Εισαγωγή
Η Θεία Ευχαριστία αποτελεί το κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής και το κορυφαίο Μυστήριο της σωτηρίας. Δεν είναι απλώς μια συμβολική ανάμνηση του Μυστικού Δείπνου, αλλά η πραγματική μετοχή στο Σώμα και το Αίμα του Χριστού, διά της οποίας ο άνθρωπος μεταμορφώνεται, αγιάζεται και πορεύεται προς τη θέωση. Ο ίδιος ο Κύριος διακήρυξε:
«Ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ» (Ιω. 6:56).
Η πατερική παράδοση βλέπει τη Θεία Κοινωνία ως την κατ’ εξοχήν πηγή ανακαινίσεως του ανθρώπου, ως το μυστήριο εκείνο που συνεχίζει μέσα στην Εκκλησία το έργο της Ενανθρωπήσεως και της Αναστάσεως του Χριστού.
1. Η Θεία Ευχαριστία ως συνέχεια της Ενανθρωπήσεως
Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας διδάσκει ότι το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας αποτελεί τη συνέχεια του μυστηρίου της θείας Ενανθρωπήσεως. Όπως η ανθρώπινη φύση του Χριστού θεώθηκε διά της ενώσεώς της με τη θεότητα του Λόγου, έτσι και ο πιστός, κοινωνώντας το Σώμα και το Αίμα Του, ενώνεται μυστικά με τον Χριστό και μετέχει στη θεία ζωή (PG 73, 584D–585A).
Η Θεία Κοινωνία δεν προσφέρει απλώς ηθική ενίσχυση· εισάγει τον άνθρωπο σε πραγματική κοινωνία με τον Θεάνθρωπο. Ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων εξηγεί ότι διά της Μεταλήψεως των Αχράντων Μυστηρίων γινόμαστε «Χριστοφόροι», διότι το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου αναμειγνύονται με το σώμα και το αίμα μας και μας καθιστούν ένα με Αυτόν (PG 33, 1100A).
Η μεταμόρφωση του ανθρώπου αρχίζει από αυτήν ακριβώς την ένωση. Δεν πρόκειται για εξωτερική μίμηση του Χριστού, αλλά για εσωτερική συμμετοχή στη ζωή Του.
2. Η Θεία Κοινωνία ως πνευματική θεραπεία και ανακαίνιση
Οι Πατέρες χαρακτηρίζουν τη Θεία Ευχαριστία «φάρμακον αθανασίας», κατά την περίφημη έκφραση του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου (PG 5, 661A).
Ο Άγιος Ιννοκέντιος Μόσχας υπογραμμίζει ότι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού είναι το ισχυρότερο φάρμακο για κάθε ανθρώπινη αδυναμία και ασθένεια. Ο άνθρωπος δεν προσέρχεται στη Θεία Κοινωνία επειδή είναι τέλειος, αλλά επειδή έχει ανάγκη θεραπείας.
Παρομοίως, ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος διδάσκει ότι η πίστη και η μετοχή στο Μυστήριο ανακαινίζουν τον άνθρωπο και του χαρίζουν τα μεγαλύτερα πνευματικά δώρα. Η Θεία Ευχαριστία ανανεώνει ολόκληρη την ύπαρξη, θεραπεύει τα τραύματα της αμαρτίας και ενδυναμώνει τον αγώνα κατά των παθών.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος περιγράφει με θαυμαστό τρόπο αυτή τη θεραπευτική δύναμη:
«Το Αίμα του Χριστού ποτίζει την ψυχή, την λούζει, την στολίζει, κάνει τον νου λαμπρότερο από τη φωτιά και την ψυχή λαμπρότερη από το χρυσάφι» (PG 61, 200-201).
Η Θεία Κοινωνία δεν αλλάζει απλώς τη συμπεριφορά του ανθρώπου· μεταμορφώνει τον ίδιο τον εσωτερικό του κόσμο.
3. Η νίκη κατά των παθών και των δαιμονικών ενεργειών
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι η άξια μετάληψη απομακρύνει τους δαίμονες και προσελκύει τους αγγέλους και τον Κύριο των αγγέλων (PG 61, 205).
Ακόμη πιο αναλυτικά, ο Άγιος Ησύχιος ο Πρεσβύτερος εξηγεί ότι το Θεϊκό Πυρ της Θείας Κοινωνίας εισέρχεται στην καρδιά, καίει τις αμαρτίες, διαλύει τις επιθέσεις των πονηρών λογισμών και καθιστά τον νου φωτεινό σαν αστέρα. Όταν μάλιστα συνοδεύεται από νήψη και την προσεκτική φύλαξη του νου, η ενέργεια της Θείας Χάριτος αυξάνει διαρκώς μέσα στον άνθρωπο.
Έτσι η Θεία Κοινωνία γίνεται πραγματικό μέσο εσωτερικής μεταμορφώσεως, διότι καθαρίζει την καρδιά και ελευθερώνει τον άνθρωπο από τη δουλεία των παθών.
4. Από τη μέθεξη στη μίμηση του Χριστού
Η ένωση με τον Χριστό απαιτεί και αντίστοιχη μεταμόρφωση της ζωής.
Ο Άγιος Ιωάννης της Κρονστάνδης τονίζει ότι όποιος κοινωνεί συχνά οφείλει να γίνει όμοιος με τον Χριστό: πράος, ταπεινός, μακρόθυμος, γεμάτος αγάπη, αποδεσμευμένος από τη φιλοκοσμία και στραμμένος προς τα ουράνια.
Η Θεία Κοινωνία δεν είναι μια μαγική πράξη ανεξάρτητη από την προσωπική ζωή. Αντίθετα, αποτελεί κλήση σε συνεχή μεταμόρφωση. Ο πιστός καλείται να διαφυλάξει μέσα του τον Χριστό που έλαβε.
Χαρακτηριστικά ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος αναφωνεί:
«Έκανα τόσο κόπο, Κύριε, για να Σε κοινωνήσω· τώρα πρέπει να κάνω διπλάσιο κόπο για να Σε κρατήσω».
Η ευχαριστιακή ζωή συνεχίζεται μετά τη Θεία Λειτουργία ως ζωή αγώνος, μετανοίας και αγιασμού.
5. Οι προϋποθέσεις της αληθινής μεταμορφώσεως
Οι Πατέρες επιμένουν ότι η μεταμορφωτική δύναμη της Θείας Κοινωνίας ενεργεί στον άνθρωπο που προσέρχεται με πίστη, μετάνοια και ταπείνωση.
Ο Απόστολος Παύλος προειδοποιεί ότι η ανάξια συμμετοχή γίνεται «κρίμα» για τον άνθρωπο (Α΄ Κορ. 11:27-29). Την ίδια διδασκαλία επαναλαμβάνουν ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος και ο Άγιος Ιννοκέντιος Μόσχας, οι οποίοι τονίζουν ότι χωρίς ειλικρινή μετάνοια η Θεία Κοινωνία δεν γίνεται πηγή ζωής αλλά αιτία κατακρίσεως.
Ο Άγιος Ιωάννης της Κρονστάνδης παραλληλίζει τον άνθρωπο που πλησιάζει με αμετανόητο πάθος προς τον Ιούδα, ο οποίος πλησίασε τον Χριστό με δόλιο φίλημα.
Γι’ αυτό η Εκκλησία συνδέει πάντοτε τη Θεία Κοινωνία με την εξομολόγηση, την προσευχή, τη νηστεία, τη συγχώρηση και τη συμφιλίωση με τον πλησίον.
6. Η Θεία Κοινωνία ως αρχή της θεώσεως
Ο τελικός σκοπός της χριστιανικής ζωής είναι η θέωση, δηλαδή η κατά χάριν συμμετοχή στη ζωή του Θεού.
Η Θεία Ευχαριστία αποτελεί το κατεξοχήν μυστήριο αυτής της πορείας. Ο άνθρωπος δεν μεταβάλλεται απλώς σε καλύτερο ηθικά πρόσωπο· γίνεται μέτοχος της αφθαρσίας και της αιωνίου ζωής.
Ο Κύριος διαβεβαιώνει:
«Ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἔχει ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἐγὼ ἀναστήσω αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ» (Ιω. 6:54).
Ο Άγιος Ανατόλιος της Όπτινα συνδέει τη Θεία Κοινωνία με την αιώνια σωτηρία, ενώ ο Ιερός Χρυσόστομος διδάσκει ότι οι μέτοχοι του Τιμίου Αίματος φορούν ήδη από τώρα τη βασιλική στολή του Χριστού και πορεύονται προς τη Βασιλεία ως πολίτες του ουρανού.
Συμπέρασμα
Η Θεία Κοινωνία αποτελεί το μέγιστο δώρο της θείας αγάπης προς τον άνθρωπο. Είναι η συνέχεια της Ενανθρωπήσεως, η πηγή της πνευματικής θεραπείας, η δύναμη της νίκης κατά των παθών, η αρχή της μεταμορφώσεως και η οδός προς τη θέωση.
Όπως διδάσκει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο πιστός που εξέρχεται από τη Θεία Λειτουργία πρέπει να μοιάζει με άνθρωπο που κατέβηκε από τον ίδιο τον ουρανό. Η αληθινή καρποφορία της Θείας Κοινωνίας φαίνεται στη μεταμορφωμένη ζωή, στην αγάπη, στην ταπείνωση, στην καθαρότητα της καρδιάς και στη μαρτυρία της παρουσίας του Χριστού μέσα στον κόσμο.
Η Θεία Ευχαριστία είναι δωρεά και χάρισμα· είναι η ίδια η ζωή του Χριστού που προσφέρεται στον άνθρωπο για να γίνει «κατοικητήριον της Θεότητος» και να ανακαινισθεί «εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. 4:13).
Ευχές
Είθε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός να μας αξιώνει πάντοτε να προσερχόμαστε στο Άγιο Ποτήριο με μετάνοια, ταπείνωση, πίστη και αγάπη.
Είθε να γινόμαστε αληθινοί Χριστοφόροι, φωτιζόμενοι από το Πανάγιο Σώμα και Αίμα Του, ώστε να μεταμορφώνεται ο νους, η καρδιά και όλη η ζωή μας.
Είθε η Θεία Κοινωνία να γίνεται για όλους μας πηγή αγιασμού, ειρήνης, πνευματικής θεραπείας και προγεύσεως της Βασιλείας των Ουρανών.
Και είθε, κοινωνώντας αξίως των Αχράντων Μυστηρίων, να πορευόμαστε από δόξης εις δόξαν μέχρι της αιωνίου συναντήσεώς μας με τον Αναστάντα Χριστό.
Αμήν.
Βιβλιογραφία
Ambrose of Milan. (1845). De sacramentis (J.-P. Migne, Ed.). In Patrologia Graeca (Vol. 16). Paris: Migne.
Chrysostom, J. (1862). Homiliae in Evangelium Ioannis (J.-P. Migne, Ed.). In Patrologia Graeca (Vol. 59). Paris: Migne.
Chrysostom, J. (1862). Homiliae in Epistolam I ad Corinthios (J.-P. Migne, Ed.). In Patrologia Graeca (Vol. 61). Paris: Migne.
Cyril of Alexandria. (1864). Commentarius in Ioannem (J.-P. Migne, Ed.). In Patrologia Graeca (Vol. 73). Paris: Migne.
Cyril of Jerusalem. (1857). Catecheses mystagogicae (J.-P. Migne, Ed.). In Patrologia Graeca (Vol. 33). Paris: Migne.
Hesychius Presbyter. (1865). Capita de sobrietate et virtute (J.-P. Migne, Ed.). In Patrologia Graeca (Vol. 93). Paris: Migne.
Ignatius of Antioch. (1857). Epistola ad Ephesios (J.-P. Migne, Ed.). In Patrologia Graeca (Vol. 5). Paris: Migne.
Isaac the Syrian. (n.d.). Ascetical Homilies. (Διασώζονται κυρίως σε συριακές και ελληνικές συλλογές· βλ. επίσης Φιλοκαλία, τόμ. Α΄).
Symeon the New Theologian. (1886). Catecheses (J.-P. Migne, Ed.). In Patrologia Graeca (Vol. 120). Paris: Migne.
The Holy Bible. (2012). Η Καινή Διαθήκη. Αθήνα: Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος.
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου