Κάθε χρόνο, στις 24 Ιουνίου, η Βαλύρα τιμά με ιδιαίτερη ευλάβεια και κατάνυξη το Γενέθλιο του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, του Αγίου που ο λαός μας ονόμασε «Ριγανά» και «Λαμπατάρη». Η ημέρα αυτή αποτελεί για τους κατοίκους του χωριού μια ξεχωριστή πνευματική και λαογραφική γιορτή, καθώς συνδέεται άρρηκτα με το μικρό, γραφικό και ιστορικό ξωκκλήσι του Αγίου Ιωάννου του Ριγανά, το οποίο βρίσκεται στους πρόποδες της Ιερής Ιθώμης, μέσα σε ένα ειδυλλιακό φυσικό περιβάλλον που αποπνέει γαλήνη, ευλογία και ιστορική μνήμη.
Το ταπεινό πέτρινο εκκλησάκι χάνεται κυριολεκτικά στα βάθη του χρόνου. Κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια πότε ακριβώς κτίστηκε. Ωστόσο, η παράδοση των παλαιοτέρων και τα ευρήματα της περιοχής μαρτυρούν την παλαιότητά του. Παλιά πιθάρια και άλλα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας που έχουν κατά καιρούς εντοπιστεί γύρω από το ξωκκλήσι, αποδεικνύουν ότι ο χώρος κατοικούνταν και χρησιμοποιούνταν ήδη από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Οι γενιές των Βαλυραίων διατήρησαν με σεβασμό και φροντίδα αυτό το μικρό θρησκευτικό μνημείο, το οποίο παραμένει μέχρι σήμερα ένας τόπος προσευχής, περισυλλογής και πνευματικής ανάτασης.
Η θέση του ναού δεν είναι τυχαία. Στους πρόποδες της Ιθώμης, του ιερού βουνού της αρχαίας Μεσσήνης, το εκκλησάκι στέκει σαν φύλακας της πίστης και της παράδοσης. Το φυσικό τοπίο με τα αρωματικά φυτά, τις ελιές, το θυμάρι και τη ρίγανη δημιουργεί μια μοναδική ατμόσφαιρα που συνδέει τον άνθρωπο με τον Θεό και τη δημιουργία Του.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος
Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος κατέχει ξεχωριστή θέση στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Είναι ο τελευταίος μεγάλος Προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης και ταυτόχρονα ο πρώτος Άγιος της Καινής. Γεννήθηκε από τους ευσεβείς γονείς Ζαχαρία και Ελισάβετ έξι μήνες πριν από τη Γέννηση του Χριστού.
Από νεαρή ηλικία επέλεξε τον δρόμο της ασκήσεως και της προσευχής. Έζησε στην έρημο της Ιουδαίας, τρεφόμενος με ακρίδες και άγριο μέλι, αφιερωμένος ολοκληρωτικά στον Θεό. Το κήρυγμά του ήταν ένα συνεχές προσκλητήριο μετανοίας και πνευματικής αναγέννησης. Στις όχθες του Ιορδάνου ποταμού βάπτιζε όσους μετανοούσαν και προετοίμαζε τον λαό για την έλευση του Μεσσία.
Η κορυφαία στιγμή της ζωής του ήταν η Βάπτιση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη. Για τον λόγο αυτό η Εκκλησία τον αποκαλεί Πρόδρομο, επειδή προηγήθηκε του Χριστού και προετοίμασε τον δρόμο Του.
Ο Άγιος δεν δίστασε να ελέγξει την αμαρτία ακόμη και των ισχυρών. Η παρρησία του απέναντι στον βασιλιά Ηρώδη τον οδήγησε στη φυλάκιση και τελικά στο μαρτύριο διά αποκεφαλισμού. Έτσι, η ζωή του αποτελεί διαχρονικό παράδειγμα αληθείας, θάρρους, δικαιοσύνης και αφοσίωσης στο θέλημα του Θεού.
Γιατί ονομάζεται «Ριγανάς»
Η λαϊκή παράδοση έδωσε στον Άγιο Ιωάννη το προσωνύμιο «Ριγανάς», επειδή η γιορτή του συμπίπτει με την εποχή κατά την οποία η ρίγανη αρχίζει να αναπτύσσεται και να αρωματίζει τα βουνά και τις πλαγιές της Ελληνικής υπαίθρου.
Οι παλαιότεροι πίστευαν ότι η πρώτη ρίγανη που συλλεγόταν γύρω από την ημέρα της γιορτής του Αγίου έχει ξεχωριστή ευλογία και δύναμη. Δεν προοριζόταν τόσο για μαγειρική χρήση, όσο για προστασία, υγεία και ευημερία. Τη διατηρούσαν στα σπίτια ως φυλαχτό, κρεμασμένη δίπλα στα εικονίσματα ή στις εισόδους των σπιτιών.
Η παράδοση αυτή διατηρείται μέχρι σήμερα και στη Βαλύρα. Μετά τη Θεία Λειτουργία αρκετοί πιστοί κατευθύνονται στις πλαγιές γύρω από το ξωκκλήσι για να συλλέξουν συμβολικά λίγη από την πρώτη ρίγανη της χρονιάς, ως θεία ευλογία και ανάμνηση της εορτής.
Βέβαια, όπως γνωρίζουν οι παλιοί βοσκοί και γεωργοί της Μεσσηνίας, η κανονική συγκομιδή της ρίγανης πραγματοποιείται τον Ιούλιο, όταν το φυτό έχει ανθίσει πλήρως και τα αιθέρια έλαιά του βρίσκονται στην καλύτερη ποιότητα. Τότε κόβεται προσεκτικά, δένεται σε μικρά ματσάκια και κρεμιέται στη σκιά για να αποξηρανθεί φυσικά. Με τον τρόπο αυτό διατηρεί αναλλοίωτο το άρωμα και τις θεραπευτικές της ιδιότητες.
Τα έθιμα του Αϊ-Γιάννη του Λαμπατάρη
Ο Άγιος Ιωάννης είναι επίσης γνωστός ως «Λαμπατάρης», επειδή η γιορτή του συνδέθηκε με τα παλιά έθιμα με τις φωτιές. Την παραμονή της εορτής, στις 23 Ιουνίου, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας ανάβουν μεγάλες φωτιές στις γειτονιές και στις πλατείες.
Στις φωτιές αυτές καίγονται τα μαγιάτικα στεφάνια που είχαν κρεμαστεί στις πόρτες των σπιτιών την Πρωτομαγιά. Μικροί και μεγάλοι πηδούν πάνω από τις φλόγες, συμβολίζοντας την κάθαρση, την απομάκρυνση του κακού και την ανανέωση της ζωής.
Στη Μεσσηνία το έθιμο αυτό ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένο. Οι παλαιότεροι θυμούνται ακόμη να συγκεντρώνονται στις γειτονιές και να τραγουδούν ή να λένε χαρακτηριστικά στιχάκια:
ή
Οι φωτιές του Αϊ-Γιάννη αποτελούν μια από τις πιο χαρακτηριστικές εκφράσεις της λαϊκής μας παράδοσης, συνδυάζοντας στοιχεία Χριστιανικά και πανάρχαια Ελληνικά έθιμα που σχετίζονται με το θερινό ηλιοστάσιο. Πάντως φέτος στη Βαλύρα οι νοικοκυρές ξεκρέμασαν το μαγιάτικο στεφάνι τους, αλλά ούτε που διανοούνται να το κάψουν λόγω της απογόρευσης και του φόβου της πυρκαγιάς.
Η φετινή πανήγυρη στη Βαλύρα
Και φέτος η Βαλύρα θα τιμήσει ανελλιπώς τη μνήμη του Αγίου Ιωάννη του Ριγανά στο ιστορικό ξωκκλήσι της.
Ανήμερα της εορτής θα τελεστεί πανηγυρική Θεία Λειτουργία από τον πρωτοπρεσβύτερο της Βαλύρας, πατέρα Ιωάννη Φωτεινό.
Στο ιερό αναλόγιο θα διακονήσει ο ιεροψάλτης κ. Γιώργος Περιβολάρης, ενώ εντός του ιερού θα συμμετάσχουν ο μαθηματικός κ. Χρήστος Χρηστάκης και ο εργαζόμενος στον Δήμο Μεσσήνης κ. Κώστας Ηλιόπουλος.
Ιδιαίτερη είναι και η συμβολή των νεωκόρων του ναού, της κυρίας Μαρίας Ηλιοπούλου και της κυρίας Γωγώς Κοντοδήμου, οι οποίες με πολλή αγάπη φρόντισαν για την καθαριότητα, την ευπρέπεια και τον καλαίσθητο στολισμό του ιερού χώρου, ώστε να υποδεχθεί τους προσκυνητές με τη λαμπρότητα που αρμόζει στην ημέρα.
Οι πιστοί της Βαλύρας, αλλά και πολλοί θερινοί επισκέπτες που αυτές τις ημέρες βρίσκονται στο χωριό, αναμένεται να προσέλθουν για να προσευχηθούν, να ανάψουν το κερί τους και να συμμετάσχουν στη Θεία Ευχαριστία.
Μετά την απόλυση, κάποιοι θα ανηφορίσουν στις πλαγιές της Ιθώμης για να αναζητήσουν την πρώτη ρίγανη της χρονιάς. Για τους παλαιότερους πρόκειται για μια όμορφη παράδοση που συνδέει τη φύση με την πίστη και μεταφέρει από γενιά σε γενιά το μήνυμα της ευλογίας και της συνέχειας.
Το διαχρονικό μήνυμα της γιορτής
Η εορτή του Αγίου Ιωάννου του Ριγανά δεν αποτελεί μόνο μια θρησκευτική πανήγυρη. Είναι ταυτόχρονα μια γιορτή της μνήμης, της παράδοσης και της τοπικής ταυτότητας.
Σε μια εποχή που οι ρυθμοί της ζωής αλλάζουν διαρκώς, το μικρό ξωκκλήσι στους πρόποδες της Ιθώμης υπενθυμίζει ότι οι ρίζες του τόπου παραμένουν ζωντανές. Οι προσευχές των παππούδων και των γιαγιάδων μας, τα παλιά έθιμα, οι μυρωδιές της ρίγανης, οι καμπάνες της γιορτής και οι αναμνήσεις των παιδικών χρόνων συνεχίζουν να ενώνονται σε ένα πολύτιμο ψηφιδωτό πίστης και πολιτισμού.
Η Βαλύρα, τιμώντας κάθε χρόνο τον Άγιο Ιωάννη τον Ριγανά, διατηρεί άσβεστη αυτή τη φλόγα της παράδοσης και μεταδίδει στις νεότερες γενιές το μήνυμα της πνευματικής εγρήγορσης, της ενότητας και της αγάπης προς τον Θεό και τον συνάνθρωπο.
Είθε ο Τίμιος Πρόδρομος να πρεσβεύει υπέρ υγείας, ειρήνης και προκοπής όλων των κατοίκων της Βαλύρας, των αποδήμων συμπατριωτών μας και όλων των προσκυνητών που θα ανηφορίσουν στο ευλογημένο ξωκκλήσι του.
Χρόνια πολλά και ευλογημένα!
Απολυτίκιον Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου
« Χρόνια Πολλά και ευλογημένα.»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου