Ο Τζίτζικας και ο Μέρμηγκας
Όταν η χαρά της στιγμής ξεχνά την ευθύνη του αύριο
Ανάμεσα στους πιο γνωστούς μύθους του Αισώπου βρίσκεται η ιστορία του Τζίτζικα και του Μέρμηγκα. Είναι ένας μύθος που μιλά για την εργασία, την πρόνοια, την εγκράτεια και τη σωστή χρήση του χρόνου που μας χαρίζει ο Θεός.
Με δύο μικρά πλάσματα της φύσης, ο Αίσωπος παρουσιάζει δύο διαφορετικούς τρόπους ζωής: εκείνον που ζει μόνο για το παρόν, χωρίς να σκέφτεται το αύριο, και εκείνον που εργάζεται με φρόνηση, γνωρίζοντας ότι κάθε εποχή έχει τις δικές της ανάγκες.
Ο μύθος δεν καταδικάζει τη χαρά, την ξεκούραση ή το τραγούδι. Καταδικάζει την αμέλεια, την ανευθυνότητα και την ψευδαίσθηση ότι οι ανάγκες της ζωής θα αντιμετωπιστούν χωρίς κόπο.
Ο μύθος
Ήταν καλοκαίρι.
Ο τζίτζικας περνούσε τις ημέρες του τραγουδώντας χαρούμενος πάνω στα δέντρα. Ο ήλιος έλαμπε, η φύση ήταν γεμάτη ζωή και εκείνος απολάμβανε κάθε στιγμή.
Κοντά του όμως ο μέρμηγκας εργαζόταν ακούραστα. Μετέφερε σπόρους και τροφή στη φωλιά του, προετοιμάζοντας τις ημέρες του χειμώνα.
Ο τζίτζικας τον κορόιδευε:
—«Γιατί κουράζεσαι τόσο; Η ζωή είναι για να την απολαμβάνουμε. Έχεις τόσο χρόνο μπροστά σου!»
Ο μέρμηγκας δεν απάντησε. Συνέχισε ήσυχα την εργασία του.
Όταν όμως ήρθε ο χειμώνας, το κρύο και η πείνα ανάγκασαν τον τζίτζικα να ψάξει για τροφή.
Πήγε τότε στη φωλιά του μέρμηγκα και τον παρακάλεσε:
—«Δώσε μου λίγη τροφή, γιατί δεν έχω τίποτα να φάω.»
Ο μέρμηγκας τον ρώτησε:
—«Τι έκανες όλο το καλοκαίρι;»
Ο τζίτζικας απάντησε:
—«Τραγουδούσα.»
Και ο μέρμηγκας του είπε:
—«Αφού το καλοκαίρι τραγουδούσες, τώρα τον χειμώνα χόρεψε.»
Δίδαγμα του Αισώπου: Όποιος δεν προνοεί στον καιρό της αφθονίας, θα δυσκολευτεί στον καιρό της ανάγκης.
Η σοφία που κρύβεται πίσω από τον μύθο
Ο Αίσωπος δεν μιλά μόνο για ένα έντομο που τραγουδά και ένα άλλο που εργάζεται.
Ο τζίτζικας συμβολίζει τον άνθρωπο που παρασύρεται από την ευκολία, που αναζητά μόνο την άμεση ευχαρίστηση και ξεχνά ότι η ζωή απαιτεί ευθύνη.
Ο μέρμηγκας συμβολίζει τη φρόνηση, την υπομονή και την εργατικότητα. Δεν ζει με φόβο για το αύριο, αλλά προετοιμάζεται με σύνεση.
Η ζωή είναι δώρο του Θεού, όμως ο άνθρωπος καλείται να συνεργαστεί με τη χάρη Του. Η πρόνοια δεν σημαίνει έλλειψη πίστης. Αντίθετα, είναι έκφραση σοφίας.
Ο ίδιος ο Κύριος μας δίδαξε να μην κυριευόμαστε από την αγωνία για το αύριο, αλλά αυτό δεν σημαίνει αμέλεια και αδράνεια.
Η εμπιστοσύνη στον Θεό δεν καταργεί την προσπάθεια του ανθρώπου.
Η Αγία Γραφή φωτίζει τον μύθο
Η Αγία Γραφή επαινεί πολλές φορές την εργατικότητα και την προνοητικότητα.
Στο βιβλίο των Παροιμιών παρουσιάζεται ο μέρμηγκας ως παράδειγμα σοφίας:
«Πορεύου προς τον μύρμηκα, ὦ ὀκνηρέ, καὶ ζήλωσον ἰδὼν τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ καὶ γενοῦ ἐκείνου σοφώτερος.»(Παροιμ. 6,6)
Ο σοφός άνθρωπος μαθαίνει από τη δημιουργία του Θεού. Βλέπει τον μικρό μέρμηγκα και διδάσκεται την επιμέλεια.
Ο Απόστολος Παύλος γράφει προς τους Θεσσαλονικείς:
«Εἴ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω.»(Β΄ Θεσ. 3,10)
Ο λόγος αυτός δεν είναι σκληρότητα προς τον αδύναμο, αλλά προειδοποίηση εναντίον της τεμπελιάς και της άρνησης της προσωπικής ευθύνης.
Ο ίδιος ο Χριστός μίλησε για τον συνετό άνθρωπο που οικοδομεί πάνω σε γερό θεμέλιο:
«Ὁμοιώσω αὐτὸν ἀνδρὶ φρονίμῳ, ὅστις ᾠκοδόμησε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἐπὶ τὴν πέτραν.»(Ματθ. 7,24)
Οι Πατέρες της Εκκλησίας
Ο Μέγας Βασίλειος τονίζει την αξία της σωστής χρήσης του χρόνου και των αγαθών που μας εμπιστεύθηκε ο Θεός. Ο άνθρωπος δεν είναι ιδιοκτήτης απόλυτος των δημιουργημάτων, αλλά διαχειριστής των θείων δωρεών, και καλείται να εργάζεται με φρόνηση και ευθύνη.
(PG 31, 329-589 — Μέγας Βασίλειος, Εἰς τὴν Ἑξαήμερον)
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος αναφέρεται συχνά στην αξία της εργασίας, καταδικάζοντας την οκνηρία και υπογραμμίζοντας ότι η εργασία αποτελεί φυσικό καθήκον του ανθρώπου και μέσο πνευματικής καλλιέργειας, όταν γίνεται με δικαιοσύνη και ευχαριστία προς τον Θεό.
(PG 62, 551-664 — Ιωάννης Χρυσόστομος, Ὁμιλίαι εἰς τὰς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων)
(PG 60, 537-548 — Ιωάννης Χρυσόστομος, Ὁμιλίαι εἰς τὰς Ἐπιστολὰς τοῦ Παύλου)
Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διδάσκει ότι η σωστή σχέση του ανθρώπου με τα υλικά αγαθά απαιτεί διάκριση. Ο άνθρωπος δεν πρέπει ούτε να κυριαρχείται από τις απολαύσεις ούτε να περιφρονεί την κτίση, αλλά να χρησιμοποιεί όλα τα πράγματα σύμφωνα με τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν από τον Θεό.
(PG 90, 253-1080 — Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, Κεφάλαια περὶ ἀγάπης)
Πνευματικοί Μαργαρίτες
«Πάντα εὐσχημόνως καὶ κατὰ τάξιν γινέσθω.»(Α΄ Κορ. 14,40)
«Ὁ σπείρων φειδομένως φειδομένως καὶ θερίσει.»(Β΄ Κορ. 9,6)
«Μη οὖν μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον.»(Ματθ. 6,34)
Ο Χριστός δεν μας καλεί στην αδιαφορία για τη ζωή, αλλά στην ελευθερία από την αγωνιώδη προσκόλληση. Ο άνθρωπος εργάζεται, σχεδιάζει και προσπαθεί, αλλά γνωρίζει ότι η τελική ασφάλεια βρίσκεται στον Θεό.
Ο μύθος σήμερα
Ο τζίτζικας και ο μέρμηγκας υπάρχουν και στη σύγχρονη κοινωνία.
Ο τζίτζικας εμφανίζεται όταν ο άνθρωπος ξοδεύει χωρίς μέτρο, όταν ζει μόνο για το σήμερα και αρνείται να αναλάβει ευθύνες.
Εμφανίζεται όταν κάποιος αφήνει την πνευματική του ζωή για «αργότερα», ξεχνώντας ότι η ψυχή χρειάζεται καθημερινή φροντίδα.
Εμφανίζεται όταν μια κοινωνία αναζητά μόνο την κατανάλωση και ξεχνά την αποταμίευση, την οικογένεια και την αλληλεγγύη.
Ο μέρμηγκας, όμως, δεν είναι απλώς ο εργατικός άνθρωπος. Είναι εκείνος που γνωρίζει ότι κάθε αγαθό χρειάζεται κόπο και ότι η αγάπη εκφράζεται πολλές φορές μέσα από μικρές καθημερινές πράξεις.
Η προετοιμασία για το αύριο δεν είναι φόβος. Είναι σοφία.
Ένα μήνυμα ιδιαίτερα για τους Έλληνες της διασποράς
Οι Έλληνες της Μεσσηνίας που έφυγαν στις ξένες πατρίδες γνώρισαν καλά το μήνυμα αυτού του μύθου.
Οι περισσότεροι δεν είχαν εύκολη αρχή. Με εργασία, υπομονή και επιμονή δημιούργησαν οικογένειες, επιχειρήσεις και κοινότητες. Δεν περίμεναν την τύχη να τους χαρίσει κάτι· εργάστηκαν για να χτίσουν το μέλλον τους.
Αυτό το πνεύμα της προκοπής αποτελεί πολύτιμη κληρονομιά.
Οι παλαιότερες γενιές δίδαξαν ότι η ευλογία δεν βρίσκεται μόνο σε αυτά που αποκτούμε, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο τα αποκτούμε: με τιμιότητα, κόπο και ευγνωμοσύνη.
Επίλογος
Ο μύθος του Τζίτζικα και του Μέρμηγκα μας θυμίζει ότι η ζωή είναι ένα καλοκαίρι που κάποτε περνά.
Οι ημέρες της δύναμης, της υγείας και της ευκαιρίας είναι δώρα που χρειάζονται σωστή χρήση.
Ο άνθρωπος που εργάζεται με φρόνηση δεν φοβάται το αύριο, γιατί έχει καλλιεργήσει μέσα του την υπομονή και την εμπιστοσύνη στον Θεό.
Ο Αίσωπος, μέσα από μια απλή ιστορία, μας διδάσκει μια μεγάλη αλήθεια που φωτίζεται από την Ορθόδοξη Παράδοση:
Δεν αρκεί να χαρούμε τα δώρα του Θεού· χρειάζεται και να τα διαχειριστούμε με σοφία.
Γιατί η αληθινή πνευματική προκοπή γεννιέται όταν η εργασία, η εγκράτεια και η πίστη βαδίζουν μαζί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου