλλά προέκταση της ζωής του.

Η απουσία άμεσων αποζημιώσεων, η αβεβαιότητα για το μέλλον και η έλλειψη ξεκάθαρου σχεδίου επανεκκίνησης οδηγούν σε ασφυκτικό ψυχολογικό βάρος, το οποίο συχνά υποτιμάται από τα κέντρα λήψης αποφάσεων. Η τραγωδία στη Βροντού δείχνει με τον πιο οδυνηρό τρόπο ότι αυτή η υποτίμηση μπορεί να αποβεί μοιραία.

Γατάκια με πτυχίο

                              

                                                        Φωτογραφίες: Pinterest

Κάθε φιλόζωος έχει σίγουρα να διηγηθεί μια θαυμαστή ιστορία για τις αγαπημένες του γάτες. Όμως γάτες με πτυχίο, σαν τα δίδυμα γατάκια της Αναστασίας, δύσκολα συναντά κανείς — τουλάχιστον αυτό διατείνεται με βεβαιότητα η στοργική και αφοσιωμένη γατομαμά τους.

Η Αναστασία είναι διπλωματούχος πιάνου και συγγραφέας. Συνθέτει μουσική, γράφει ποίηση και πεζογραφία, και ζει μόνη της σε ένα παλιό, ανακαινισμένο διαμέρισμα στην Αθήνα. Το οξυγόνο του σπιτιού ανανεώνεται από τεράστιες γλάστρες που στέκουν σαν σιωπηλοί φρουροί στα μικρά μπαλκόνια.

Δύο δίδυμα γατάκια μπήκαν στη ζωή της απρόσμενα, λίγο μετά τον θάνατο του υπέργηρου γάτου της. Ένας αδελφικός της φίλος, δικηγόρος στο επάγγελμα, τα βρήκε ένα πρωί έξω από την είσοδο του διαμερίσματός του, εγκαταλελειμμένα μέσα σε ένα καλάθι. Κατατρομαγμένος και παντελώς άπειρος, την πήρε τηλέφωνο για βοήθεια.

«Πες μου, ποιον θα παντρευτείς;»

                             

                                                  Φωτογραφίες: Pinterest

Ο Δημήτρης Κατσίρης ήταν μοναχογιός. Γεννήθηκε το 1918, είκοσι δύο χρόνια πριν από τον πόλεμο του ’40, και μεγάλωσε στο μικρό πατρικό του σπίτι στη Βαλύρα, εκεί όπου στεγαζόταν το παλιό σιδηρουργείο του αείμνηστου Μπαρμπαλιά, στον δημόσιο δρόμο προς τη Μεσσήνη. Από νωρίς η ζωή του έμαθε τη σιωπή, τη δουλειά και την ευθύνη· μεγάλωσε με τη μητέρα του, τη γιαγιά Ευσταθία, χήρα και στωική, που του έδωσε όλη την αγάπη της.

Από παιδί, ο Δημητράκης αγάπησε δύο υπάρξεις μοναδικές. Η πρώτη ήταν ένα συνομήλικο κοριτσάκι από το Πλατύ, το χωριό του πατέρα του, του Θανάση: η Παναγιωτίτσα. Η δεύτερη ήταν το άλογό του.

Όταν έμαθε να μιλά και να ρωτά, κάθε φορά που συναντούσε την Παναγιωτίτσα της έθετε την ίδια ερώτηση, με σοβαρότητα που δεν ταίριαζε στην ηλικία του:

— Ποιον θα παντρευτείς;

Με επιμονή παιδική και υπομονή αφοσίωσης, την είχε μάθει να απαντά:

— Τον Δημήτρη Κατσίρη θα παντρευτώ.

ΜΕΡΟΣ ΣΤ: Ελεύθερη βούληση και εγκέφαλος: Ανάμεσα στη νευροβιολογία και το μυστήριο της ανθρώπινης ελευθερίας

 

                                                           Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η ελεύθερη βούληση αποτελεί έναν από τους πιο βαθιούς και κρίσιμους πυλώνες της ανθρώπινης ύπαρξης. Από αυτήν απορρέουν η ηθική ευθύνη, η αγάπη, η δημιουργία, αλλά και η μετάνοια. Ταυτόχρονα, οι σύγχρονες νευροεπιστήμες θέτουν προκλητικά ερωτήματα:

είναι οι αποφάσεις μας προϊόν συνειδητής επιλογής ή αποτέλεσμα ασυνείδητων νευρωνικών διεργασιών;

Η σύγκρουση αυτή – ανάμεσα στη βιολογική αιτιότητα και την υπαρξιακή ελευθερία – δεν είναι αναγκαστικά αντιφατική. Το άρθρο αυτό επιχειρεί να φωτίσει τον ρόλο του εγκεφάλου στην απόφαση και τη βούληση, χωρίς να ακυρώνει τη θεολογική κατανόηση της ελευθερίας ως δώρου και ευθύνης.

Άγιος Γεώργιος ο Χοζεβίτης

 

Εισαγωγή

Ο Άγιος Γεώργιος ο Χοζεβίτης συγκαταλέγεται στους μεγάλους ασκητές της Παλαιστίνης και αποτελεί φωτεινό παράδειγμα μοναχικής τελειώσεως, υπακοής και ησυχαστικής ζωής. Συνδέεται άρρηκτα με τη φημισμένη Λαύρα του Χοζεβά, ένα από τα σημαντικότερα μοναστικά κέντρα της Ιουδαίας, και τιμάται ιδιαιτέρως για την αγιότητα του βίου και τα θαυμαστά χαρίσματα που του δώρισε ο Θεός (Παπαδοπούλος, 1998).

Η Κοινωνία ανασαίνοντας καμένο αέρα, ζει εμπόριο ελπίδας.

                                

                                             Φωτό: Σταυριανόπουλος Θόδωρος στο FB

Από την διόγκωση του Δημόσιου Τομέα σε προσωπικό, φθάσαμε στην τεράστια συρρίκνωσή του, με αποτέλεσμα από την Τοπική Αυτοδιοίκηση έως και την κάθε δημόσια υπηρεσία παντού να υπάρχει έλλειψη προσωπικού. Για τις τράπεζες δεν το συζητάμε! Εκεί επικρατεί το ραντεβού των «ερωτευμένων». 

Καθημερινά ακούμε υπερβολές από τους κυβερνητικούς «λογοθεραπευτές». Όμως κάθε υπερβολή δημιουργεί ένα ελάττωμα αλλά και κάθε ελάττωμα δημιουργεί μια απαξίωση του δημόσιου βίου. Οι κοινωνικές ομάδες αντιπαλεύονται θεωρώντας η κάθε μία το δίκιο μονοκαλλιέργειά της.

Πρέπει να βγάλουμε τις μάσκες και να κοιταχτούμε στα μάτια αληθινά. Αν συμβεί αυτό τότε σίγουρα θα υπάρξει φως στο τούνελ διότι είμαστε πολυμήχανος λαός. Απαιτούνται από τους κυβερνώντες έργα και πράξεις για να ελπίζουμε. Πρέπει να σταματήσει αυτή η διαφθορά του δημόσιου βίου. Τα ΜΜΕ πρέπει χωρίς καμία συγκάλυψη να αποτυπώνουν την αλήθεια.

Το Δέντρο της Ζωής: Από τον Αρχέγονο Μύθο στη Χριστιανική Θεολογία

                                  

                                                             Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Το σύμβολο του Δέντρου της Ζωής αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα και πιο καθολικά αρχέτυπα της ανθρώπινης πνευματικής εμπειρίας. Από τους αρχαίους πολιτισμούς της Ευρώπης, της Αμερικής και της Ασίας έως την ιουδαιοχριστιανική αποκάλυψη, το δέντρο λειτουργεί ως κοσμικός άξονας, ως σημείο σύνδεσης του ουρανού με τη γη, του θνητού με το θείο, της φθοράς με την αναγέννηση. Στον Χριστιανισμό, το σύμβολο αυτό όχι μόνο δεν απορρίπτεται, αλλά μεταμορφώνεται θεολογικά, κορυφούμενο στο πρόσωπο του Χριστού, ο οποίος αποκαλύπτεται ως η αληθινή Ζωή του κόσμου.

Το παρόν άρθρο εξετάζει τη διαχρονική παρουσία του Δέντρου της Ζωής σε αρχαίους μύθους, την ενσωμάτωσή του στην Αγία Γραφή, τη θεολογική του ερμηνεία από τους Πατέρες της Εκκλησίας, καθώς και τη μετάβασή του από ιερό σύμβολο σε λαϊκό έθιμο.

Δημήτρης Τσιλίκας: Τα έργα του 2025 και το όραμα για το μέλλον της Βαλύρας

                              

                                     Φωτογραφίες: Dimitris Tsilikas στο FB

Εισαγωγή

Ο λόγος , τα έργα και οι ευγενείς στόχοι του Προέδρου της Τοπικής Κοινότητας Βαλύρας  , κ. Δημήτρη Τσιλίκα, σε συνεργασία με το τοπικό συμβούλιο, αποτυπώνουν με σαφήνεια τη φιλοσοφία της προσφοράς, της συνέπειας και της συνεχούς παρουσίας δίπλα στον πολίτη. Με γνώμονα την καθημερινή βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων, ο Πρόεδρος  έχει να επιδείξει σαφείς δράσεις για το έτος 2025, καθώς και κατάλληλο  σχεδιασμό για το επόμενο έτος, με έμφαση τόσο στις υποδομές όσο και στη διατήρηση της πολιτιστικής και κοινωνικής συνοχής του χωριού.

Στο αγόρι με τη χρυσή καρδιά

                             

Από τα πρώτα του κιόλας χρόνια υπήρξε ένα πλάσμα αληθινά χάρμα οφθαλμών. Όχι μόνο προικισμένος με οξύνοια και ευγένεια, αλλά και άριστος ακροατής, πρόθυμος να προσφέρει, υπόδειγμα μαθητή – όχι μόνο στα θρανία του σχολείου, μα και στο μεγάλο σχολείο της ίδιας της ζωής. Αυτός είναι ο Ιωάννης Ελ. Λινάρδος!

Με αφοσίωση εντρυφούσε σε καθετί που ο ευλογημένος του νους αναγνώριζε ως πολύτιμο εφόδιο ζωής, με αποτέλεσμα, ήδη από νεαρή ηλικία, να έχει κατακτήσει γνώσεις χρήσιμες και ουσιαστικές για τη μετέπειτα πορεία του.

ΜΕΡΟΣ Ε: Νευροθεολογία: Ο διάλογος του εγκεφάλου με τον Θεό

                          

Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η νευροθεολογία αποτελεί ένα σύγχρονο διεπιστημονικό πεδίο που επιχειρεί να μελετήσει τη σχέση μεταξύ εγκεφάλου, θρησκευτικής εμπειρίας και συνείδησης. Δεν πρόκειται για προσπάθεια «εξηγήσεως» του Θεού μέσω της βιολογίας, αλλά για την κατανόηση του πώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος συμμετέχει στη θρησκευτική εμπειρία (Newberg, 2018).

Καθώς οι νευροεπιστήμες προχωρούν, αναδεικνύεται όλο και περισσότερο ότι η πνευματική ζωή δεν είναι ξένη προς τη βιολογία. Αντιθέτως, ο άνθρωπος βιώνει την πίστη του μέσα από το σώμα, τον εγκέφαλο και τη συνείδησή του. Η νευροθεολογία έρχεται να φωτίσει αυτό το σημείο συνάντησης επιστήμης και θεολογίας.

Πότε αναμένεται η αντιστροφή των υδάτων στον Ιορδάνη ποταμό για το έτος 2026

                           

                                                            Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η εορτή των Θεοφανείων κατέχει κεντρική θέση στη λειτουργική και θεολογική παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού στον ποταμό Ιορδάνη και τη φανέρωση της Αγίας Τριάδος. Στο πλαίσιο αυτής της εορτής, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το φαινόμενο που, σύμφωνα με εκκλησιαστικές μαρτυρίες και αφηγήσεις πιστών, παρατηρείται κατά τον Μεγάλο Αγιασμό των Υδάτων στον Ιορδάνη ποταμό: η λεγόμενη «αντιστροφή των υδάτων». 

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι σχετικές μαρτυρίες περί της «αντιστροφής των υδάτων» συνδέονται χρονικά με τον εορτασμό των Θεοφανείων σύμφωνα με το παλαιό (Ιουλιανό) ημερολόγιο. Συγκεκριμένα, το φαινόμενο αναφέρεται ότι παρατηρείται κάθε χρόνο, κατά τις ημερομηνίες 18 ή 19 Ιανουαρίου του πολιτικού ημερολογίου, όταν η εορτή των Φώτων τελείται στον Ιορδάνη ποταμό από το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων.

Το παρόν κείμενο επιχειρεί να εξετάσει το φαινόμενο αυτό μέσα από τη θεολογική του σημασία, τις βιβλικές αναφορές και τις σύγχρονες ερμηνευτικές προσεγγίσεις, χωρίς να παραγνωρίζεται η διάκριση μεταξύ πίστης και επιστημονικής ανάλυσης.

Το όνομα «Χατζής» και το χριστιανικό προσκύνημα στους Αγίους Τόπους

                 

                                       To  βάπτισμα στον Ιορδάνη Ποταμό.Deposit photos

΄

Αφιερωμένο στον Βαλυραίο πρωτοπρεσβύτερο, π. Αθανάσιο Χατζή, που λειτουργεί στην εκκλησία της Αναλήψεως στην Καλαμάτα

Το όνομα «Χατζής» και οι λεγόμενοι «Χατζήδες» αποτελούν ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της ελληνορθόδοξης παράδοσης, συνδέοντας άρρηκτα τη λαϊκή θρησκευτικότητα με τη βιωματική πίστη και το προσκύνημα. Πρόκειται για έναν τίτλο τιμής που φέρει βαθύ ιστορικό, κοινωνικό και πνευματικό φορτίο και αντανακλά τη σχέση των Ορθοδόξων πιστών με τους Αγίους Τόπους (Κιτρομηλίδης, 2003).

Χρόνια Πολλά Μαμά Γιάννα!

                                      

                                  Φωτογραφίες: Andreas Gianna Karananou στο FB

Ο Βαλυραίος κ. Ανδρέας Καρανάνος του Ιωάννη και της Διονυσίας σήμερα εορτάζει τόσο την όμορφη και δραστήρια σύζυγό του Γιάννα, όσο και τον αξιόλογο πατέρα του Γιάννη, στον οποίο έχει την τιμή να μοιάζει, τόσο στη σωματική διάπλαση όσο και στον έντιμο χαρακτήρα.

Ο Ανδρέας και η Γιάννα αποτελούν ένα υποδειγματικό ζευγάρι, που με πίστη στον Θεό και πολλή αγάπη πορεύεται στη ζωή. Η πρώτη τους κορούλα είναι η Διονυσία, η οποία φέρει το όνομα της υπέροχης γιαγιάς της, Διονυσίας Γρίβα-Καρανάνου. Η δεύτερη χάριτη είναι η Ηλιάννα, η τρίτη η Χαριτίνη, ενώ ο καλός Θεός έφερε και μία τέταρτη κουκλίτσα, για να κλείσει αρμονικά το τετράγωνο των γεννήσεων.

Ο Πάμισος ποταμός: Μυθολογία, ιστορία και ο αγιασμός των υδάτων του στα Θεοφάνεια

         

                                             Φωτογραφίες: ΠΑΜΙΣΟΣ στο FB

Εισαγωγή

Η εορτή των Θεοφανείων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δεσποτικές εορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη φανέρωση της Αγίας Τριάδος και τον αγιασμό των υδάτων. Στη Μεσσήνη, ο εορτασμός αυτός αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς τελείται στον Πάμισο ποταμό, έναν από τους ιστορικότερους και σημαντικότερους ποταμούς της Πελοποννήσου. Ο Πάμισος δεν είναι απλώς ένα φυσικό υδάτινο σώμα· αποτελεί φορέα μυθολογικής μνήμης, ιστορικής συνέχειας και πηγή ζωής για την εύφορη πεδιάδα της Μεσσηνίας. Ο αγιασμός των υδάτων του συνδέει το παρελθόν με το παρόν και ενισχύει τον πνευματικό και κοινωνικό δεσμό της τοπικής κοινωνίας με τον τόπο της.

ΜΕΡΟΣ Δ: Πρωτεΐνες και συνείδηση: Σύνθεση επιστήμης και θεολογίας

                         

                                                           Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Η ανθρώπινη συνείδηση αποτελεί ένα από τα βαθύτερα και πιο αινιγματικά φαινόμενα της ύπαρξης. Παρά τη μεγάλη πρόοδο των νευροεπιστημών, το ερώτημα πώς η ύλη μετατρέπεται σε εμπειρία, νόημα και αυτοσυνειδησία παραμένει ανοιχτό. Στο επίκεντρο της σύγχρονης επιστημονικής έρευνας βρίσκονται οι πρωτεΐνες: μόρια που δεν αποτελούν απλώς δομικά στοιχεία του εγκεφάλου, αλλά δυναμικούς φορείς πληροφορίας, επικοινωνίας και προσαρμογής (Kandel et al., 2021).

Το άρθρο αυτό εξετάζει τον ρόλο των πρωτεϊνών στη λειτουργία της συνείδησης, τη συμβολή της νευροβιολογίας και της ψυχολογίας, και επιχειρεί μια σύνθεση με τη θεολογική θεώρηση της συνείδησης ως πνευματικής πραγματικότητας που υπερβαίνει, χωρίς να αναιρεί, τη βιολογική βάση.

Ο Λόγος του Γέροντος Γαβριήλ του Αγιορείτου– Πατερική Ανάλυση

                      

                                                   Φωτό: Γιώργος Γεωργουδάκης στο FB

Εισαγωγή

Ο λόγος του Γέροντος Γαβριήλ του Αγιορείτου, εγκαταβιώνοντος στο κελλί του Οσίου Χριστοδούλου πλησίον της Ιεράς Μονής Κουτλουμουσίου, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα σύγχρονου πατερικού λόγου: λιτός, παραβολικός, συχνά αποκαλυπτικός και βαθιά ευαγγελικός. Παρότι λακωνικός, περικλείει πλούσιο θεολογικό περιεχόμενο, εναρμονισμένο πλήρως με την Αγία Γραφή και την Πατερική Παράδοση. Στη συνέχεια παρατίθενται αυτούσιες οι ρήσεις του - τις εντοπίσαμε στην ενδιαφέρουσα σελίδα του κ. Γιώργου Γεωργουδάκη στο FB- και ακολουθεί σύντομη θεολογική ερμηνεία για να κατανοήσουμε πώς ο λόγος των Αγίων Πατέρων υποστηρίζει και επαυξάνει τον λόγο του φωτισμένου γέροντος Γαβριήλ.

Από τον Ηριδανό στον Ιορδάνη: Ο ποταμός ως τόπος θείας επιφανείας, θεραπείας και σωτηρίας

                

                                                                Φωτογραφίες: Pinterest

 

Εισαγωγή

Το ύδωρ, ως στοιχείο ζωής, καθάρσεως και αναγεννήσεως, κατέχει κεντρική θέση τόσο στη βιβλική όσο και στην πατερική θεολογία. Ιδιαιτέρως οι ποταμοί, ως φυσικά και ταυτόχρονα συμβολικά όρια, λειτουργούν ως χώροι θείας επεμβάσεως και αποκαλύψεως. Στον ελληνικό χώρο, ο ποταμός Ηριδανός,(αναγραμματισμός Ιορδάνης)  που ρέει υπόγεια κάτω από τον Ιερό Βράχο της Ακροπόλεως, συνδέεται από την εκκλησιαστική παράδοση, με τη Ζωοδόχο Πηγή, την ιερά αρχαία κρήνη του Ασκληπιείου. Ακόμη και σήμερα αναβλύζει αγιασμένο από την εκκλησία μας ύδωρ που έχει ειδική υφή. Αντιστοίχως, στην ιστορία της θείας οικονομίας, ο ποταμός Ιορδάνης αναδεικνύεται ως κατεξοχήν τόπος ενεργείας της ακτίστου θείας χάριτος, όπως αποκαλύπτεται με τη Θεοφάνεια του Κυρίου.

Το παρόν άρθρο επιχειρεί να παρουσιάσει τα θαυμαστά γεγονότα που συνδέονται με τον  Ιορδάνη ποταμό, όπως καταγράφονται στην Αγία Γραφή και ερμηνεύονται από την υμνογραφική και πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας, αναδεικνύοντας τη διαχρονική σωτηριολογική τους σημασία.

Οἱ Εὐχὲς τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ

                                                                     Φωτό: Pinterest

Ἀξίζει, πραγματικά, νὰ προσεγγίσῃ κανεὶς τὸ περιεχόμενο τῶν Εὐχῶν τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ, ὥστε νὰ κατανοήσῃ καλύτερα τὰ σωτήρια νοήματά των γιὰ τὸ μυστήριο τῆς θείας οἰκονομίας καὶ εἰδικώτερα γιὰ τὴν Ἐνανθρώπηση καὶ τὴν Ἐπιφάνεια τοῦ Κυρίου μας. 

 Οἱ Εὐχὲς αὐτές, ποὺ ἀναγιγνώσκονται κατὰ τὴν τελετὴ τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ, μετὰ ἀπὸ τίς Προφητεῖες καὶ τὰ Ἀναγνώσματα, εἶναι δύο. Ἡ πρώτη, καὶ πιὸ σύντομη, εἶναι ποίημα τοῦ Γερμανοῦ, Πατριάρχου Κων/πόλεως, καὶ διαβάζεται κάποτε μυστικῶς ὑπὸ τοῦ πρεσβυτέρου. Ἀπευθύνεται στὸ δεύτερο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, τὸν «Κύριο Ἰησοῦ Χριστό», καὶ τὸν ἀποκαλεῖ «ἀληθινὸ Θεό, πηγὴ τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀθανασίας, φῶς ἐκ φωτός». Στὴν συνέχεια, ἀκολουθοῦν οἱ αἰτήσεις: «καταύγασον (= λάμπρυνε) ἡμῶν τὴν διάνοιαν τῷ Ἁγίῳ σου Πνεύματι...», «πρόσδεξαι ἡμᾶς, εὐχαριστίαν σοὶ προσάγοντας ἐπὶ τοῖς θαυμαστοῖς σου μεγαλουργήμασι καὶ ἐπὶ τῇ σωτηρίῳ σου οἰκονομίᾳ».

Οἱ Καταβασίες τῶν Φώτων

 

 

                                                             Φωτό: Pinterest

Ἀνήμερα τῶν Φώτων, κατὰ τὸν Ὄρθρο, ψάλλονται διπλὲς Καταβασίες, τοῦ ῥὑθμοτονικοῦ Κανόνος τοῦ Κοσμᾶ τοῦ Μελωδοῦ («Βυθοῦ ἀνεκάλυψε πυθμένα…»), καὶ τοῦ ἰαμβικοῦ Κανόνος τοῦ Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ («Στίβει θαλάσσης κυματούμενον σάλον…»). 

Παραθέτομε ἐφ’ ἑξῆς ἐναλλὰξ τὶς Καταβασίες τῶν ᾠδῶν τοῦ ῥυθμοτονικοῦ καὶ τοῦ ἰαμβικοῦ Κανόνος, μὲ ἀπόδοση καὶ σύντομη ἑρμηνεία των, μὲ τὴν ὑπόμνηση ὅτι ἀπὸ τὴν ἑπομένη τῶν Φώτων μέχρι καὶ τὶς 13 Ἰανουαρίου ψάλλονται μόνον οἱ ἰαμβικὲς Καταβασίες. Κατὰ τὴν ἀπόδοση τῆς ἑορτῆς, στὶς 14 Ἰανουαρίου, ψάλλονται καὶ πάλι διπλὲς Καταβασίες.

"Επεφάνης σήμερον" στον ιερό ναό του Αγίου Αθανασίου Βαλύρας

 

                                    Φωτογραφίες: κα Μαρία Φωτεινού-Χρηστάκη

Στον ενοριακό ναό του Αγίου Αθανασίου Βαλύρας τελέστηκε με κατάνυξη ο Μέγας Αγιασμός των Θεοφανείων, χοροστατούντος του πρωτοπρεσβυτέρου π. Ιωάννου Φωτεινού. Με την αγιαστούρα και κλάδους βασιλικού, ο σεπτός μας πατέρας έρανε τους πιστούς, επικαλούμενος τη χάρη του Θεού για τον εξαγνισμό ψυχής και σώματος και την απομάκρυνση των παθών.

Παρά το γεγονός ότι η εποχική γρίπη έχει καθηλώσει αυτές τις ημέρες τον δεξιό μας ψάλτη, κ. Παναγιώτη Ζαφειρόπουλο, ο αριστερός ψάλτης του ναού, ο Βαλυραίος κ. Γιώργος Περιβολάρης, με ιδιαίτερη ευλάβεια και αίσθημα ευθύνης  έχει αναλάβει διπλά καθήκοντα. Σε αρμονικό ψαλτικό συντονισμό, μαζί με άξιο αντικαταστάτη ψάλτη σήμερα, τίμησαν τη μεγάλη ημέρα της Θείας Επιφανείας και έφεραν εις πέρας με ευλάβεια τη δοξολογία των Φώτων.

ΜΕΡΟΣ Γ: Οι πρωτεΐνες στον άνθρωπο: Φορείς ζωής, πληροφορίας και πνευματικής εμπειρίας

                             

                                                              Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Αν το DNA αποτελεί το «βιβλίο» της ζωής, τότε οι πρωτεΐνες είναι η ζωντανή του ανάγνωση. Καμία λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού – από την αναπνοή και τη σκέψη μέχρι τη συναισθηματική αντίδραση και την άμυνα του ανοσοποιητικού – δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς πρωτεΐνες (Alberts et al., 2015). Οι πρωτεΐνες δεν είναι απλώς δομικά στοιχεία· είναι δυναμικά μόρια που φέρουν, αποθηκεύουν και «εκτελούν» πληροφορίες.

Το άρθρο αυτό εξετάζει τι είναι οι πρωτεΐνες, πώς εγγράφεται η πληροφορία σε αυτές, πώς επηρεάζονται από τον τρόπο ζωής και ποιες πρακτικές – ιατρικές, ψυχολογικές και θεολογικές – συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία τους. Τέλος, διερευνάται η θεολογική θεώρηση της πρωτεΐνης ως φορέας ζωής και θείας πρόνοιας.