Οι Μύθοι του Αισώπου με το φως της Ορθόδοξης Παράδοσης (1) : Ο λύκος και το αρνί

              

Όταν η δύναμη προσπαθεί να ντύσει την αδικία με ψεύτικα επιχειρήματα

Ελάχιστα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας είναι τόσο σύντομα και ταυτόχρονα τόσο διαχρονικά όσο οι μύθοι του Αισώπου. Με απλά πρόσωπα –ζώα, δέντρα ή φυσικά στοιχεία– ο μεγάλος μυθοποιός φανερώνει τις βαθύτερες αλήθειες της ανθρώπινης ψυχής.

Ο πρώτος μύθος της σειράς δεν είναι τυχαίος. Ο «Λύκος και το Αρνί» είναι ένας ύμνος στη δικαιοσύνη και, ταυτόχρονα, μια καταδίκη της αυθαιρεσίας του ισχυρού. Αν και γράφτηκε πριν από περίπου δυόμισι χιλιάδες χρόνια, μοιάζει σαν να περιγράφει τη σημερινή κοινωνία.

Ο μύθος

Ένα αρνάκι έπινε νερό από ένα ρυάκι. Πιο πάνω στεκόταν ένας πεινασμένος λύκος.

Βλέποντάς το, αποφάσισε να το κατασπαράξει. Όμως ήθελε πρώτα να βρει μια πρόφαση, ώστε να δικαιολογήσει την πράξη του.

—«Γιατί μου θολώνεις το νερό που πίνω;» φώναξε θυμωμένος.

Το αρνάκι αποκρίθηκε με πραότητα:

—«Πώς είναι δυνατόν; Εσύ βρίσκεσαι πιο πάνω στο ρεύμα κι εγώ πιο κάτω. Το νερό έρχεται από εσένα προς εμένα.»

Ο λύκος, χωρίς να χάσει την επιθετικότητά του, είπε:

—«Πέρυσι με έβρισες!»

—«Μα πέρυσι δεν είχα ακόμη γεννηθεί», απάντησε το αρνάκι.

—«Τότε θα ήταν ο πατέρας σου!»

Και χωρίς άλλη κουβέντα όρμησε πάνω του και το κατασπάραξε.

Δίδαγμα του Αισώπου: Όταν κάποιος έχει αποφασίσει να αδικήσει, δεν του λείπουν ποτέ οι προφάσεις.

Η σοφία που κρύβεται πίσω από τον μύθο

Ο Αίσωπος δεν μιλά απλώς για έναν λύκο και ένα αρνί.

Ο λύκος είναι κάθε άνθρωπος που χρησιμοποιεί τη δύναμη, τη θέση, τα χρήματα ή την εξουσία του για να επιβληθεί στους άλλους.

Το αρνί είναι ο αδύναμος. Εκείνος που δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Ο φτωχός, ο εργαζόμενος, το παιδί, ο ηλικιωμένος, ο μετανάστης, κάθε άνθρωπος που βρίσκεται απέναντι σε κάποιον ισχυρότερο.

Ο λύκος γνωρίζει ότι το αρνί έχει δίκιο. Δεν τον ενδιαφέρει όμως η αλήθεια. Εκείνο που τον ενδιαφέρει είναι να φαίνεται πως έχει δίκιο.

Έτσι λειτουργεί πολλές φορές και η αμαρτία.

Πρώτα γεννιέται η κακή επιθυμία και μετά ο άνθρωπος κατασκευάζει επιχειρήματα για να δικαιολογήσει τις πράξεις του.

Η Αγία Γραφή φωτίζει τον μύθο

Η Αγία Γραφή είναι γεμάτη από αντίστοιχα παραδείγματα.

Ο βασιλιάς Αχαάβ επιθυμούσε το αμπέλι του Ναβουθαί. Επειδή ο τελευταίος δεν δεχόταν να το παραχωρήσει, κατασκευάστηκαν ψευδείς κατηγορίες εναντίον του και οδηγήθηκε στον θάνατο.

Ο δίκαιος Ιωσήφ πουλήθηκε ως δούλος από τα ίδια του τα αδέλφια.

Οι πρεσβύτεροι συκοφάντησαν τη Σωσάννα επειδή δεν υπέκυψε στις αμαρτωλές επιθυμίες τους.

Και η κορυφαία αδικία της ιστορίας ήταν η καταδίκη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Οι αρχιερείς αναζητούσαν μαρτυρίες όχι για να ανακαλύψουν την αλήθεια αλλά για να δικαιολογήσουν μια ήδη ειλημμένη απόφαση.

Η απόφαση είχε προηγηθεί.

Οι κατηγορίες ακολούθησαν.

Αυτό ακριβώς κάνει και ο λύκος του Αισώπου.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος παρατηρεί ότι όταν κυριαρχήσει το πάθος, ο νους παύει να υπηρετεί την αλήθεια και γίνεται υπηρέτης της επιθυμίας. Αντί να αναζητά το σωστό, επινοεί δικαιολογίες για να καλύψει το λάθος .

 PG: Τόμοι 47–48 (για το Περί Ιερωσύνης Greekdownloads) και Τόμος 60 (για τις ομιλίες στους Ρωμαίους).

Ο Μέγας Βασίλειος τονίζει ότι το μέτρο της δύναμης δεν είναι η κυριαρχία πάνω στους αδύνατους, αλλά η προστασία τους. Η πραγματική εξουσία γίνεται ευλογία όταν υπηρετεί τον άνθρωπο· διαφορετικά μετατρέπεται σε τυραννία.

PG: Τόμοι 29–32 (κυρίως ο Τόμος 31 που περιλαμβάνει τις ηθικές και κοινωνικές του Ομιλίες, καθώς και ο Τόμος 32 που περιέχει τις Επιστολές του).

Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διδάσκει ότι η φιλαυτία αποτελεί ρίζα πολλών κακών. Όταν ο άνθρωπος βάζει τον εαυτό του πάνω από την αλήθεια, εύκολα αδικεί τον πλησίον του.

PG: Τόμος 90 (συγκεκριμένα, τα Εκατόν Κεφάλαια περί Αγάπης βρίσκονται στις σελίδες/στήλες 960–1080 της PG 90 Myriobiblos).

Πνευματικοί Μαργαρίτες

«Μὴ νικῶ ὑπὸ τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ νίκα ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν.» (Ρωμ. 12,21)

«Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην.» (Ματθ. 5,6)

«Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης.» (Ματθ. 5,10)

Η δικαιοσύνη δεν είναι απλώς κοινωνική αρετή· είναι γνώρισμα του ίδιου του Θεού.

Ο μύθος σήμερα

Ο λύκος του Αισώπου δεν ζει μόνο στα δάση.

Εμφανίζεται στον χώρο εργασίας, όταν κάποιος προϊστάμενος αποφασίζει να απολύσει έναν εργαζόμενο και κατόπιν αναζητεί αφορμές για να δικαιολογήσει την απόφασή του.

Εμφανίζεται στην οικογένεια, όταν κάποιος δεν παραδέχεται ποτέ το λάθος του και μεταθέτει πάντοτε την ευθύνη στους άλλους.

Εμφανίζεται στην κοινωνία, όταν η δύναμη χρησιμοποιείται για να φιμώσει την αλήθεια.

Εμφανίζεται ακόμη και μέσα μας, όταν πρώτα αποφασίζουμε τι μας συμφέρει και έπειτα προσπαθούμε να πείσουμε τη συνείδησή μας ότι ήταν το σωστό.

Ο μύθος μάς καλεί να εξετάζουμε καθημερινά τον εαυτό μας: μήπως κάποιες φορές γινόμαστε κι εμείς «λύκοι» απέναντι στους άλλους;

Ένα μήνυμα ιδιαίτερα για τους Έλληνες της διασποράς

Οι πρώτοι μετανάστες της Μεσσηνίας γνώρισαν συχνά δυσκολίες, προκαταλήψεις και αδικίες. Με κόπο, τιμιότητα και πίστη κέρδισαν τον σεβασμό των κοινωνιών όπου εγκαταστάθηκαν. Ο μύθος αυτός θυμίζει ότι η δύναμη του ανθρώπου δεν βρίσκεται στην επιβολή, αλλά στο ήθος.

Όποιος εργάζεται με εντιμότητα, ακόμη κι αν αδικηθεί πρόσκαιρα, αφήνει πίσω του μια κληρονομιά πολύ πιο πολύτιμη από κάθε υλικό αγαθό: το καλό όνομα και την καθαρή συνείδηση.

Επίλογος

Ο Αίσωπος, χωρίς να γνωρίζει το πλήρωμα της χριστιανικής αποκάλυψης, διέκρινε μια αλήθεια που αργότερα ανέδειξε με πληρότητα το Ευαγγέλιο: η αδικία δεν ξεκινά από τα χέρια, αλλά από την καρδιά.

Ο Χριστός, όμως, μας καλεί να κάνουμε το αντίθετο από τον λύκο. Όχι να αναζητούμε προφάσεις για να καταδικάσουμε τον αδελφό μας, αλλά ευκαιρίες για να τον κατανοήσουμε, να τον συγχωρήσουμε και να τον στηρίξουμε.

Έτσι, ένας μικρός μύθος του Αισώπου γίνεται ένας μεγάλος καθρέφτης της ανθρώπινης ψυχής. Και μας υπενθυμίζει ότι η αληθινή δύναμη δεν βρίσκεται στην ισχύ, αλλά στη δικαιοσύνη, στην αλήθεια και στην αγάπη.

Θερμές ευχαριστίες στον κύριο Γιώργο Παρ. Φειδά , επιχειρηματία στον χώρο της εστίασης στο Rhode Island U.S.A. που μας μετέφερε το μήνυμα της επιθυμίας των Μεσσηνίων της διασποράς να θυμηθούμε τους μύθους του Αισώπου και να τους προσαρμόσουμε στη σύγχρονη πραγματικότητα.

Ι