Το Αρχοντικό του Τσαγκάρη στη Βαλύρα: Ψηφιακή Αναστήλωση

 

 Στην καρδιά της Μεσσηνιακής γης, στην όμορφη Βαλύρα, στέκει ακόμη ένα λιθόκτιστο αρχοντικό που αφηγείται σιωπηλά την ιστορία του τόπου μας. Το αρχοντικό του Τσαγκάρη, σε παράδρομο μεταξύ των οδών Αγίου Αθανασίου και Κόνιαρη στο Μπιζάνι, χρονολογημένο  στον 18ο αιώνα, αποτελεί ένα ζωντανό τεκμήριο της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και της κοινωνικής ζωής της εποχής. Παρά τη φθορά του χρόνου, διατηρεί τη δομή και τον χαρακτήρα του, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο δόμησης και διαβίωσης των προηγούμενων γενεών.

Περιγραφή της οικίας Τσαγκάρη

 Το κτίσμα είναι διώροφο και εξ ολοκλήρου λιθόκτιστο, με εμφανή τη χρήση τοπικής πέτρας. Οι όψεις του χαρακτηρίζονται από απλότητα αλλά και επιμέλεια, με λαξευμένους γωνιόλιθους και προσεγμένα πλαίσια στα ανοίγματα. Τα παράθυρα του ορόφου, μικρά και συμμετρικά τοποθετημένα, φέρουν διακοσμητικά υπέρθυρα που μαρτυρούν τη φροντίδα του τεχνίτη και την οικονομική δυνατότητα του ιδιοκτήτη.

Η λειτουργική οργάνωση του αρχοντικού ακολουθεί το παραδοσιακό πρότυπο της εποχής: το ισόγειο, ή κατώγι, χρησιμοποιούνταν για αποθήκευση αγροτικών προϊόντων ή και για τη φιλοξενία ζώων, ενώ ο επάνω όροφος αποτελούσε τον κύριο χώρο κατοικίας. Η πρόσβαση σε αυτόν γινόταν μέσω εξωτερικής πέτρινης σκάλας, χαρακτηριστικό στοιχείο των αγροτικών κατοικιών του 18ου αιώνα.

Ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η ύπαρξη τοξωτής καμάρας στο επίπεδο του υπογείου, στοιχείο που ενισχύει τη στατικότητα της κατασκευής αλλά και την αισθητική της αξία. Η καμάρα αυτή, σε συνδυασμό με την είσοδο του κατωγιού, αναδεικνύει τον πρακτικό αλλά και καλαίσθητο χαρακτήρα της παραδοσιακής δόμησης.

Αξιοσημείωτη είναι και η συντήρηση του κτιρίου  η οποία πραγματοποιήθηκε με τη χρήση τούβλων. Η προσθήκη αυτή εντάσσεται σε μεταγενέστερη περίοδο, όταν η χρήση του τούβλου άρχισε να διαδίδεται ευρύτερα στον ελλαδικό χώρο, και αποτελεί ένδειξη της προσαρμογής του κτιρίου στις νέες ανάγκες και τεχνικές της εποχής του 20ου αιώνα. Η συνύπαρξη πέτρας και τούβλου αποτυπώνει διαχρονικά τις φάσεις εξέλιξης του αρχοντικού.Σχετική εργασία με 106 φωτογραφίες που αποτυπώνουν το πριν και το μετά των σπιτιών της Βαλύρας έχει αναρτήσει στη σελίδα του lyrasiblogspot.com ο καθηγητής Βιολογίας και Ιστοριοδίφης κ. Ιωάννης Δ. Λύρας.Επίσης έχει εξετάσει το γεναλογικό δένδρο της οικογένειας Τσαγκάρη.

Το αρχοντικό του Τσαγκάρη δεν αποτελεί απλώς μια κατοικία, αλλά έναν μικρό πυρήνα αγροτικής ζωής. Ο περιβάλλων χώρος, με τη φυσική βλάστηση και τα λιθόκτιστα στοιχεία, ενισχύει την εικόνα μιας αυτάρκους αγροτικής μονάδας, όπου η καθημερινότητα ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γη. Εκτός οικίας υπήρχαν και άλλοι πέτρινοι-βοηθητικοί χώροι για τις αγροτικές δραστηριότητες και τις ανάγκες της οικογένειας. Αν και το αρχοντικό βρίσκεται σε κατάσταση εγκατάλειψης, ένα παλιό δένδρο με χρυσοπράσινα γκρέιπ φρουτ συνεχίζει να βλαστάνει και να δίδει τους καρπούς του, περιμένοντας τους κληρονόμους της οικογενείας να δώσουν νέα ζωή στο κτίσμα, στο οποίο στέκει σιωπηλός φύλακας.

Επίλογος

Σήμερα, το αρχοντικό του Τσαγκάρη στη Βαλύρα στέκει ως πολύτιμο μνημείο της τοπικής ιστορίας και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Η διατήρηση και η ανάδειξή του δεν αποτελούν μόνο πράξη σεβασμού προς το παρελθόν, αλλά και ευκαιρία σύνδεσης με τις ρίζες και την ταυτότητα του τόπου μας. Μέσα από την αποκατάσταση και τη μελέτη του, μπορεί να αναδειχθεί ξανά η αξία μιας αρχιτεκτονικής που συνδυάζει λειτουργικότητα, αντοχή και αισθητική αρμονία, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη των ανθρώπων που το κατοίκησαν.Αυτό παραμένει σταθερά το χρέος των κληρονόμων του παλιού αρχοντικού στο Μπιζάνι της Βαλύρας.

Θερμές ευχαριστίες στον καθηγητή Βιολογίας και Ιστοριοδίφη, κ. Ιωάννη Δ. Λύρα, που απαθανάτισε, οργάνωσε και ανέδειξε όλα εκείνα που διακαώς θα ζητούν οι επόμενες γενιές  μας, για να συνδεθούν με τις ρίζες του τόπου μας.