Η ταπείνωση μάς ελευθερώνει από τις δικαιολογίες
Ο άνθρωπος, από τη φύση του, επιθυμεί να πετυχαίνει. Όταν όμως οι επιθυμίες του δεν πραγματοποιούνται, βρίσκεται μπροστά σε ένα σταυροδρόμι: είτε θα αποδεχθεί με ταπείνωση τα όριά του και θα προσπαθήσει ξανά, είτε θα αναζητήσει δικαιολογίες, θα παραποιήσει την πραγματικότητα γιατί απειλείται η υπόληψή του και ζητεί ασυνείδητα να προστατεύσει τον εγωισμό του.
Ο Αίσωπος, με τον περίφημο μύθο της αλεπούς και των σταφυλιών, περιγράφει με μοναδική απλότητα μια αδυναμία που συνοδεύει τον άνθρωπο σε κάθε εποχή: την αυτοδικαίωση.
Ο μύθος
Μια αλεπού περιπλανιόταν καταμεσήμερο αναζητώντας τροφή. Ύστερα από αρκετή ώρα, έφθασε σ' ένα όμορφο αμπέλι, γεμάτο ώριμα, λαχταριστά σταφύλια που κρέμονταν από τις κληματαριές.
Τα κοίταξε με λαχτάρα.
Πήδηξε μία φορά για να τα φτάσει.
Δεν τα κατάφερε.
Ξαναπήδηξε με περισσότερη δύναμη.
Πάλι απέτυχε.
Δοκίμασε πολλές φορές ακόμη, ώσπου κουράστηκε.
Τότε απομακρύνθηκε λέγοντας με περιφρόνηση:
«Άλλωστε είναι άγουρα. Δεν αξίζουν τον κόπο!»
Και έφυγε.
Η σοφία που κρύβεται πίσω από τον μύθο
Ο μύθος αυτός είναι ένας από τους πιο γνωστούς στον κόσμο, γιατί περιγράφει μια ψυχολογική στάση που όλοι, λίγο ή πολύ, έχουμε βιώσει.
Όταν αποτυγχάνουμε σε έναν στόχο, αντί να αναγνωρίσουμε με ειλικρίνεια την αποτυχία μας, συχνά αλλάζουμε την εικόνα του ίδιου του στόχου. Εκείνο που πριν μας φαινόταν πολύτιμο, ξαφνικά το παρουσιάζουμε ως ασήμαντο.
Δεν αλλάζουν τα σταφύλια.
Αλλάζει η καρδιά μας.
Ο εγωισμός δυσκολεύεται να παραδεχθεί: «Δεν τα κατάφερα.»
Έτσι επινοεί μια πιο εύκολη φράση:
«Δεν άξιζαν έτσι κι αλλιώς.»
Ο Αίσωπος μάς δείχνει ότι η μεγαλύτερη ήττα δεν είναι η αποτυχία, αλλά η άρνηση να αντικρίσουμε την αλήθεια, παραποιώντας την πραγματικότητα και αρρωσταίνοντας τον ψυχισμό μας.
Η Αγία Γραφή φωτίζει τον μύθο
Ο λόγος του Θεού μας καλεί να βαδίζουμε στην αλήθεια, ακόμη κι όταν αυτή μάς κοστίζει.
Ο ίδιος ο Κύριος λέγει:
«Καὶ γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς.» (Ιω. 8,32)
Η ελευθερία αρχίζει από τη στιγμή που ο άνθρωπος παύει να εξαπατά πρώτα τον ίδιο του τον εαυτό.
Στην παραβολή του Τελώνη και Φαρισαίου, ο Φαρισαίος δεν μπορούσε να δει τις αδυναμίες του. Αντίθετα, ο Τελώνης στάθηκε ενώπιον του Θεού χωρίς δικαιολογίες:
«Ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ.»
Η ταπείνωσή του έγινε η αρχή της σωτηρίας.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας
Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γράφει ότι η ταπείνωση είναι η θύρα όλων των αρετών. Όποιος γνωρίζει τον εαυτό του, δεν φοβάται να παραδεχθεί τα λάθη του (Λόγος ΚΕ΄ (25ο Σκαλοπάτι): «Περί της υψηλοποιού ταπεινοφροσύνης»).
Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος τονίζει ότι η αυτογνωσία αξίζει περισσότερο από πολλές εξωτερικές επιτυχίες. Εκείνος που βλέπει καθαρά την πνευματική του κατάσταση μπορεί να προοδεύσει πραγματικά («Λόγοι Ασκητικοί», Λόγος ΛΔ΄ (34).
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος επισημαίνει ότι η μετάνοια δεν είναι ντροπή, αλλά γενναιότητα. Ντροπή είναι να επιμένουμε στο ψεύδος για να προστατεύσουμε την εικόνα μας (ΕΠΕ, Τόμος 31, «Λόγοι περί Μετανοίας»).
Πνευματικοί Μαργαρίτες
«Πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται.» (Λουκ. 14,11)
«Ὁ Θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν.» (Ιακ. 4,6)
«Ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου.» (Παρ. 9,10)
Η αληθινή σοφία δεν αρχίζει όταν ο άνθρωπος αποδεικνύει ότι έχει πάντοτε δίκιο, αλλά όταν αποκτά το θάρρος να παραδεχθεί ότι δεν έχει πάντοτε δίκιο.
Ο μύθος σήμερα
Πόσες φορές ακούμε κάποιον να λέει:
«Δεν ήθελα αυτή τη δουλειά.»
«Δεν ήταν καλό εκείνο το σπίτι.»
«Δεν άξιζε εκείνη η θέση.»
«Δεν με ενδιέφερε πραγματικά.»
Ίσως όμως μέσα στην καρδιά του να ποθούσε ακριβώς αυτό.
Το ίδιο συμβαίνει στις ανθρώπινες σχέσεις, στις επαγγελματικές επιδιώξεις, ακόμη και στην πνευματική ζωή.
Όταν δεν πετυχαίνουμε έναν στόχο, έχουμε δύο δρόμους.
Ο ένας είναι η εύκολη δικαιολογία.
Ο άλλος είναι η ταπεινή παραδοχή:
«Δεν τα κατάφερα ακόμη. Θα προσπαθήσω ξανά.»
Αυτός είναι ο δρόμος της προόδου.
Ένα μήνυμα ιδιαίτερα για τους Έλληνες της διασποράς
Οι πρώτοι Μεσσήνιοι μετανάστες δεν εγκατέλειψαν ποτέ τα όνειρά τους επειδή οι δυσκολίες ήταν μεγάλες. Δεν είπαν ποτέ ότι «δεν άξιζε ο κόπος». Εργάστηκαν με υπομονή, επιμονή και πίστη στον Θεό, μετατρέποντας τις αποτυχίες σε μαθήματα και τις δοκιμασίες σε αφορμές προόδου.
Ο μύθος της αλεπούς μάς υπενθυμίζει ότι η πραγματική αξιοπρέπεια δεν βρίσκεται στο να καλύπτουμε τις αποτυχίες μας με δικαιολογίες, αλλά στο να έχουμε το θάρρος να μάθουμε από αυτές.
Επίλογος
Η αλεπού του Αισώπου δεν έχασε επειδή δεν έφτασε τα σταφύλια.
Έχασε επειδή αρνήθηκε να παραδεχθεί την αλήθεια.
Η ταπείνωση δεν μειώνει τον άνθρωπο.
Τον ελευθερώνει.
Του επιτρέπει να δει καθαρά τον εαυτό του, να διορθωθεί και να συνεχίσει τον αγώνα του με ελπίδα.
Ο Χριστός δεν μας κάλεσε να είμαστε αλάνθαστοι. Μας κάλεσε να είμαστε αληθινοί. Και η αλήθεια, όταν συναντά την ταπείνωση, γίνεται πάντοτε η αρχή μιας νέας πορείας.
Η σοφία του Αισώπου συναντά το φως του Ευαγγελίου.
Εκεί όπου η Ελληνική παιδεία συνομιλεί με την Ορθόδοξη παράδοση, γεννιούνται διαχρονικά διδάγματα για κάθε εποχή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου