Μια αξέχαστη μουσική βραδιά στο ανακαινισμένο Δημοτικό Σχολείο Βαλύρας

 

Με πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων και τη συμμετοχή κατοίκων και επισκεπτών, η Βαλύρα γιορτάζει το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος μέσα από τα «Βαλύρεια 2026», έναν θεσμό που αναδεικνύει τον πολιτισμό, τη φύση και τις παραδόσεις του τόπου.

Στο πλαίσιο των εορτασμών, το Σάββατο 30 Μαΐου 2026, μετά την ολοκλήρωση της πεζοπορίας στην Τσούκα, το ενδιαφέρον μεταφέρθηκε στον προαύλιο χώρο του ανακαινισμένου Δημοτικού Σχολείου Βαλύρας, όπου πραγματοποιήθηκε μεγάλη μουσική βραδιά, την οποία διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Ο Θάμυρις».

Από τις 22:00 και μετά, ο χώρος γέμισε με κόσμο που συμμετείχε στο παραδοσιακό γλέντι, σε μια μουσική εκδήλωση αφιερωμένη στο δημοτικό τραγούδι και την Ελληνική παράδοση.

Tsouka Trail Βαλύρας: Ένα εορταστικό Trial φύσης, πολιτισμού και ανθρώπινης συνάντησης

                 

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε σήμερα, 30 Μαΐου 2026, το  εορταστικό Τrial πεζοπορίας της ομάδας   Tsouka Trail στη Βαλύρα, στα πλαίσια  του τριημέρου  του Αγίου Πνεύματος, προσφέροντας στους συμμετέχοντες μια μοναδική εμπειρία γνωριμίας με τη φύση, την ιστορία και την πολιτιστική παράδοση του τόπου.

Πίσω από αυτή την αξιόλογη πρωτοβουλία βρίσκεται η ομάδα Tsouka Trail, η οποία  έχει καταφέρει να αναδείξει έναν από τους ομορφότερους φυσικούς θησαυρούς της περιοχής. Ψυχή της ομάδας είναι η κ. Σοφία Μπούτση Καρύδη, η οποία μαζί με τον σύζυγό της, τον γεωπόνο κ. Νίκο Καρύδη, εργάζονται ακούραστα για την προβολή και προστασία της μοναδικής αυτής περιοχής.

Από τη σύγχυση της Βαβέλ στο Φως του Αγίου Πνεύματος

       

Η εορτή της Πεντηκοστής αποτελεί τη γενέθλια ημέρα της Εκκλησίας και το αποκορύφωμα του σχεδίου της θείας οικονομίας για τη σωτηρία του ανθρώπου. Με την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος στους Αποστόλους ολοκληρώνεται το έργο της ενανθρωπήσεως, της σταυρικής θυσίας και της Αναστάσεως του Χριστού, ενώ εγκαινιάζεται η ζωή της Εκκλησίας ως σώματος Χριστού μέσα στην ιστορία (Πράξ. 2:1–13· Meyendorff, 1983).

Ιστορικό και θεολογικό υπόβαθρο της Πεντηκοστής

Η Πεντηκοστή έχει τις ρίζες της στην εβραϊκή εορτή των Εβδομάδων (Σαβουότ), η οποία εορταζόταν πενήντα ημέρες μετά το Πάσχα και συνδεόταν τόσο με την προσφορά των πρώτων καρπών της γης όσο και με την ανάμνηση της παράδοσης του Νόμου στον Μωυσή στο όρος Σινά (Schmemann, 1981). Στο χριστιανικό πλέον περιεχόμενο της εορτής, πενήντα ημέρες μετά την Ανάσταση του Κυρίου, το Άγιο Πνεύμα κατήλθε στους μαθητές «ωσεί πυρός γλώσσαι», μεταμορφώνοντας μια μικρή ομάδα φοβισμένων ανθρώπων σε Αποστόλους της Οικουμένης (Πράξ. 2:1–4).

Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική στιγμή αλλά τη φανέρωση της ενεργού παρουσίας του Θεού στον κόσμο. Το Άγιο Πνεύμα καθιστά τους μαθητές φορείς της Θείας Χάριτος και τους αποστέλλει να κηρύξουν το Ευαγγέλιο «έως εσχάτου της γης» (Πράξ. 1:8).

Το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής με τα «χρυσά κόλλυβα» στη Βαλύρα

                    

Εισαγωγή

Με βαθιά κατάνυξη και πλούσια συμμετοχή των ευσεβών γυναικών της Βαλύρας τελέστηκε ο Εσπερινός την παραμονή του Ψυχοσαββάτου 2026, στον ιερό ναό του Αγίου Αθανασίου Βαλύρας, ιερουργούντος του πρωτοπρεσβυτέρου π. Ιωάννου Φωτεινού, με τη συνοδεία του ιεροψάλτου της Βαλύρας, κ. Γεωργίου Περιβολάρη. Ο πατήρ Ιωάννης διάβασε τα ψυχοχάρτια και τέλεσε το πρώτο Τρισάγιο. Οι πιστοί θα προσέλθουν στον Όρθρο του Ψυχοσαββάτου της Πεντηκοστής, όπου θα μνημονευθούν τα ονόματα των κεκοιμημένων κατά την προσκομιδή, στη Μεγάλη Είσοδο, και στο γενικό μνημόσυνο στο τέλος της Θείας Λειτουργίας.

 Το Ψυχοσάββατο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες λατρευτικές εκφράσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας για τη μνήμη των κεκοιμημένων. Πρόκειται για ημέρα συλλογικής προσευχής υπέρ αναπαύσεως όλων των Χριστιανών που έχουν φύγει από τη ζωή, ανεξαρτήτως αν μνημονεύονται ονομαστικά ή όχι. Αν και κάθε Σάββατο είναι αφιερωμένο στους κεκοιμημένους στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας, δύο Σάββατα ξεχωρίζουν ως καθολικά μνημόσυνα: το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω και το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής.

Η θεσμοθέτηση αυτών των ημερών δεν αποτελεί απλή τυπική παράδοση, αλλά εκφράζει τη βαθιά εκκλησιολογική πεποίθηση ότι η Εκκλησία είναι μία ενιαία κοινωνία ζώντων και κεκοιμημένων, που υπερβαίνει τα όρια του χρόνου και του θανάτου (Ware, 1997).

Τα αμπελόφυλλα της Άνοιξης σε Ποντιακό τραπέζι

             

Εισαγωγή

Τα αμπελόφυλλα αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της Μεσογειακής διατροφής και της Ελληνικής γαστρονομικής παράδοσης. Την Άνοιξη, όταν τα φύλλα είναι τρυφερά και αρωματικά, συλλέγονται και αξιοποιούνται σε μια μεγάλη ποικιλία συνταγών που ξεπερνούν κατά πολύ τα κλασικά ντολμαδάκια γιαλαντζί. Η χρήση τους συνδέεται τόσο με την οικονομία της εποχικότητας όσο και με βαθιές πολιτισμικές παραδόσεις που εκτείνονται από την αρχαιότητα έως σήμερα (Dalby, 2010).

Η διατροφική και πολιτισμική αξία των αμπελοφύλλων

Τα αμπελόφυλλα είναι πλούσια σε πολυφαινόλες και αντιοξειδωτικά, ενώ έχουν χαμηλή θερμιδική αξία, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα δημοφιλή στη σύγχρονη Μεσογειακή και υγιεινή διατροφή (Orwa et al., 2009). Παράλληλα, αποτελούν βασικό στοιχείο της λεγόμενης «κουζίνας του τυλίγματος», όπου φύλλα λαχανικών χρησιμοποιούνται ως φυσικό περίβλημα για γέμιση με ρύζι, κρέας ή θαλασσινά.

Η πρακτική αυτή έχει βαθιές ρίζες στην αρχαιότητα. Στην Αρχαία Ελλάδα και τη Μέση Ανατολή συναντώνται πρώιμες μορφές γεμιστών φύλλων, αν και οι συνταγές διέφεραν σημαντικά από τις σημερινές (Toussaint-Samat, 2009). Οι Αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν κυρίως φύλλα συκιάς (και αργότερα αμπελιού), τα οποία ονόμαζαν «θρία». Γέμιζαν τα φύλλα με μείγμα από αλεύρι, τυρί, μέλι και λίπος. Η εξέλιξη συνεχίστηκε κατά τη Βυζαντινή και Οθωμανική περίοδο, όπου η τεχνική του «ντολμά» (γεμιστό) διαδόθηκε ευρέως σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο (Zubaida & Tapper, 1994). Στα Οθωμανικά ανάκτορα τα γέμιζαν με κιμά και ρύζι. Οι Έλληνες του Πόντου και της Μικράς Ασίας δημιούργησαν τη χορτοφαγική εκδοχή με ρύζι, λάδι και μυρωδικά για τις περιόδους της νηστείας. Οι Οθωμανοί την ονόμασαν «γιαλαντζί», που σημαίνει «ψεύτικος», επειδή δεν περιείχε κρέας.  

Αφιέρωμα: Περικλής Βασιλείου Κόνιαρης, ο υποδηματοποιός της Βαλύρας

 

 

 

 Η ιστορία των ανθρώπων της Ελληνικής υπαίθρου είναι άρρηκτα δεμένη με τον μόχθο, την οικογένεια, την ξενιτιά, την τέχνη και την προσφορά στον συνάνθρωπο. Ανάμεσα στις μορφές που άφησαν έντονο το αποτύπωμά τους στη Βαλύρα Μεσσηνίας ξεχωρίζει ο Περικλής Βασιλείου Κόνιαρης, ένας από τους τελευταίους παραδοσιακούς υποδηματοποιούς του 20ου αιώνα, άνθρωπος εργατικός, οικογενειάρχης και κοινωνικός ευεργέτης. Με βάση τα στοιχεία που παραθέτει σε σχετική ανάρτηση ο καθηγητής Βιολογίας και Ιστοριοδίφης της Βαλύρας, κ. Ιωάννης Δ. Λύρας, μπορούμε να εντρυφήσουμε στο οικογενειακό δένδρο και στην καταγωγή του αείμνηστου Περικλή Κόνιαρη.

Αφιέρωμα στην εορτή της μνήμης της Οσίας Εμμελείας: Η οικογένεια ως εργαστήριο αγιότητας

                  

Εισαγωγή

Η μορφή της Οσίας Εμμελείας κατέχει ξεχωριστή θέση μέσα στην ιστορία της Εκκλησίας, όχι μόνο ως μητέρα μεγάλων Ιεραρχών και Αγίων, αλλά και ως πρότυπο Χριστιανικής οικογένειας, ασκητικής ζωής και έμπρακτης αγάπης. Η Εκκλησία τιμά την Οσία Εμμέλεια ως μία γυναίκα που κατόρθωσε να ενώσει τη μητρική στοργή με τη βαθιά πνευματική σοφία, την κοινωνική ευθύνη με την προσευχή και την παιδαγωγία με την αγιότητα. Μέσα από τη ζωή της φανερώνεται ότι η αγιότητα δεν αποτελεί προνόμιο λίγων, αλλά κλήση όλων των ανθρώπων. Η παρουσία της στην Καππαδοκία του 4ου αιώνα συνδέεται άμεσα με την πνευματική ακτινοβολία μιας ολόκληρης οικογένειας, από την οποία προήλθαν ο Μέγας Βασίλειος, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης, ο Άγιος Πέτρος Σεβαστείας και η Αγία Μακρίνα (Βασιλείου Καισαρείας 1993).  

Τα κορδόνια

                      

Στα παλιά χρόνια, όταν τα παιδικά παπούτσια δεν είχαν τίποτα από τα εύκολα αυτοκόλλητα ή τα ελαστικά που απλώς τα φοράς και φεύγεις, υπήρχε μια μικρή καθημερινή δοκιμασία που έμοιαζε με τελετουργία. Τα κορδόνια. Δύο χοντρές κλωστές που έπρεπε να δεθούν σωστά, αλλιώς το παιδί κινδύνευε να σκοντάψει, να γεμίσει λάσπες ή να γυρίσει σπίτι με το βλέμμα της αποτυχίας και τα γόνατα γρατζουνισμένα.

Στην ύπαιθρο εκείνων των χρόνων, όπου το νηπιαγωγείο ήταν πολυτέλεια ή απλώς δεν υπήρχε, τα παιδιά πήγαιναν κατευθείαν στο Δημοτικό. Κι έτσι οι γονείς είχαν μια πρόσθετη αποστολή: να μάθουν στα παιδιά τους να δένουν τα κορδόνια πριν ακόμα μάθουν καλά-καλά να γράφουν το όνομά τους.

«Πώς θα τον πάρουμε γαμπρό αυτόν, που δεν μπορεί να δέσει τα κορδόνια του;» έλεγαν οι γιαγιάδες με εκείνο το μισό σοβαρό, μισό αστείο ύφος, που έκρυβε πάντα μια δόση αλήθειας. Γιατί, τότε, το δέσιμο των κορδονιών δεν ήταν απλώς πρακτική δεξιότητα. Ήταν ένδειξη αυτονομίας. Ένα μικρό πέρασμα στην “μεγάλη ζωή”.

Η ψυχή του κεκοιμημένου στην Ορθόδοξη παράδοση και η πορεία της μετά τον θάνατο

 

Υπέρ αναπαύσεως των κεκοιμημένων μας

Εισαγωγή

Στην Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, ο θάνατος δεν νοείται ως τέλος της ύπαρξης αλλά ως μετάβαση της ψυχής από την παρούσα ζωή στην αιώνια προοπτική της σχέσης της με τον Θεό. Η διδασκαλία για την ψυχή μετά τον θάνατο δεν είναι ενιαία σε όλες τις λεπτομέρειες σε όλα τα πατερικά και μεταγενέστερα κείμενα, ωστόσο υπάρχει ένα κοινό πνευματικό πλαίσιο: η ψυχή συνεχίζει να ζει, να συνειδητοποιεί και να πορεύεται προς τη θεία κρίση, μέσα από μια διαδικασία που υπερβαίνει τον χρόνο και την ανθρώπινη εμπειρία (Rose, 1980).

Σε ορισμένα ασκητικά και πατερικά κείμενα, αλλά και σε νεότερες πνευματικές αφηγήσεις, περιγράφεται μια σταδιακή πορεία της ψυχής μετά την έξοδό της από το σώμα, με ιδιαίτερη έμφαση στη θεία κρίση, στην προσευχή της Εκκλησίας και στη μνήμη των κεκοιμημένων (Meyendorff, 1983).

Η κούκλα του Κάφκα

                  

Λίγο πριν το τέλος της ζωής του, ο Franz Kafka έζησε μια μοναδική εμπειρία. Καθώς περπατούσε στο πάρκο Στέγκλιτζ στο Βερολίνο, συνάντησε ένα κοριτσάκι που έκλαιγε απαρηγόρητο γιατί είχε χάσει την κούκλα του.

Ο Κάφκα προσφέρθηκε να το βοηθήσει να βρει την κούκλα του, όμως, μη μπορώντας να την εντοπίσει, σκέφτηκε ένα τέχνασμα για να πάρει τη θλίψη από το μικρό κορίτσι. Του είπε να μην στεναχωριέται, γιατί η κούκλα είχε πάει ταξίδι και μάλιστα του είχε στείλει ένα γράμμα. Όταν το κοριτσάκι ζήτησε να δει το γράμμα, του είπε πως δεν το είχε μαζί του, αλλά θα το έφερνε την επόμενη μέρα.Όντως, την επόμενη ημέρα συναντήθηκαν ξανά στο πάρκο.

«Σε παρακαλώ μην κλαις, έφυγα σε ταξίδι για να γνωρίσω τον κόσμο. Θα σου ξαναγράψω για να σου διηγηθώ τις εμπειρίες μου…» έτσι άρχιζε το γράμμα.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ:Ο Ιερός Ναός της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως από το Έτος 1200 μέχρι Σήμερα

 

  

29η Μαΐου 2026: Ιστορική Μνήμη και Παγκόσμια Ευθύνη

1. Εισαγωγή

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία στην ιστορία της ανθρωπότητας. Για σχεδόν μία χιλιετία υπήρξε το επίκεντρο της Ορθοδοξίας, το σπουδαιότερο σύμβολο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και το αρχιτεκτονικό αριστούργημα που εξέφραζε τη δύναμη, την πνευματικότητα και την πολιτισμική ακτινοβολία του Ελληνικού κόσμου (Mango, 1986).

Από το 1200 μέχρι σήμερα, η Αγία Σοφία γνώρισε πολέμους, λεηλασίες, θρησκευτικές μετατροπές, καταστροφές, αποκαταστάσεις και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Η ιστορία της είναι ουσιαστικά η ιστορία της ίδιας της Κωνσταντινούπολης και της Ανατολικής Μεσογείου (Herrin, 2007).

2. Η Αγία Σοφία πριν από την Άλωση του 1204

Στις αρχές του 13ου αιώνα, η Αγία Σοφία παρέμενε ο λαμπρότερος ναός της Χριστιανοσύνης. Ο ναός ήταν γεμάτος χρυσά σκεύη, αυτοκρατορικά αφιερώματα, λειψανοθήκες και ανεκτίμητα έργα τέχνης (Norwich, 1995).

Οι αυτοκράτορες του Βυζαντίου είχαν προσφέρει στον ναό τεράστιους θησαυρούς: χρυσά ευαγγέλια διακοσμημένα με πολύτιμους λίθους, αργυρές λειψανοθήκες, μεταξωτά άμφια και ιερά κειμήλια συνδεδεμένα με τη ζωή του Χριστού και των αγίων (Geanakoplos, 1989).

Η Αγία Σοφία θεωρούνταν η «Μεγάλη Εκκλησία» της Ορθοδοξίας και το κέντρο της αυτοκρατορικής τελετουργίας (Mango, 1986).

Ο εορτασμός του Αγίου Πνεύματος στη βαλύρα

              

Όσιος Ιωάννης ο Ρώσος: βίος, θαύματα, πνευματικά διδάγματα και σύγχρονη μαρτυρία πίστεως

            

Εισαγωγή

Ο Όσιος Ιωάννης ο Ρώσος αποτελεί μία από τις πιο αγαπημένες και λαοφιλείς μορφές της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η ζωή του, γεμάτη δοκιμασίες, ταπείνωση, ακλόνητη πίστη και θαυμαστά σημεία, συνεχίζει να εμπνέει εκατομμύρια πιστούς μέχρι σήμερα. Η τιμή του είναι ιδιαίτερα έντονη στην Ελλάδα και κυρίως στο Προκόπι Ευβοίας, όπου φυλάσσεται το ιερό και άφθαρτο σκήνωμά του από το 1924. Η μνήμη του εορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Μαΐου, ενώ μια δεύτερη μεγάλη πανήγυρη τελείται την τελευταία Κυριακή του Σεπτεμβρίου με αφορμή τα εγκαίνια του ναού και τη λιτάνευση του σκηνώματος.

Ο παρών λόγος επιχειρεί να παρουσιάσει τον βίο του Οσίου, τα θαύματά του, τα πνευματικά του διδάγματα μέσα από σύγχρονες εφαρμογές, καθώς και τη θεολογική σημασία της ζωής του για τον σημερινό άνθρωπο.

ΠΕΝΘΟΣ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΔΗΜ. ΣΤΡΑΤΗ-ΙΩΑΝΝΙΔΗ (86 ετών)

                

 

 

Ανταπόκριση: κ. Χρήστος Παν. Παπαγεωργίου

Με βαθιά θλίψη έγινε γνωστή η εκδημία της Παρασκευής Δημ. Στρατή-Ιωαννίδη, ετών 86, μιας αγαπητής συμπατριώτισσας που διέγραψε μια μακρά και αξιοπρεπή πορεία ζωής, αφήνοντας πίσω της σημαντική οικογένεια και πολύτιμες αναμνήσεις σε συγγενείς και φίλους.

Η εκλιπούσα έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής της στη φιλόξενη πόλη της Μελβούρνης, στην Αυστραλία, όπου και θα τελεστεί η νεκρώσιμη ακολουθία  την επόμενη Παρασκευή.  

ΠΕΝΘΟΣ : ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝ. ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ (74 ετών)

                     

Ανταπόκριση: κ. Χρήστος Παν.Παπαγεωργίου

Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης τελέστηκε χθες, Τετάρτη 27 Μαΐου 2026 και ώρα 10:30 π.μ., η εξόδιος ακολουθία του Νικολάου Παν. Αλεξόπουλου, ετών 74, στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο γραφικό χωριό Λίμνη Λεβιδίου Μαντινείας.

Ο εκλιπών υπήρξε οικονομικός μετανάστης για σειρά ετών στο Τορόντο του Καναδά, όπου έζησε και εργάστηκε δημιουργώντας οικογένεια και ισχυρούς δεσμούς με την ομογένεια. Ήταν ιδιαίτερα αγαπητός σε συγγενείς και φίλους, άνθρωπος εργατικός, ευθύς και αξιοπρεπής, που με τον χαρακτήρα του κέρδισε τον σεβασμό όσων τον γνώρισαν.

Το Νερό της Βασίλισσας της Ουγγαρίας Ελισάβετ

        

Το πρώτο αλκοολούχο άρωμα της Ευρώπης και το θρυλικό ελιξίριο νεότητας

               Αφιερωμένο στην εξ Ουγγαρίας ορμώμενη και κάτοικο της Βαλύρας,

                                                  κα Szuzanna Takacs

Το «Νερό της Βασίλισσας της Ουγγαρίας» — γνωστό διεθνώς ως Hungary Water ή Eau de la Reine de Hongrie — θεωρείται από πολλούς ιστορικούς της αρωματοποιίας το πρώτο καταγεγραμμένο αλκοολούχο άρωμα στην Ευρώπη. Πρόκειται για ένα βοτανικό ελιξίριο με βάση το δεντρολίβανο, το οποίο συνδύαζε άρωμα, θεραπεία και καλλωπισμό σε μια εποχή όπου η αλχημεία, η βοτανοθεραπεία και η ιατρική συμβάδιζαν στενά.

Η φήμη του εξαπλώθηκε από τα βασιλικά ανάκτορα της Ουγγαρίας μέχρι τις ευρωπαϊκές αυλές της Γαλλίας και της Ιταλίας, ενώ γύρω από αυτό δημιουργήθηκαν μύθοι αναζωογόνησης, θεραπείας και αιώνιας νεότητας. Ακόμη και σήμερα, περισσότερο από έξι αιώνες αργότερα, το θρυλικό αυτό παρασκεύασμα συνεχίζει να εμπνέει φυσιολάτρες, αρωματοποιούς και βοτανοθεραπευτές.

Ο κάμπος της Βαλύρας, στη μακαρία γη της Μεσσηνίας

        

Στην καρδιά της Μεσσηνίας απλώνεται ο ευλογημένος κάμπος της Βαλύρας,  γη εύφορη και φωτεινή, που κουβαλά την ανάσα της φύσης και την ιστορία των ανθρώπων της. Τον διασχίζει αδιάκοπα ο ποταμός Πάμισος, σκορπίζοντας ζωή και δροσιά στα χωράφια και στους ελαιώνες, ενώ ο ορίζοντάς του αγκαλιάζεται από επιβλητικά βουνά. Ανατολικά υψώνεται ο μεγαλοπρεπής Ταΰγετος, και δυτικά στέκουν τα όρη Εύα και Ιθώμη, σαν φυσικοί φύλακες αυτού του τόπου.

Κάθε αυγή στον κάμπο της Βαλύρας μοιάζει με θαύμα. Ο ήλιος ξεπροβάλλει πίσω από τις κορυφές του Ταϋγέτου και η πορφυρή αυγή απλώνεται σαν μεταξένιο πέπλο πάνω στη γη. Το φως χρυσίζει τις ελιές, φωτίζει τα μονοπάτια και ξυπνά τα πουλιά που κελαηδούν ανάμεσα στα δέντρα. Κι όταν έρχεται το σούρουπο, ο ήλιος βασιλεύει στο διάσελο της Ιθώμης, σκορπίζοντας χρυσές και πορτοκαλιές ανταύγειες στον ουρανό. Είναι στιγμές που μοιάζουν ζωγραφισμένες από χέρι ποιητή.

Η σωματοποίηση των συναισθημάτων και των παθών: Ιατρική, ψυχολογική και θεολογική προσέγγιση

      

1. Εισαγωγή

Η σχέση σώματος και ψυχής αποτελεί διαχρονικό αντικείμενο μελέτης τόσο στην ιατρική και στην ψυχολογία όσο και στη θεολογία (Παπαδόπουλος, 2011). Ο άνθρωπος δεν βιώνει τα συναισθήματά του αποκλειστικά ως ψυχικές ή νοητικές καταστάσεις· αντιθέτως, τα συναισθήματα εκφράζονται και μέσω του σώματος (Nummenmaa et al., 2014). Ο φόβος μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία, το άγχος γαστρεντερικές διαταραχές, ενώ ο θυμός μυϊκή ένταση ή βρουξισμό (τρίξιμο δοντιών) (Henningsen, 2022). Η εμπειρία αυτή, γνωστή ως σωματοποίηση, αναγνωρίζεται σήμερα ως πραγματικό ψυχοβιολογικό φαινόμενο (American Psychiatric Association [APA], 2013).

Παράλληλα, η χριστιανική θεολογία, και ιδιαίτερα η πατερική παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, προσφέρει μια διαφορετική αλλά συμπληρωματική κατανόηση του φαινομένου (Μάξιμος ο Ομολογητής, 2006). Τα πάθη θεωρούνται όχι απλώς ψυχικές αντιδράσεις αλλά διαταραχές της ανθρώπινης ύπαρξης που επηρεάζουν το σώμα, τη σκέψη και την πνευματική ζωή (Ευάγριος ο Ποντικός, 1997). Η θεολογία δεν απορρίπτει τη σωματική διάσταση του ανθρώπου· αντιθέτως, βλέπει το σώμα ως συμμέτοχο στην πνευματική κατάσταση του προσώπου (Βασίλειος ο Μέγας, 1993).

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη σωματοποίηση των συναισθημάτων μέσα από τρεις άξονες: την ψυχολογική και νευροεπιστημονική προσέγγιση, την ιατρική και φυσιολογική ερμηνεία και, τέλος, τη θεολογική κατανόηση των παθών και της σχέσης τους με το σώμα (Παπαδόπουλος, 2011).

Η αξία της γνώσης στην ελαιοπαραγωγή και η συμβολή του ΚΑΕΜ στη Μεσσηνία

     

                                                  Φωτό: Stasinos Bovis, FB

Εισαγωγή

Η ελαιοκαλλιέργεια αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας, της οικονομίας και της πολιτιστικής ταυτότητας της Μεσσηνίας. Από τις εύφορες πεδιάδες μέχρι τους παραδοσιακούς ελαιώνες των χωριών, το ελαιόλαδο και η επιτραπέζια ελιά δεν είναι απλώς προϊόντα της γης, αλλά σύμβολα ποιότητας, παράδοσης και καθημερινού μόχθου. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, οι απαιτήσεις της αγοράς έχουν αυξηθεί σημαντικά και η σύγχρονη ελαιοπαραγωγή απαιτεί όχι μόνο εμπειρία, αλλά και συνεχή εκπαίδευση.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος της κατάρτισης και της εξειδίκευσης γίνεται ιδιαίτερα σημαντικός. Το Κέντρο Αγροδιατροφικής Επιχειρηματικότητας Μεσσηνίας, γνωστό ως ΚΑΕΜ, έχει καταφέρει να αναδειχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους φορείς εκπαίδευσης και υποστήριξης του αγροτικού κόσμου της περιοχής. Ο πρόσφατος κύκλος σεμιναρίων με θέμα την «Επεξεργασία και Τυποποίηση Ελαιολάδου και Επιτραπέζιων Ελιών» ολοκληρώθηκε με επιτυχία, αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις στους συμμετέχοντες.

Ανάμεσα στους ανθρώπους που συμμετείχαν ενεργά στον κύκλο των σεμιναρίων ήταν και ο επιχειρηματίας και παραγωγός βιολογικής ελιάς από τη Βαλύρα Μεσσηνίας, κ. Στασινός Αθαν. Μπόβης. Μέσα από τη δημόσια ανάρτησή του στη σελίδα του στο FB  , μοιράστηκε τη χαρά του για την ολοκλήρωση του προγράμματος και την παραλαβή του πιστοποιητικού κατάρτισης, στέλνοντας παράλληλα ένα αισιόδοξο μήνυμα για τη σημασία της γνώσης στον πρωτογενή τομέα.

Όταν η Jojoba συνάντησε την Karité

       

Η Βοστώνη του 1983 είχε έναν αέρα που άλλαζε τους ανθρώπους. Οι δρόμοι μύριζαν καβουρδισμένο καφέ, βρεγμένα φύλλα και θάλασσα. Τα κόκκινα τούβλα των παλιών κτιρίων έμοιαζαν να κρατούν μέσα τους ιστορίες μεταναστών, επιστημόνων, φοιτητών και ονειροπόλων. Σε γνωστή Φαρμακευτική Σχολή της πόλης, ανάμεσα σε εργαστήρια οργανικής χημείας και αμφιθέατρα γεμάτα δοκιμαστικούς σωλήνες, δύο νεαρές γυναίκες επρόκειτο να συναντηθούν με έναν τρόπο που ούτε οι ίδιες δεν μπορούσαν να φανταστούν.

Η μία λεγόταν Νένια Ντιαλό και καταγόταν από ένα μικρό χωριό έξω από το Μπαμακό του Μάλι. Είχε βαθιά, ήρεμα μάτια και μια φωνή χαμηλή σαν βραδινή προσευχή. Η άλλη ήταν η Μαρία Εσκομπάρ από τη Σονόρα του Μεξικού, γεμάτη ζωντάνια, με γέλιο που ξεσήκωνε ακόμα και τους πιο αυστηρούς καθηγητές.

Το βιτρό

                   

                                                                      Φωτό: Pinterest

 Η Μάγδα ήταν μια καθωσπρέπει κυρία, από εκείνες που δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για σχόλια. Η εμφάνισή της ήταν πάντοτε άψογη, μετρημένη, σχεδόν μελετημένη μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Τα μαλλιά της ποτέ δεν ξέφευγαν από τη θέση τους, τα ρούχα της ήταν ραμμένα πάνω σε ένα αυστηρό πρότυπο κομψότητας, και το χαμόγελό της –εκείνο το λεπτό, ελεγχόμενο χαμόγελο– λειτουργούσε σαν κοινωνική υπογραφή: «όλα είναι εντάξει».

Κανείς δεν μπορούσε να πει ότι της έλειπε κάτι. Ούτε υλικά αγαθά, ούτε κοινωνική θέση, ούτε μια ζωή που, εξωτερικά τουλάχιστον, έμοιαζε πλήρης. Εκείνη το ήξερε και το πίστευε. Είχε χτίσει την ταυτότητά της πάνω στην ιδέα της τελειότητας. Και αυτή η τελειότητα δεν επιτρεπόταν να ραγίσει.

Η πίστη της στον Σταυρό του Χριστού υπήρχε, αλλά με έναν τρόπο θεωρητικό, αποστασιοποιημένο. Ήταν σαν να έβλεπε τον Σταυρό ζωγραφισμένο σε ένα βιτρό απείρου κάλλους, μέσα σε έναν ναό σιωπής και χρωμάτων. Ροζ και κόκκινα τριαντάφυλλα στη βάση του, γαλάζιες ανταύγειες γύρω από το ξύλο, χρυσές ακτίνες να τον περιβάλλουν σαν θεϊκή διακόσμηση. Όμορφο, συγκινητικό, αλλά μακρινό. Δεν τον άγγιζε. Τον θαύμαζε όπως θαύμαζε κανείς ένα έργο τέχνης πίσω από γυαλί.

Η Προειδοποίηση του Ιερού Χρυσοστόμου προς Εκείνους που Μετέχουν Αναξίως στα Θεία Μυστήρια

                   

                                                                      Φωτό: Pinterest

1. Εισαγωγή 

Η ρήση του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου ότι «σ’ εκείνους που μετέχουν αναξίως στα θεία μυστήρια, σ’ αυτούς κυρίως εφορμά και εισέρχεται συνεχώς ο διάβολος, όπως τότε στον Ιούδα» αποτελεί κορυφαία πατερική προειδοποίηση περί της Θείας Ευχαριστίας και της πνευματικής ευθύνης του ανθρώπου. Η σύνδεση με τον Ιούδα δεν είναι ρητορικό σχήμα φόβου, αλλά θεολογική αποκάλυψη του τρόπου με τον οποίο η θεία δωρεά, όταν δεν γίνεται αποδεκτή με μετάνοια, δεν ενεργεί ως σωτηρία αλλά αποκαλύπτει την εσωτερική κατάσταση του ανθρώπου.

Στον λόγο του «Εις την προδοσίαν του Ιούδα», ο Ιερός Χρυσόστομος ερμηνεύει το ιγ΄ 27 του Κατά Ιωάννην Ευαγγελίου: «καὶ μετὰ τὸ ψωμίον τότε εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον ὁ Σατανᾶς» (PG 59, 373-392). Η πατερική ερμηνεία δεν αποδίδει την είσοδο του διαβόλου στη Θεία Κοινωνία καθ’ εαυτήν, αλλά στην ήδη διεφθαρμένη προαίρεση του Ιούδα.

Η Γιαγιά Ευδοκία η Κουνουπομάχος

                    

Στα χωριά γύρω από την Κυπαρισσία, εκεί όπου το δειλινό μοσχοβολούσε θυμάρι, φασκόμηλο και νυχτολούλουδο, υπήρχε κάποτε μια γυναίκα που οι άνθρωποι τη θυμούνται ακόμη με αγάπη και θαυμασμό. Ήταν η γιαγιά Ευδοκία, μια λιγόλογη αλλά σοφή γυναίκα της υπαίθρου, που είχε αποκτήσει το παράξενο και τιμητικό προσωνύμιο «Κουνουπομάχος». Όχι γιατί κρατούσε όπλα ή γιατί έκανε κάποιο μεγάλο κατόρθωμα στα μάτια της πολιτείας, αλλά γιατί ήξερε να πολεμά τα κουνούπια με τρόπους φυσικούς, παλιούς και θαυμαστά αποτελεσματικούς.

Σε μια εποχή που τα σπίτια δεν είχαν σίτες, ούτε ηλεκτρικές συσκευές, ούτε χημικά σπρέι, τα κουνούπια αποτελούσαν πραγματική μάστιγα. Τα καλοκαιρινά βράδια, ειδικά κοντά στα νερά και στα περιβόλια της Μεσσηνίας, γέμιζαν από το γνώριμο βουητό τους. Οι άνθρωποι ξυπνούσαν με τσιμπήματα, τα παιδιά έκλαιγαν από τη φαγούρα και οι γεροντότεροι έλεγαν πως «το κουνούπι δεν αφήνει άνθρωπο να σταυρώσει ύπνο»

Ασκώντας την καρδιά μας να αναζητεί όχι αυτό που θέλει αλλά εκείνο που πραγματικά τη σώζει

    

Εισαγωγή

Η ανθρώπινη καρδιά δημιουργήθηκε για να ζει μέσα στην κοινωνία με τον Θεό. Όταν όμως απομακρύνεται από τον Δημιουργό της και στρέφεται αποκλειστικά προς το ίδιο της το θέλημα, τότε χάνει τον εσωτερικό της προσανατολισμό. Η Αγία Γραφή και η πατερική παράδοση της Εκκλησίας αποκαλύπτουν ότι η αληθινή ελευθερία δεν βρίσκεται στην ανεξέλεγκτη ικανοποίηση των επιθυμιών, αλλά στην ένωση του ανθρωπίνου θελήματος με το θέλημα του Θεού. Το θέλημα του Θεού δεν είναι ένας εξωτερικός νόμος καταναγκασμού· είναι η οδός που θεραπεύει την ανθρώπινη ύπαρξη και την επαναφέρει στην αληθινή της φύση.

Ο σύγχρονος άνθρωπος συχνά ταυτίζει την ελευθερία με την αυτονομία και την αυτονόμηση από κάθε πνευματική αναφορά. Πιστεύει ότι θα βρει πληρότητα ακολουθώντας αποκλειστικά τις προσωπικές του επιθυμίες. Ωστόσο, όσο περισσότερο ο άνθρωπος υπηρετεί τον εγωκεντρισμό του, τόσο περισσότερο αισθάνεται εσωτερικό κενό, υπαρξιακή μοναξιά και αδυναμία να βρει ειρήνη. Η καρδιά που απομακρύνεται από τον Θεό, ακόμη κι αν αποκτήσει αγαθά, δόξα ή απολαύσεις, παραμένει ανήσυχη. Ο Άγιος Αυγουστίνος εκφράζει βαθιά αυτή την αλήθεια όταν λέγει: «ἀνήσυχος ἡ καρδία ἡμῶν ἕως οὗ ἀναπαύσηται ἐν Σοί» (PG 32, 661).

Η νομική κατοχύρωση του Σταυρού και των Ορθοδόξων Εικόνων στα σχολεία και στις δημόσιες υπηρεσίες

      

Η παρουσία του Σταυρού και των Ορθοδόξων εικόνων στα δημόσια σχολεία και στις δημόσιες υπηρεσίες αποτελεί ένα από τα πλέον σύνθετα ζητήματα της σύγχρονης συνταγματικής θεωρίας και της σχέσης κράτους και θρησκείας. Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τη θρησκευτική ελευθερία, την κρατική ουδετερότητα, την πολιτισμική παράδοση και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η νομική αντιμετώπιση του θέματος διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ των κρατών, ανάλογα με το ιστορικό, πολιτισμικό και συνταγματικό τους υπόβαθρο.

Στην Ελλάδα, η παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στα σχολεία και στις δημόσιες υπηρεσίες θεωρείται συμβατή με τη συνταγματική τάξη. Το άρθρο 3 του Συντάγματος αναγνωρίζει την Ορθόδοξη Εκκλησία ως επικρατούσα θρησκεία, ενώ το άρθρο 16 παρ. 2 αναφέρει ότι σκοπός της παιδείας είναι και η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης των Ελλήνων. Παράλληλα, το άρθρο 13 κατοχυρώνει τη θρησκευτική ελευθερία και απαγορεύει τον προσηλυτισμό.

Η ανάρτηση εικόνων του Χριστού ή της Παναγίας στις σχολικές αίθουσες δεν προβλέπεται πάντοτε από ειδικό νόμο, αλλά αποτελεί πάγια διοικητική πρακτική, η οποία έχει ενσωματωθεί στην εκπαιδευτική παράδοση του Ελληνικού κράτους.

Οι Καρυάτιδες της Υπαίθρου

                         

Φωτό: Δημήτρης Παπαδήμος

Η γυναίκα της Ελληνικής υπαίθρου υπήρξε μία από τις πιο σιωπηλές αλλά και πιο ουσιαστικές μορφές της νεότερης Ελληνικής ιστορίας. Η μορφή της, καταγεγραμμένη σε παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες, σε μνήμες και αφηγήσεις, δεν αποτελεί μόνο ένα λαογραφικό αποτύπωμα μιας άλλης εποχής, αλλά ένα ζωντανό σύμβολο δύναμης, υπομονής και αξιοπρέπειας. Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές εικόνες είναι εκείνη της Λευκαδίτισσας γυναίκας με την παραδοσιακή φορεσιά, που μεταφέρει δύο στάμνες νερού: τη μία χαμηλά στο δεξί της χέρι και την άλλη ακουμπισμένη στην πλάτη της, στο ύψος των ώμων, στηριγμένη με το αριστερό χέρι. Η εικόνα αυτή δεν είναι απλώς μια καλλιτεχνική αποτύπωση· είναι ένα ντοκουμέντο μιας ζωής γεμάτης κόπο και ευθύνη.

Ο μπάρμπα Γιώργης και η οχιά

            

                                                                     Φωτό: Βικιπαίδεια

 

Στο χωριό Άγιος Θεόδωρος της Κύπρου, λίγο πιο πάνω από τα ξερά βουνά και λίγο πιο κάτω από τα έλατα που μυρίζουν λιβάνι όταν πέφτει η βροχή, ζούσε ο μπάρμπα Γιώργης. Άνθρωπος λιγομίλητος, με μουστάκι σαν ξεχασμένη βούρτσα τζακιού και με χέρια τόσο σκληρά, που μπορούσαν να σπάσουν καρύδι χωρίς τη βοήθεια πέτρας. Ήταν κτηνοτρόφος από τα δεκατέσσερά του και απόφοιτος του Λανιτείου Γυμνασίου , πράγμα που στο χωριό λογιζόταν περίπου σαν να είχε τελειώσει το Πανεπιστήμιο.

Τα πρωινά ξυπνούσε πριν λαλήσει ο πρώτος πετεινός. Ο δεύτερος, ο «Μαθουσάλας», είχε πάθει κατάθλιψη από τα χρόνια και λαλούσε μόνο κάθε Τρίτη και Σάββατο. Ο μπάρμπα Γιώργης έβγαινε στην αυλή, σταυροκοπιόταν κοιτάζοντας την ανατολή και έλεγε:

«Δόξα σοι ο Θεός, άλλη μια μέρα χωρίς την εφορία στην πόρτα μου».

Ο Ψαλμός 28(27):7 και οι Πνευματικοί Θησαυροί των Ψαλμών

         

 Εισαγωγή

Οι Ψαλμοί αποτελούν έναν από τους βαθύτερους πνευματικούς θησαυρούς της Αγίας Γραφής. Μέσα από αυτούς εκφράζεται ολόκληρο το φάσμα της ανθρώπινης ύπαρξης: ο φόβος, η ελπίδα, η μετάνοια, η αγωνία, η δοξολογία, η ευγνωμοσύνη και η εμπιστοσύνη στον Θεό. Ιδιαίτερα ο Ψαλμός 28(27):7  «Κύριος βοηθός μου και υπερασπιστής μου· επ’ αυτώ ήλπισεν η καρδία μου, και εβοηθήθην, και ανέθαλεν η σαρξ μου, και εκ θελήματός μου εξομολογήσομαι αυτώ» αποτελεί έναν ύμνο εμπιστοσύνης προς τον Θεό, ο οποίος παρουσιάζεται ως δύναμη, προστασία και πηγή χαράς.

Στο κείμενο αυτό θα εξετάσουμε θεολογικά και πατερικά το περιεχόμενο των στίχων αυτών των Ψαλμών, θα αναδείξουμε τους «πνευματικούς μαργαρίτες» που αναδύονται από αυτούς και θα παρουσιάσουμε πρακτικές εφαρμογές στη σύγχρονη ζωή.

Η αποτυχία ως εμπειρία ζωής

        

Εισαγωγή

Η σύγχρονη κοινωνία έχει αναδείξει την επιτυχία σε υπέρτατη αξία. Από την παιδική ηλικία έως την επαγγελματική και κοινωνική ζωή, οι άνθρωποι μαθαίνουν να αξιολογούν τον εαυτό τους μέσα από επιδόσεις, τίτλους, οικονομικά επιτεύγματα και κοινωνική αναγνώριση. Η αποτυχία, αντί να αντιμετωπίζεται ως φυσικό και αναπόφευκτο στοιχείο της ανθρώπινης πορείας, συχνά βιώνεται ως προσωπική ήττα, ως ένδειξη ανεπάρκειας και ως αιτία ντροπής. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εύστοχη παρατήρηση της φιλολόγου κας Ουρανίας Μαυρίκη Μπόβη ότι «η θεοποίηση της επιτυχίας» έχει οδηγήσει στην παραμέληση της διαχείρισης της αποτυχίας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Η αποτυχία δεν είναι μόνο ένα αποτέλεσμα· είναι μια εμπειρία με βαθιές ψυχολογικές, εκπαιδευτικές, κοινωνικές και θεολογικές διαστάσεις. Μπορεί να λειτουργήσει ως πηγή πόνου, αλλά και ως αφετηρία αυτογνωσίας, ωρίμανσης και μεταμόρφωσης. Η σημασία της δεν βρίσκεται αποκλειστικά στο γεγονός της αποτυχίας, αλλά στον τρόπο με τον οποίο το άτομο και η κοινωνία την ερμηνεύουν.

Ο ψυχολόγος κ. Γιώργος Ζωχιός υπογραμμίζει  ότι το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η αποτυχία, αλλά η ταύτιση της ανθρώπινης αξίας με αυτήν. Όταν το άτομο αρχίζει να πιστεύει ότι «είμαι αποτυχημένος» αντί «απέτυχα σε κάτι», τότε η εμπειρία μετατρέπεται σε τραυματική ταυτότητα. Η διάκριση ανάμεσα στο γεγονός και στην αυτοεικόνα αποτελεί θεμελιώδη ψυχολογική ανάγκη.

Το παρόν άρθρο εξετάζει την αποτυχία μέσα από τέσσερις βασικούς άξονες: την ψυχολογική, την εκπαιδευτική, την κοινωνική και τη θεολογική διάσταση. Στόχος είναι να αναδειχθεί ότι η αποτυχία δεν αποτελεί καταδίκη, αλλά δυνατότητα επαναπροσδιορισμού και προσωπικής εξέλιξης.

Ο κατά κόσμον σαλός Χαράλαμπος

                           

Στα χωριά της Μεσσηνίας και της Αρκαδίας, ιδιαίτερα στις παλιότερες γενιές, κυκλοφορούσε για πολλά χρόνια μια φιγούρα που έμοιαζε να έχει ξεφύγει από τον χρόνο. Ένας άντρας ρακένδυτος, ξυπόλητος, με ένα ταγάρι στον ώμο και ένα βλέμμα που συνδύαζε απλότητα και κάτι ανεξήγητα βαθύ. Τον έλεγαν Χαράλαμπο, και για άλλους ήταν απλώς «ο κολιτσίδας», για άλλους ένας ιδιόρρυθμος περιπλανώμενος, και για κάποιους ένας άνθρωπος με αγιότητα.

Γεννημένος γύρω στο 1896 στο Δυράχι Αρκαδίας, ο Χαράλαμπος μεγάλωσε μέσα σε έναν κόσμο αυστηρό, αγροτικό, όπου η ζωή μετρούσε με τον κόπο της ημέρας και τις ανάγκες της γης. Στα πρώτα του χρόνια υπήρξε βοσκός. Τα βουνά και τα κοπάδια ήταν το πρώτο του σχολείο, και η σιωπή των πλαγιών η πρώτη του διδασκαλία. Όσοι τον γνώρισαν αργότερα έλεγαν ότι από μικρός είχε μια παράξενη σοβαρότητα, σαν να κουβαλούσε μέσα του κάτι μεγαλύτερο από την ηλικία του.

Υπάρχουν αναφορές πως   σπούδασε Θεολογία και ότι είχε γνώση ξένων γλωσσών.   Όμως αυτό που φαίνεται μέσα από τις αφηγήσεις είναι ότι ο Χαράλαμπος δεν ήταν ένας συνηθισμένος άνθρωπος. Είχε έναν τρόπο ύπαρξης που τον έκανε να ξεχωρίζει, ακόμη κι όταν επέλεξε να αποσυρθεί από την κοινωνική ζωή.

Κυριακή των 318 Αγίων Πατέρων:Το Ευαγγέλιο ( Κατά Ιωάννην 17,1–13)

                       

 

Η αρχιερατική προσευχή του Χριστού αποτελεί πνευματικό «υψόμετρο» της Καινής Διαθήκης. Στο κείμενο αυτό αποκαλύπτεται όχι μόνο η σχέση Πατρός και Υιού, αλλά και το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης μέσα στην Εκκλησία.

Κατά Ιωάννην 17,1-13

 «Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ἐπάρας ὁ Ἰησοῦς τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὸν οὐρανὸν εἶπε· Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα· δόξασόν σου τὸν Υἱόν... Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωή, ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν... ἵνα ὦσιν ἕν καθὼς ἡμεῖς...»

Απόδοση:

Εκείνο τον καιρό, ο Ιησούς σήκωσε τα μάτια Του στον ουρανό και είπε: «Πατέρα, ήρθε η ώρα· δόξασε τον Υιό σου... Αυτή είναι η αιώνια ζωή: να γνωρίζουν Εσένα, τον μόνο αληθινό Θεό, και τον Ιησού Χριστό που απέστειλες... ώστε να είναι ένα όπως εμείς...»

Θεολογική ανάλυση

Η αρχιερατική προσευχή του Χριστού αποτελεί κορύφωση της  θεολογίας του Ευαγγελιστή Ιωάννη και ταυτόχρονα θεμέλιο της Τριαδικής Πίστης της Εκκλησίας. Η προσευχή αυτή δεν είναι απλή ικεσία αλλά αποκαλυπτική πράξη της θείας οικονομίας.

Κυριακή των 318 Αγίων Πατέρων: Απόστολος (Πράξεις 20,16–18.28–36)

                        

 

1. Εισαγωγή

Η Κυριακή των 318 Αγίων Πατέρων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου (Νίκαια 325 μ.Χ.) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εορτές της Ορθοδόξου Εκκλησίας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη διαφύλαξη της ορθής πίστεως και την καταδίκη της αρειανικής πλάνης. Η Εκκλησία τιμά τους Πατέρες που, φωτισμένοι από το Άγιο Πνεύμα, διατύπωσαν το Σύμβολο της Πίστεως και θεμελίωσαν δογματικά την ομολογία ότι ο Υιός είναι «ὁμοούσιος τῷ Πατρί».

Η εορτή τοποθετείται λειτουργικά μέσα στην περίοδο της Πεντηκοστής, υπογραμμίζοντας ότι η αλήθεια της πίστεως δεν είναι αποτέλεσμα ανθρώπινης φιλοσοφίας, αλλά καρπός της ενεργείας του Αγίου Πνεύματος στην Εκκλησία. Οι 318 Πατέρες εμφανίζονται ως ζωντανή συνέχεια των Αποστόλων, οι οποίοι, όπως ο Παύλος, παρέδωσαν την ποιμαντική ευθύνη «ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ».

Η πνευματική φυσιογνωμία της ημέρας αναδεικνύει τρία βασικά στοιχεία: την ενότητα της Εκκλησίας, την ακρίβεια της δογματικής πίστης και την ποιμαντική ευθύνη απέναντι στο ποίμνιο. Η Εκκλησία δεν είναι ανθρώπινος οργανισμός, αλλά θεανθρώπινο σώμα, το οποίο «περιεποιήσατο διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος» (Πράξ. 20,28).

2. Ο Απόστολος (Πράξεις 20,16–18.28–36)

Ο Θεσσαλός αγρότης του Scherer

                        

Η φωτογραφία του ηλικιωμένου Θεσσαλού αγρότη που απαθανάτισε ο Ολλανδός φωτογράφος Kees Scherer το 1965 αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές οπτικές μαρτυρίες της Ελληνικής υπαίθρου του 20ού αιώνα. Η εικόνα αυτή, λιτή αλλά βαθιά εκφραστική, ξεπερνά τα όρια ενός απλού φωτογραφικού ντοκουμέντου και μετατρέπεται σε σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής. Ο αγρότης του Scherer δεν εκπροσωπεί μόνο έναν άνθρωπο της Θεσσαλικής γης· ενσαρκώνει την ιστορία, την αξιοπρέπεια, τη σιωπηλή αντοχή και την ψυχή του παραδοσιακού Ελληνικού κόσμου λίγο πριν την επέλαση του εκσυγχρονισμού.

Ο Scherer επισκέφθηκε την Ελλάδα κατά τη δεκαετία του 1960, σε μια περίοδο μεταβατική για τη χώρα. Η Ελλάδα έβγαινε σταδιακά από τις πληγές του πολέμου του 40 και του εμφυλίου, ενώ η αστυφιλία και η μετανάστευση άρχιζαν να μεταμορφώνουν την κοινωνική φυσιογνωμία της υπαίθρου. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο φωτογράφος αναζήτησε όχι την τουριστική εικόνα της χώρας, αλλά τον άνθρωπο. Οι φωτογραφίες του από τη Θεσσαλία, τα Μετέωρα, την Αθήνα και άλλα μέρη της Ελλάδας αποτυπώνουν μια κοινωνία που διατηρούσε ακόμη βαθιά παραδοσιακά χαρακτηριστικά.

Ο Σταυρός του Χριστού και ο Πάσσαλος των Μαρτύρων του Ιεχωβά

 

1. Εισαγωγή

Η σταύρωση του Ιησού Χριστού αποτελεί το κεντρικό γεγονός της Χριστιανικής πίστης και το θεμέλιο της σωτηριολογίας όλων σχεδόν των Χριστιανικών ομολογιών. Η μορφή όμως του οργάνου της εκτέλεσης του Χριστού υπήρξε αντικείμενο έντονης διαμάχης κατά τον 20ό και 21ο αιώνα, κυρίως εξαιτίας της διδασκαλίας των Μαρτύρων του Ιεχωβά, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ο Ιησούς δεν πέθανε επάνω σε σταυρό με οριζόντιο δοκάρι, αλλά σε έναν απλό κατακόρυφο πάσσαλο.Ο Χριστός όμως είναι Θεάνθρωπος με χέρια, πόδια και κεφαλή και όχι όφις να θυσιαστεί επί πασσάλου. Η διαφωνία αυτή δεν περιορίζεται σε μια τεχνική ή ιστορική λεπτομέρεια· αγγίζει βαθύτερα ζητήματα βιβλικής ερμηνείας, γλωσσολογίας, εκκλησιαστικής παράδοσης, χριστολογίας και λατρείας.

Η φράση «οι Μάρτυρες του Ιεχωβά ξανασταυρώνουν τον Χριστό επάνω σε πάσσαλο» αποτελεί μία οδυνηρή παραγματικότητα με όλες τις προεκτάσεις της . Υποβαθμίζει την ιστορική και θεολογική αλήθεια της Σταύρωσης. Κυρίως, συνδέεται  με την απόρριψη από τους Μάρτυρες του Ιεχωβά της θεότητας του Χριστού και του συμβολισμού του Σταυρού.

Το παρόν άρθρο εξετάζει το ζήτημα ιστορικά, γλωσσολογικά, ιατρικά και θεολογικά, από την αρχαιότητα έως σήμερα, αξιοποιώντας βιβλικά χωρία, αρχαιολογικά δεδομένα, πατερικές μαρτυρίες και σύγχρονη επιστημονική έρευνα.

Η εσωτερική και εξωτερική λατρεία στην Ορθόδοξη Παράδοση

 

1. Εισαγωγή

Η διάκριση μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικής λατρείας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους άξονες της Ορθόδοξης πνευματικότητας. Η Εκκλησία δεν αντιλαμβάνεται τη λατρεία ως μια αποκλειστικά εξωτερική θρησκευτική πράξη ούτε ως μια αμιγώς εσωτερική και ατομική εμπειρία. Αντιθέτως, προβάλλει μια οργανική ενότητα σώματος και ψυχής, κοινότητας και προσώπου, μυστηρίου και προσωπικού αγώνα. Η εξωτερική λατρεία εκφράζεται μέσα από τα Μυστήρια, τις ακολουθίες, τις εικόνες, την υμνολογία και τη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας, ενώ η εσωτερική λατρεία συνδέεται με τη μετάνοια, τη νήψη, την καθαρότητα της καρδιάς και την αδιάλειπτη μνήμη του Θεού.

Στον σύγχρονο κόσμο, όπου ο άνθρωπος βιώνει έντονο κατακερματισμό, άγχος και εσωτερικό θόρυβο, η πατερική διδασκαλία περί καρδιακής προσευχής και ησυχίας αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα. Το αίτημα για αυθεντική εσωτερικότητα, για σιωπή και ουσιαστική σχέση με τον Θεό, επανέρχεται με ένταση. Η Ορθόδοξη Παράδοση, μέσα από τη βιβλική αποκάλυψη και την εμπειρία των Πατέρων, προσφέρει μια οδό θεραπείας και αποκατάστασης του ανθρώπου.

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να αναλύσει τη σχέση εξωτερικής και εσωτερικής λατρείας, να παρουσιάσει τη σημασία της νήψεως και της νοεράς προσευχής, να εξετάσει τη συμβολή της Φιλοκαλικής παραδόσεως και να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο ο σύγχρονος άνθρωπος μπορεί να βιώσει την εσωτερική λατρεία μέσα στην καθημερινότητα.

Η Αντιπελάργωση στον Μέγα Βασίλειο: Προεκτάσεις στη Σύγχρονη Κοινωνία

 

1. Εισαγωγή

Η λέξη «αντιπελάργωση» αποτελεί ένα από τα πλέον ποιητικά και βαθυστόχαστα σχήματα της Ελληνικής και Πατερικής Γραμματείας. Προέρχεται από την παρατήρηση της συμπεριφοράς του πελαργού, ο οποίος, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, φροντίζει τους γηραλέους γονείς του, ανταποδίδοντας τη στοργή και την τροφή που έλαβε από αυτούς κατά τη νεότητά του (Βασίλειος ο Μέγας, 1970, σ. 318).

Ο Μέγας Βασίλειος, στην Η΄ Ομιλία της «Εις την Εξαήμερον», χρησιμοποιεί την εικόνα του πελαργού ως ηθικό και θεολογικό παράδειγμα προς τους ανθρώπους:

«Πελαργοὶ τὸν πατέρα ὑπὸ γήρως πτερορρυήσαντα, περιστάντες ἐν κύκλῳ, τοῖς οἰκείοις πτεροῖς διαθάλπουσι… ὥστε ἤδη τινὰς τὴν τῶν εὐεργεσιῶν ἀντίδοσιν ἀντιπελάργωσιν ὀνομάζειν» (Βασίλειος ο Μέγας, 1970, σ. 318).

         Απόδοση:

«Οι πελαργοί, όταν ο πατέρας τους χάσει τα φτερά του από τα γηρατειά, στέκονται γύρω του και τον ζεσταίνουν με τα δικά τους φτερά. Του προσφέρουν τροφή και τον βοηθούν ακόμη και στο πέταγμα. Το γεγονός αυτό έγινε τόσο γνωστό, ώστε η ανταπόδοση των ευεργεσιών να ονομάζεται “αντιπελάργωση”.»

Η εικόνα αυτή δεν περιορίζεται σε μια φυσιολογική παρατήρηση· αποτελεί βαθύ φιλοσοφικό, ψυχολογικό, κοινωνικό και θεολογικό μήνυμα, το οποίο παραμένει επίκαιρο και στη σύγχρονη κοινωνία.

Όταν το φιστικί ήταν της μόδας στης Αθήνας τα σαλόνια

                          

Προς το τέλος της δεκαετίας του 1950, η Ελλάδα προσπαθούσε να μαζέψει τα κομμάτια της. Ο πόλεμος του 40 και ο εμφύλιος είχαν αφήσει πίσω τους σπίτια μισογκρεμισμένα, οικογένειες πληγωμένες και ανθρώπους που είχαν μάθει να ζουν με τον φόβο της στέρησης. Στην Αθήνα όμως, και ιδιαίτερα στις συνοικίες που άρχιζαν σιγά σιγά να αποκτούν αστικό χαρακτήρα, γεννιόταν μια καινούργια επιθυμία· να ξαναφτιαχτεί η ζωή με τάξη, ομορφιά και αξιοπρέπεια.

Οι γυναίκες εκείνης της εποχής κουβαλούσαν μεγάλο βάρος στους ώμους τους. Είχαν ζήσει την πείνα, είχαν θρηνήσει δικούς τους ανθρώπους, είχαν σταθεί όρθιες μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Όταν λοιπόν οι καιροί άρχισαν να γλυκαίνουν λίγο, οι νεαρές νοικοκυρές θέλησαν να βάλουν στο σπίτι τους ένα ίχνος αρχοντιάς. Δεν ήταν απλώς θέμα επίδειξης· ήταν μια ανάγκη να ξαναβρούν την κανονικότητα που είχαν στερηθεί.

Έτσι γεννήθηκε η μεγάλη εποχή του «καλού σαλονιού».

Σε πολλές αθηναϊκές γειτονιές, από το Παγκράτι και τη Νέα Σμύρνη μέχρι το Παλαιό Φάληρο, το σαλόνι έγινε σχεδόν ιερός χώρος. Τα έπιπλα ήταν συχνά επηρεασμένα από Ευρωπαϊκά πρότυπα. Κυριαρχούσαν οι βαριές πολυθρόνες τύπου Λουδοβίκου, τα σκαλιστά τραπεζάκια, οι βιτρίνες με τα κρύσταλλα και τα ασημικά. Οι νεόπλουτες οικογένειες επιδίωκαν έναν εξευρωπαϊσμό που φαινόταν κυρίως μέσα από τη διακόσμηση του σπιτιού.

Και μέσα σε εκείνη τη μόδα, έκανε θραύση το φιστικί χρώμα.

Κύκλος Ημερίδων «Μεγαλώνοντας: Το ταξίδι της ανάπτυξης, της διάθεσης και του συναισθήματος»

 

             

Μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την ψυχική υγεία, την ανάπτυξη και τη στήριξη της οικογένειας υλοποιεί ο Δήμος Μεσσήνης σε συνεργασία με το Κέντρο Κοινότητας Δήμου Μεσσήνης, μέσα από έναν κύκλο τριών επιστημονικών ημερίδων με τίτλο «Μεγαλώνοντας: Το ταξίδι της ανάπτυξης, της διάθεσης και του συναισθήματος».

Η δράση απευθύνεται σε γονείς, εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες που ασχολούνται με παιδιά και εφήβους, με στόχο την έγκυρη ενημέρωση, την πρόληψη και την ενίσχυση της ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών.

Ο Όσιος Ευμένιος Σαριδάκης: Ο Ποιμένας της Αγάπης και της Ελπίδας

                        

                                                         Φωτό: aperges.gr

1. Εισαγωγή

Ο Όσιος Ευμένιος Σαριδάκης συγκαταλέγεται στις πλέον φωτεινές και χαρισματικές μορφές της σύγχρονης Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η ζωή του υπήρξε ένα συνεχές μαρτύριο αγάπης, ταπείνωσης και διακονίας προς τον πάσχοντα άνθρωπο. Η Εκκλησία αναγνώρισε επίσημα την αγιότητά του στις 14 Απριλίου 2022 από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ενώ η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις 23 Μαΐου, ημέρα της κοιμήσεώς του το 1999. Ο λαός του Θεού, ήδη πριν από την αγιοκατάταξή του, τον θεωρούσε άγιο της αγάπης, της παρηγορίας και της προσευχής.

Η προσωπικότητα του Οσίου Ευμενίου δεν μπορεί να κατανοηθεί μόνο μέσα από βιογραφικές πληροφορίες· απαιτείται θεολογική προσέγγιση, καθώς ο βίος του αποτελεί ζωντανή εφαρμογή της πατερικής παραδόσεως της Εκκλησίας. Η αγάπη του προς τους λεπρούς, η διάκριση, η χαρά μέσα στον πόνο και η αδιάλειπτη ευχή αποτελούν καρπούς της εν Χριστώ ζωής, όπως αυτή εκφράστηκε από τους Πατέρες της Εκκλησίας.

Προφήτου Ησαΐου (49:16): «ἰδοὺ ἐπὶ τῶν χειρῶν μου ἐζωγράφηκά σου»

         

Φωτό: Pinterest

1. Εισαγωγή

Η φράση του Προφήτη Ησαΐα «ἰδοὺ ἐπὶ τῶν χειρῶν μου ἐζωγράφηκά σου» (Ησ. 49:16) αποτελεί μία από τις πλέον τρυφερές και θεολογικά πυκνές εικόνες της Παλαιάς Διαθήκης. Ο λόγος αυτός αποκαλύπτει το βάθος της θείας αγάπης, την αδιάκοπη μνήμη του Θεού για τον άνθρωπο και την ανεκλάλητη πρόνοια που περιβάλλει την κτίση. Η Εκκλησία, μέσα από την πατερική της παράδοση, ανέγνωσε το χωρίο όχι μόνο ως έκφραση παρηγορίας προς τον Ισραήλ της εξορίας, αλλά και ως προτύπωση του μυστηρίου του Σταυρού και της σωτηρίας εν Χριστώ.

Το παρόν άρθρο επιχειρεί να αναδείξει τη βιβλική, πατερική και πνευματική σημασία του χωρίου, με αναφορά στην ερμηνεία του Αγίου Αμβροσίου Μεδιολάνων,  και  σε σχέση    με τη χριστολογία, την εκκλησιολογία και την ασκητική εμπειρία της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Το μεγαλύτερο σύμβολο της αγάπης

 

                                                              Φωτό: pinterest

1. Εισαγωγή

«Το μεγαλύτερο σύμβολο της αγάπης δεν είναι η καρδιά, αλλά ο Σταυρός· γιατί η καρδιά σταματά να χτυπά, ενώ ο Ιησούς επάνω στον Σταυρό δεν σταματά ποτέ να αγαπά». Η φράση αυτή συμπυκνώνει έναν βαθύ θεολογικό πυρήνα της Ορθόδοξης παράδοσης: η αληθινή αγάπη δεν εξαντλείται στο συναίσθημα, αλλά ολοκληρώνεται μέσα στη θυσία, την αυταπάρνηση και την κένωση. Η καρδιά, ως σύμβολο του ανθρωπίνου συναισθήματος, εκφράζει την ευαισθησία και τη συγκίνηση, όμως παραμένει ευμετάβλητη και θνητή. Αντίθετα, ο Σταυρός αποκαλύπτει την άπειρη, αμετάβλητη και αιώνια αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο.

Η Ορθόδοξη πατερική θεολογία προσεγγίζει τον Σταυρό όχι ως απλό όργανο θανάτου, αλλά ως αποκάλυψη της άκτιστης θείας αγάπης. Ο Χριστός επάνω στον Σταυρό δεν αγαπά απλώς συναισθηματικά· αγαπά οντολογικά, σωτηριολογικά και αιώνια. Η σταυρική αγάπη γίνεται η γέφυρα ανάμεσα στον Θεό και τον άνθρωπο, ανάμεσα στη φθορά και την αφθαρσία.

Στο παρόν άρθρο θα εξετασθεί η θεολογία της σταυρικής αγάπης μέσα από βιβλικά και πατερικά κείμενα, με ιδιαίτερη αναφορά στον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, τον Άγιο Ισαάκ τον Σύρο και τον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή. Παράλληλα, θα αναδειχθεί η σημασία της συγχώρησης, της κένωσης και της εφαρμογής της σταυρικής αγάπης στη σύγχρονη ζωή.

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευστάθιος: Άγγελος Θείας Αγάπης στο Δημοτικό Σχολείο Βαλύρας

                       

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευστάθιος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πνευματικές μορφές της Εκκλησίας της Ελλάδος. Το έργο του χαρακτηρίζεται από βαθιά αγάπη προς τον άνθρωπο, ιδιαίτερη μέριμνα για τη νεολαία, ανιδιοτελή προσφορά και έμπρακτη στήριξη προς την παιδεία και την κοινωνία. Η επιστολή που απέστειλε προς τους μαθητές, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς του Δημοτικού Σχολείου Βαλύρας αποτυπώνει με συγκινητικό τρόπο το ποιμαντικό του ενδιαφέρον, τη στοργή του προς τα παιδιά και την αγωνία του για τη σωστή διαπαιδαγώγηση της νέας γενιάς.

Η επιστολή του δεν αποτελεί έναν τυπικό χαιρετισμό, αλλά έναν ουσιαστικό λόγο αγάπης, ενθάρρυνσης και πνευματικής καθοδήγησης. Μέσα από τις λέξεις του διακρίνεται η ταπεινότητα, η ευγένεια και η ειλικρινής επιθυμία του να σταθεί δίπλα στα παιδιά και στους ανθρώπους που τα περιβάλλουν. Ο λόγος του είναι απλός, κατανοητός και γεμάτος πατρική στοργή, ώστε να μπορεί να αγγίξει τις καρδιές μικρών και μεγάλων.

Ακολουθεί η επιστολή του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευσταθίου:

Δοκιμασίες σήμερα, Ελπίδα για πάντα

      

1. Εισαγωγή

Ένα από τα πιο βαθιά και διαχρονικά ερωτήματα του ανθρώπου είναι το «γιατί;». Γιατί ο άνθρωπος που προσπαθεί να ζήσει σύμφωνα με το θέλημα του Θεού συναντά θλίψεις, αποτυχίες, αδικίες και πειρασμούς, ενώ συχνά όσοι αδιαφορούν για την πνευματική ζωή φαίνονται να ευημερούν; Το ερώτημα αυτό δεν είναι μόνο φιλοσοφικό ή θεολογικό· είναι βαθιά υπαρξιακό και θεραπευτικό, διότι συνδέεται με την αγωνία της ανθρώπινης ψυχής μπροστά στον πόνο.

Η Ορθόδοξη Παράδοση, και ιδιαίτερα ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, αντιμετωπίζει το ζήτημα με ρεαλισμό, πνευματική σοφία και ελπίδα. Ο Ιερός Χρυσόστομος δεν υπόσχεται μια ζωή χωρίς δοκιμασίες. Αντιθέτως, διδάσκει ότι οι θλίψεις αποτελούν μέρος της πνευματικής πορείας και ότι μέσα από αυτές ο άνθρωπος οδηγείται στην ταπείνωση, στην υπομονή και στη βαθύτερη κοινωνία με τον Θεό.

Ο Όσιος Θαλάσσιος ο Λίβυος και η νίκη κατά του φθόνου: Η πορεία προς την ποθητή απάθεια

                         

1. Εισαγωγή

Ο 7ος αιώνας υπήρξε μία από τις πιο ταραγμένες περιόδους της βυζαντινής ιστορίας. Θεολογικές έριδες, πολιτικές ανακατατάξεις και πνευματικές δοκιμασίες συγκλόνιζαν την αυτοκρατορία. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αναδείχθηκαν μεγάλες ασκητικές μορφές που δεν περιορίστηκαν μόνο σε θεωρητικές θεολογικές αναζητήσεις, αλλά κατέθεσαν βιωματική εμπειρία για τη θεραπεία της ανθρώπινης ψυχής. Μία από αυτές τις μορφές υπήρξε ο Όσιος Θαλάσσιος ο Λίβυος, στενός φίλος και συνοδοιπόρος του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού.  

Ο Όσιος Θαλάσσιος καταγόταν από τη Λιβύη της Αφρικής και έζησε κατά την εποχή του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Δ΄ του Πωγωνάτου. Υπήρξε πρεσβύτερος και αργότερα ηγούμενος μοναστηριού. Η Εκκλησία τον τιμά στις 20 Μαΐου. Το σημαντικότερο έργο του που διασώζεται στη Φιλοκαλία είναι το «Περί αγάπης και εγκρατείας και της κατά νουν πολιτείας», το οποίο αποτελείται από τετρακόσια σύντομα κεφάλαια ασκητικής σοφίας (PG 91, 1427–1709).

Η διδασκαλία του επικεντρώνεται στη θεραπεία των παθών, στη φύλαξη του νου και στην απόκτηση της απάθειας, δηλαδή της ελευθερίας της ψυχής από τις εμπαθείς κινήσεις. Ανάμεσα στα πάθη που αναλύει με ιδιαίτερη οξύτητα βρίσκεται ο φθόνος, τον οποίο θεωρεί δηλητήριο της αγάπης και εμπόδιο της κοινωνίας με τον Θεό.

Μόλις αποδώσει το Πεκάν

                                   

Λίγο έξω από την Καλαμάτα, οι άνθρωποι έχουν έναν τρόπο να μετρούν τον χρόνο διαφορετικά από τις πόλεις. Δεν τον μετρούν με ρολόγια, ούτε με ημερολόγια. Τον μετρούν με τις ελιές, με τα σύκα, με τα αμπέλια και με τις βροχές.

«Πότε έγινε αυτό;» ρωτά κάποιος.

«Τη χρονιά που κάηκε το παλιό λιοστάσι , απαντούν.

Ή:

«Δυο χρόνια μετά τον μεγάλο παγετό».

Έτσι μετρούσαν παλιά και τη ζωή του Θεμιστοκλή στο όμορφο χωριό του.

«Ο Θεμιστοκλής;» έλεγαν στο καφενείο. «Αυτός γεννήθηκε τη χρονιά που ξεράθηκε ο πλάτανος στην πλατεία».

Ο Θεμιστοκλής ήταν παράξενος άνθρωπος. Όχι κακός. Το αντίθετο μάλιστα. Ευγενικός, χαμηλόφωνος, καθαρός σαν κυριακάτικο τραπεζομάντιλο. Ψηλός, περιποιημένος, με μάτια ήρεμα και κάπως λυπημένα. Είχε περιβόλια πολλά, καλό σπίτι, χρήματα στην άκρη και κτήματα που απλώνονταν από τον κάμπο μέχρι τις παρυφές του Ταϋγέτου.