Ο Δημήτρης κουβαλούσε πάντοτε στην πλάτη του ένα ολόκληρο σόι. Όχι μεταφορικά, αλλά σχεδόν κυριολεκτικά. Όπου κι αν πήγαινε, ό,τι κι αν πετύχαινε, πίσω του ακολουθούσε η βαριά σκιά μιας οικογένειας με ιστορία, παράδοση, κοινωνική καταξίωση και, πάνω απ' όλα, αντικείμενα. Πολλά αντικείμενα.
Δεν ήταν μόνο οι αρχές με τις οποίες είχε μεγαλώσει. Ούτε μόνο η ανατροφή του, οι αξίες, η πειθαρχία και η αίσθηση καθήκοντος που του είχε εμφυσήσει η μητέρα του, η κυρία Χαρίκλεια. Ήταν ότι μαζί με το όνομά του κληρονομούσε και ένα μεγάλο φορτίο: οικογενειακά κειμήλια, ασημικά, πορσελάνες, πίνακες, έπιπλα, χαλιά, μπουφέδες, σερβίτσια, υφαντά, ιστορίες και αναμνήσεις τριών γενεών.
Η κυρία Χαρίκλεια θεωρούσε αυτονόητο ότι όλα αυτά θα περνούσαν κάποτε στον μοναχογιό της.
Εκείνος όμως είχε αρχίσει να αναρωτιέται αν η κληρονομιά είναι πάντοτε ευλογία.
Η κυρία Χαρίκλεια δεν είχε αποκτήσει εύκολα τον Δημήτρη. Δέκα ολόκληρα χρόνια περίμενε το παιδί της.
Κόρη μεγαλοδικηγόρου, μοναχοκόρη κι εκείνη, μεγάλωσε πιστεύοντας ότι η συνέχεια της οικογένειας ήταν σχεδόν ιερό καθήκον. Προσπάθησε, πόνεσε, απογοητεύτηκε, προσευχήθηκε. Δεν έχασε ποτέ ούτε την πίστη της στον Θεό ούτε την εμπιστοσύνη της στον γιατρό της.
Και μια ημέρα γεννήθηκε ο Δημήτρης.
Ένα παιδί υγιέστατο.
Ένα παιδί που έμοιαζε να μεγαλώνει με διπλάσια ταχύτητα από όλα τα άλλα.
Στα δεκαοκτώ του χρόνια είχε φτάσει σχεδόν τα δύο μέτρα ύψος. Αναγκάστηκαν να αλλάξουν όλες τις πόρτες του σπιτιού, μέσα και έξω, για να μη χτυπάει το κεφάλι του στα κατώφλια.
«Το παιδί μου δεν θα σκύβει ποτέ», έλεγε περήφανα η μητέρα του.
Και πράγματι δεν έσκυβε.
Ούτε στο ύψος.
Ούτε στον χαρακτήρα.
Η κυρία Χαρίκλεια δεν τον άφησε ποτέ από τα μάτια της.
Τον επιβράβευε στις επιτυχίες του.
Τον διόρθωνε στα λάθη του.
Καμάρωνε για τους βαθμούς του.
Τον ενθάρρυνε να γίνεται συνεχώς καλύτερος.
Ο Δημήτρης, για να της κάνει το χατίρι, σπούδασε Νομική. Εκείνη ονειρευόταν να τον δει κάποτε Πρόεδρο του Αρείου Πάγου.
Εκείνος όμως ανακάλυψε ότι αγαπούσε τη δημοσιογραφία.
Η πένα του ήταν πιο δυνατή από οποιαδήποτε δικαστική αγόρευση.
Μέσα σε λίγα χρόνια έγινε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους δημοσιογράφους της χώρας.
Η μητέρα του αρχικά απογοητεύτηκε.
Σιγά-σιγά όμως οι αντιρρήσεις της άρχισαν να υποχωρούν.
Σε κάθε κοινωνική εκδήλωση κάποιος της έλεγε:
«Συγχαρητήρια για τον γιο σας.»
Κι εκείνη χαμογελούσε με τη διακριτική υπερηφάνεια μιας γυναίκας που είχε μάθει να κρύβει τη συγκίνησή της.
Όταν ο Δημήτρης αποφάσισε να αγοράσει δικό του σπίτι, άρχισε να κοιτάζει κατοικίες σε ένα ακριβό προάστιο, αρκετά μακριά από το πατρικό.
Η μητέρα του το κατάλαβε αμέσως.
—Γιατί να μπεις σε τέτοια έξοδα; τον ρώτησε. Έχεις το διαμέρισμα της οικογένειας. Εκατόν πενήντα τετραγωνικά. Σε εξαιρετική περιοχή. Και ούτε είναι δίπλα στο σπίτι μου ώστε να αισθάνεσαι ότι θα σε ελέγχω.
Ο Δημήτρης χαμογέλασε.
—Μητέρα, και μόνο που γνωρίζεις τη διεύθυνσή του, αρκεί. Από τις έξι το πρωί θα στέκεσαι στην είσοδο με ζεστά τυροπιτάκια.
Η κυρία Χαρίκλεια γέλασε και δάκρυσε ταυτόχρονα.
—Παιδί μου, σου δίνω τον λόγο μου. Δεν θα πατήσω ποτέ εκεί χωρίς να με καλέσεις. Όταν ψήνω τυροπιτάκια, θα σε παίρνω τηλέφωνο. Αν θέλεις, περνάς. Αν δεν απαντήσεις, ούτε θα παρεξηγηθώ ούτε θα επιμείνω.
Σώπασε για λίγο.
—Δώσε μου μόνο μία ευκαιρία να σου αποδείξω ότι μπορώ να σεβαστώ τα όριά σου.
Ο Δημήτρης την κοίταξε δύσπιστα.
—Εντάξει. Θα μείνω στο διαμέρισμα. Έναν χρόνο άδειο το έχουμε.
Η χαρά της ήταν απερίγραπτη.
Σηκώθηκε.
Τον αγκάλιασε.
Τον φίλησε.
Ύστερα, σχεδόν ασυναίσθητα, είπε:
—Έχω δει ένα υπέροχο χρώμα για τον τοίχο του σαλονιού...
—Μητέρα!
Η φωνή του την σταμάτησε.
—Άλλη μία κουβέντα και έφυγα.
Εκείνη σώπασε.
Ο Δημήτρης σηκώθηκε.
Την έπιασε απαλά από τον ώμο.
—Έλα μαζί μου.
Την οδήγησε στην κρεβατοκάμαρα.
—Εδώ ποιος κοιμάται;
—Εγώ...
—Όχι.
Η μητέρα τον κοίταξε απορημένη.
—Εδώ κοιμάται ακόμη η γιαγιά σου. Αυτό είναι το νυφικό της κρεβάτι. Εδώ είναι η συρταριέρα της μητέρας σου. Εκεί ο μπουφές της θείας σου. Οι πίνακες του αδελφού σου. Τα εργόχειρα της γιαγιάς. Παντού βρίσκω ανθρώπους που έφυγαν.
Άνοιξε μια μεγάλη ντουλάπα.
Τα φορέματά της κρέμονταν προσεκτικά τακτοποιημένα.
—Εσύ υπάρχεις μόνο εδώ μέσα.
Η κυρία Χαρίκλεια χαμογέλασε αμήχανα.
—Γιατί αυτά τα διάλεξες εσύ. Τα αγάπησες εσύ. Τα φόρεσες εσύ. Αυτά μιλούν για τη ζωή σου.
Έπειτα συνέχισε πιο ήρεμα.
—Πού ξεκουραζόταν ο πατέρας μου;
Η γυναίκα δεν απάντησε.
—Στο άδειο δωμάτιο των ξένων;
Σιωπή.
—Γιατί; Επειδή όλο το σπίτι ήταν μουσείο;
Η κυρία Χαρίκλεια δεν είπε τίποτε.
Φοβόταν.
Φοβόταν μήπως αλλάξει γνώμη.
Την επόμενη φορά που τον κάλεσε στο σπίτι, είχε απλώσει επάνω στη μεγάλη τραπεζαρία ασημένια σερβίτσια, κρυστάλλινα βάζα, πορσελάνες, δαντέλες και οικογενειακά κειμήλια.
—Δεν θέλω να νομίζεις πως επεμβαίνω, του είπε. Διάλεξε ό,τι αγαπάς.
Ο Δημήτρης περπάτησε αργά γύρω από το τραπέζι.
Χάιδεψε μια πορσελάνη.
Σήκωσε ένα ασημένιο κουτάλι.
Κοίταξε ένα παλιό ρολόι.
Ύστερα είπε:
—Δεν θέλω τίποτε.
Η μητέρα του έμεινε ακίνητη.
—Κατ' εξαίρεση...
Το πρόσωπό της φωτίστηκε.
—...τις δύο μπερζέρες.
—Μόνο αυτές;
—Ναι.
Χαμογέλασε.
—Θυμάμαι που έτρεχα μικρός από τη μία στην άλλη κι εσείς με τον πατέρα γελούσατε. Δεν παίρνω τις πολυθρόνες. Παίρνω τη χαρά σας.
Η κυρία Χαρίκλεια γύρισε το βλέμμα της για να κρύψει την απογοήτευσή της.
Λίγες ημέρες αργότερα επισκέφθηκε την ανιψιά της.
—Ξένια, έλα να δεις μήπως θέλεις κάτι από τα οικογενειακά μας πράγματα. Ο Δημήτρης δεν τα θέλει.
Η Ξένια γέλασε.
—Θεία, έχω ήδη αντικείμενα από τρεις γενιές. Δεν μας χωράει άλλο το σπίτι.
—Μα...
—Ο άνδρας μου αποφάσισε να το κλειδώσουμε όπως είναι και να μετακομίσουμε σε ένα άδειο διαμέρισμα. Χρειαζόμαστε μια ευκαιρία να ζήσουμε. Όχι να συντηρούμε ένα μουσείο.
Τα λόγια της δεν άλλαξαν τη σκέψη της κυρίας Χαρίκλειας.
Όταν ο Δημήτρης έφυγε σε επαγγελματικό ταξίδι στο εξωτερικό, πήρε το αντικλείδι.
Μπήκε διακριτικά στο διαμέρισμα.
Άφησε μεταξωτά σεντόνια.
Πετσέτες.
Μπουρνούζια.
Παντόφλες.
Γέμισε τα συρτάρια της κουζίνας με πετσετάκια, κουτάλες, φόρμες, δίσκους και κάθε λογής χρήσιμα εργαλεία.
Έφυγε ευτυχισμένη.
Πίστευε πως έκανε μια πράξη αγάπης.
Τρεις ημέρες αργότερα χτύπησε το τηλέφωνό της.
—Μητέρα;
—Ναι, παιδί μου;
—Βρήκα ένα πολύ ωραίο διαμέρισμα στην Κηφισιά. Θα το αγοράσω.
Ένιωσε να χάνει τη γη κάτω από τα πόδια της.
—Μα γιατί; Τι συνέβη;
Η απάντηση ήρθε ήρεμα.
—Γιατί δεν μου παρέδωσες το διαμέρισμα άδειο.
Σιωπή.
—Δεν σου αρκεί το σπίτι σου. Χρειάζεσαι και δεύτερο σπίτι για να συνεχίσεις να κατοικείς μέσα από τα πράγματά σου.
Η κυρία Χαρίκλεια κόντεψε να λιποθυμήσει.
Όλο το βράδυ δεν κοιμήθηκε.
Το επόμενο πρωί έστειλε την οικιακή βοηθό.
—Μάζεψε Νίνα τα πάντα.
—Κυρία Χαρίκλεια, πού να τα πάω;
—Όχι εδώ.
Η φωνή της έσπασε.
—Πάρ' τα σπίτι σου. Χάρισέ τα όπου θέλεις. Δεν θέλω να τα ξαναδώ.
Εκείνη ήταν ίσως η πιο δύσκολη απόφαση της ζωής της.
Από εκείνη την ημέρα κάτι άλλαξε.
Η κυρία Χαρίκλεια άρχισε να συγκρατεί τον εαυτό της.
Να τηλεφωνεί λιγότερο.
Να δίνει περισσότερη ελευθερία.
Να μην οργανώνει τη ζωή του γιου της.
Και όσο εκείνη απομακρυνόταν διακριτικά, τόσο ο Δημήτρης πλησίαζε μόνος του.
Περνούσε για καφέ.
Έμενε για φαγητό.
Της τηλεφωνούσε χωρίς λόγο.
Της έφερνε βιβλία.
Την έπαιρνε βόλτες.
Κατάλαβε κι εκείνη, αργά αλλά βαθιά, πως η αγάπη δεν κατοικεί στα κειμήλια ούτε φυλάσσεται μέσα σε πορσελάνες και ασημικά.
Κατοικεί στον χώρο που αφήνεις στον άλλον να αναπνεύσει.
Στα βαθιά της γεράματα στάθηκε μια μέρα στη μέση του μεγάλου της σπιτιού.
Κοίταξε γύρω της.
Τα πράγματα δεν της μιλούσαν πια.
Μόνο οι άνθρωποι.
Κάλεσε συγγενείς, φίλους, ιδρύματα και νέες οικογένειες.
Χάρισε έπιπλα.
Μοίρασε πίνακες.
Έδωσε σερβίτσια, λευκά είδη, βιβλία και κειμήλια.
Κράτησε μόνο όσα χρησιμοποιούσε πραγματικά και όσα χωρούσαν σε μία ζωή που εξακολουθούσε να είναι δική της.
Όταν ο Δημήτρης επισκέφθηκε ξανά το σπίτι, έμεινε έκπληκτος.
Οι χώροι είχαν αδειάσει.
Το φως έμπαινε παντού.
«Ξέρεις κάτι;» του είπε χαμογελώντας. «Νόμιζα τόσα χρόνια πως κρατούσα ζωντανή την οικογένειά μας φυλάγοντας τα πράγματά της. Τελικά την κράτησα ζωντανή μόνο όταν άφησα χώρο να μπουν οι άνθρωποί της.»
Ο Δημήτρης έσκυψε, τη φίλησε στο μέτωπο και της έσφιξε το χέρι.
Εκείνη τη στιγμή η κυρία Χαρίκλεια κατάλαβε πως ο γιος της δεν είχε απορρίψει ποτέ την οικογενειακή του κληρονομιά.
Απλώς είχε αρνηθεί να ζήσει μέσα στο παρελθόν.
Και εκείνη, επιτέλους, του είχε παραδώσει το πολυτιμότερο δώρο.
Όχι ένα διαμέρισμα.
Έναν άδειο χώρο, αρκετά μεγάλο ώστε να χωρέσει η δική του ζωή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου