Εισαγωγή
Η Αγία μας Εκκλησία τιμά στις 2 Ιουνίου τη μνήμη του Αγίου Νικήτα του Ομολογητού, Αρχιεπισκόπου Χαλκηδόνος, μίας εξέχουσας εκκλησιαστικής μορφής του 8ου αιώνα, η οποία σφράγισε με την αγία ζωή, τη φιλανθρωπία και την ομολογία της πίστεως μία από τις δυσκολότερες περιόδους της βυζαντινής ιστορίας. Η εορτή του αποτελεί ευκαιρία πνευματικού αναστοχασμού και ανανέωσης της δικής μας πορείας προς τον Χριστό.
Το απολυτίκιο του Αγίου συνοψίζει ολόκληρη την πνευματική του φυσιογνωμία. Τον παρουσιάζει ως «σκεῦος τίμιον τοῦ Παρακλήτου», δηλαδή ως άνθρωπο που έγινε κατοικητήριο της Θείας Χάριτος. Η ζωή του υπήρξε ευαγγελική μαρτυρία και η διδασκαλία του φως που καθοδήγησε τον λαό του Θεού κατά τους ταραγμένους χρόνους της Εικονομαχίας (Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας ).
Ο βίος του Αγίου Νικήτα
Ο Άγιος Νικήτας αγάπησε τον Θεό από τα νεανικά του χρόνια. Αποστράφηκε τις μάταιες επιδιώξεις του κόσμου και αφιερώθηκε στην προσευχή, στην άσκηση και τη μελέτη των θείων γραφών. Η αρετή και η σοφία του τον ανέδειξαν στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Χαλκηδόνος, μίας πόλεως με ιδιαίτερη θεολογική σημασία για την Εκκλησία.
Ως ποιμένας διακρίθηκε για την πατρική του μέριμνα προς όλους. Ιδιαίτερη φροντίδα έδειχνε στους φτωχούς, στα ορφανά, στις χήρες και στους ξένους. Δεν περιοριζόταν σε λόγια συμπαθείας, αλλά προσέφερε έμπρακτη βοήθεια, εκφράζοντας την ευαγγελική εντολή της αγάπης.
Κατά την περίοδο της Εικονομαχίας, όταν οι αυτοκρατορικές διαταγές απαιτούσαν την καταστροφή των ιερών εικόνων και την αποδοχή της εικονομαχικής διδασκαλίας, ο Άγιος αρνήθηκε να συμβιβαστεί. Υπερασπίστηκε με θάρρος την Ορθόδοξη πίστη, γνωρίζοντας ότι η αντίστασή του θα του στοίχιζε διωγμούς και εξορίες.
Η στάση αυτή δεν υπήρξε προϊόν πείσματος ή προσωπικής αντιπαράθεσης. Ήταν καρπός βαθιάς θεολογικής συνείδησης. Ο Άγιος γνώριζε ότι η τιμή των ιερών εικόνων συνδέεται άμεσα με το μυστήριο της Ενανθρωπήσεως του Χριστού. Εφόσον ο Θεός έγινε αληθινός άνθρωπος, μπορεί να εικονίζεται. Η άρνηση της εικόνας οδηγεί τελικά σε αλλοίωση της Ορθόδοξης χριστολογικής πίστεως.
Για την ομολογία αυτή υπέστη φυλακίσεις, κακουχίες και εξορίες. Σύμφωνα με την παράδοση, αποσύρθηκε αργότερα σε Ιερά Μονή της Παλαιστίνης, όπου εκοιμήθη ειρηνικά, έχοντας ήδη στεφανωθεί από τον Θεό ως Ομολογητής της αληθείας (Λαυριωτικοί Κώδικες, Δ39, Θ87, Δ36, Ω147).
Η φιλανθρωπία ως βίωμα της πίστεως
Ένας από τους λαμπρότερους πνευματικούς μαργαρίτες του βίου του Αγίου είναι η έμπρακτη φιλανθρωπία. Η πίστη του δεν ήταν θεωρητική ούτε περιοριζόταν στη λατρευτική ζωή. Εκφραζόταν καθημερινά μέσα από την αγάπη προς τον συνάνθρωπο.
Στην εποχή μας, όπου πολλοί άνθρωποι βιώνουν τη μοναξιά, την οικονομική δυσχέρεια ή την κοινωνική απομόνωση, το παράδειγμά του αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα. Κάθε πράξη εθελοντισμού, κάθε επίσκεψη σε έναν ασθενή, κάθε στήριξη προς μία πολύτεκνη οικογένεια ή έναν άνεργο αδελφό αποτελεί συνέχεια του ιδίου πνεύματος αγάπης που χαρακτήριζε τον Άγιο Νικήτα.
Ο Άγιος μάς διδάσκει ότι η αγάπη είναι το πιο πειστικό κήρυγμα του Ευαγγελίου.
Η σταθερότητα στις αρχές
Ο δεύτερος μεγάλος πνευματικός θησαυρός του βίου του είναι η αταλάντευτη προσήλωση στην αλήθεια. Παρά τις πιέσεις της πολιτικής εξουσίας, δεν εγκατέλειψε τις αρχές του.
Και σήμερα ο άνθρωπος καλείται συχνά να επιλέξει ανάμεσα στην ευκολία του συμβιβασμού και στη δυσκολία της αλήθειας. Ο νέος που αρνείται να ακολουθήσει λανθασμένες παρέες, ο επαγγελματίας που δεν θυσιάζει την εντιμότητά του για προσωπικό όφελος, ο χριστιανός που δεν ντρέπεται να εκφράσει τις αξίες του, συνεχίζουν με διαφορετικό τρόπο την ομολογία του Αγίου Νικήτα.
Η πίστη αποκτά αυθεντικότητα όταν μετατρέπεται σε καθημερινή συνέπεια ζωής.
Η ταπείνωση και η ακτημοσύνη
Παρότι κατείχε υψηλό εκκλησιαστικό αξίωμα, ο Άγιος διατήρησε ασκητικό φρόνημα και ταπεινή καρδιά. Δεν αναζήτησε τη δόξα των ανθρώπων ούτε προσκολλήθηκε στην εξουσία.
Στη σημερινή κοινωνία της προβολής και της αυτοπροβολής, η ταπείνωση του Αγίου αποτελεί αντίδοτο στον εγωκεντρισμό. Ο πραγματικά μεγάλος άνθρωπος είναι εκείνος που υπηρετεί χωρίς να επιζητεί ανταμοιβή και αναγνώριση.
Η απομάκρυνσή του στην αφάνεια της μοναχικής ζωής αποδεικνύει ότι η αληθινή δόξα βρίσκεται στην κοινωνία με τον Θεό και όχι στους ανθρώπινους επαίνους.
Τα θαύματα του Αγίου
Η παράδοση της Εκκλησίας αναφέρει πολλά θαύματα του Αγίου Νικήτα. Πλήθος ασθενών θεραπεύθηκαν με τις πρεσβείες του, ενώ πολλοί πιστοί βρήκαν παρηγοριά και ενίσχυση μέσω της χάριτός του.
Ιδιαίτερη θέση κατέχει η παράδοση της μαρμάρινης σαρκοφάγου στην Αρετσού της Μικράς Ασίας. Το νερό που διερχόταν από αυτήν θεωρούνταν ευλογημένο και μεταδιδόταν στους πιστούς ως σημείο της ευλογίας του Αγίου.
Τα θαύματα αυτά δεν αποτελούν απλώς ιστορικές αναφορές, αλλά μαρτυρίες της ζωντανής παρουσίας των Αγίων στη ζωή της Εκκλησίας.
Η τιμή του Αγίου σήμερα
Η ευλάβεια προς τον Άγιο Νικήτα διατηρείται έως σήμερα σε πολλές περιοχές του Ελληνισμού. Ιδιαίτερα γνωστή είναι η σύνδεσή του με το χωριό Άγιος Νικήτας της Λευκάδας, όπου τιμάται ως προστάτης και πολιούχος. Παράλληλα, οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας διέσωσαν την παράδοση και την αγάπη προς τον Άγιο, μεταφέροντας τη μνήμη του στις νέες πατρίδες τους (Περδικάρης).
Η διαχρονική αυτή τιμή μαρτυρεί ότι οι Άγιοι δεν ανήκουν στο παρελθόν αλλά αποτελούν ζωντανά μέλη του Σώματος του Χριστού.
Απολυτίκιον (Ήχος δ΄)
σωθῆναι τάς ψυχάς ἡμῶν.»
Επίλογος – Ευχές
Καθώς η Εκκλησία μας πανηγυρίζει τη μνήμη του Αγίου Νικήτα του Ομολογητού, ας ανανεώσουμε την απόφασή μας να βαδίζουμε στα ίχνη των Αγίων, οι οποίοι έκαναν τη ζωή τους προσφορά στον Θεό και στον άνθρωπο. Η μορφή του Αγίου μάς υπενθυμίζει ότι η αλήθεια δεν διαπραγματεύεται, η αγάπη δεν αναβάλλεται και η αγιότητα παραμένει πάντοτε εφικτός προορισμός για κάθε πιστό.
Είθε ο Άγιος Νικήτας να πρεσβεύει ενώπιον του Κυρίου για όλους τους αναγνώστες και τις οικογένειές τους. Να χαρίζει υγεία ψυχής και σώματος, ειρήνη στις καρδιές, ενότητα στις οικογένειες, φωτισμό στους νέους και παρηγοριά στους δοκιμαζομένους. Να εμπνέει έργα αγάπης, να ενδυναμώνει την πίστη μας και να μας καθοδηγεί στον δρόμο της σωτηρίας.
Είθε η χάρη του Θεού, διά των πρεσβειών του Αγίου Νικήτα του Ομολογητού, να συνοδεύει πάντοτε τη ζωή μας και να μας αξιώνει να γίνουμε μιμητές της αγάπης, της ταπεινώσεως και της ομολογίας των Αγίων.
Χρόνια πολλά και ευλογημένα σε όλους!
Βιβλιογραφία
Η Αγία Γραφή. (2004). Η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη. Αθήνα: Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Λαυριωτικοί Κώδικες. Ακολουθία του Αγίου Νικήτα του Ομολογητή (Κώδικες Δ39, Θ87, Δ36, Ω147).
Περδικάρης, Α. Γ. Άγιος Νικήτας: Από την ιστορία ενός αγίου, στην ιστορία ενός χωριού.
Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Άγιος Νικήτας Αρχιεπίσκοπος Χαλκηδόνος. Saint.gr.
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου